zaterdag 14 februari 2009

Speech given by Enoch Powell, April 1968

.

Like the Roman, I seem to see
"the River Tiber foaming with much blood."

This is the full text of Enoch Powell's so-called 'Rivers of Blood' speech, which was delivered to a Conservative Association meeting in Birmingham on April 20 1968.


The supreme function of statesmanship is to provide against preventable evils. In seeking to do so, it encounters obstacles which are deeply rooted in human nature.

One is that by the very order of things such evils are not demonstrable until they have occurred: at each stage in their onset there is room for doubt and for dispute whether they be real or imaginary. By the same token, they attract little attention in comparison with current troubles, which are both indisputable and pressing: whence the besetting temptation of all politics to concern itself with the immediate present at the expense of the future.

Above all, people are disposed to mistake predicting troubles for causing troubles and even for desiring troubles: "If only," they love to think, "if only people wouldn't talk about it, it probably wouldn't happen."

Perhaps this habit goes back to the primitive belief that the word and the thing, the name and the object, are identical.

At all events, the discussion of future grave but, with effort now, avoidable evils is the most unpopular and at the same time the most necessary occupation for the politician. Those who knowingly shirk it deserve, and not infrequently receive, the curses of those who come after.

A week or two ago I fell into conversation with a constituent, a middle-aged, quite ordinary working man employed in one of our nationalised industries.

After a sentence or two about the weather, he suddenly said: "If I had the money to go, I wouldn't stay in this country." I made some deprecatory reply to the effect that even this government wouldn't last for ever; but he took no notice, and continued: "I have three children, all of them been through grammar school and two of them married now, with family. I shan't be satisfied till I have seen them all settled overseas. In this country in 15 or 20 years' time the black man will have the whip hand over the white man."

I can already hear the chorus of execration. How dare I say such a horrible thing? How dare I stir up trouble and inflame feelings by repeating such a conversation?

The answer is that I do not have the right not to do so. Here is a decent, ordinary fellow Englishman, who in broad daylight in my own town says to me, his Member of Parliament, that his country will not be worth living in for his children.

I simply do not have the right to shrug my shoulders and think about something else. What he is saying, thousands and hundreds of thousands are saying and thinking - not throughout Great Britain, perhaps, but in the areas that are already undergoing the total transformation to which there is no parallel in a thousand years of English history.

In 15 or 20 years, on present trends, there will be in this country three and a half million Commonwealth immigrants and their descendants. That is not my figure. That is the official figure given to parliament by the spokesman of the Registrar General's Office.

There is no comparable official figure for the year 2000, but it must be in the region of five to seven million, approximately one-tenth of the whole population, and approaching that of Greater London. Of course, it will not be evenly distributed from Margate to Aberystwyth and from Penzance to Aberdeen. Whole areas, towns and parts of towns across England will be occupied by sections of the immigrant and immigrant-descended population.

As time goes on, the proportion of this total who are immigrant descendants, those born in England, who arrived here by exactly the same route as the rest of us, will rapidly increase. Already by 1985 the native-born would constitute the majority. It is this fact which creates the extreme urgency of action now, of just that kind of action which is hardest for politicians to take, action where the difficulties lie in the present but the evils to be prevented or minimised lie several parliaments ahead.

The natural and rational first question with a nation confronted by such a prospect is to ask: "How can its dimensions be reduced?" Granted it be not wholly preventable, can it be limited, bearing in mind that numbers are of the essence: the significance and consequences of an alien element introduced into a country or population are profoundly different according to whether that element is 1 per cent or 10 per cent.

The answers to the simple and rational question are equally simple and rational: by stopping, or virtually stopping, further inflow, and by promoting the maximum outflow. Both answers are part of the official policy of the Conservative Party.

It almost passes belief that at this moment 20 or 30 additional immigrant children are arriving from overseas in Wolverhampton alone every week - and that means 15 or 20 additional families a decade or two hence. Those whom the gods wish to destroy, they first make mad. We must be mad, literally mad, as a nation to be permitting the annual inflow of some 50,000 dependants, who are for the most part the material of the future growth of the immigrant-descended population. It is like watching a nation busily engaged in heaping up its own funeral pyre. So insane are we that we actually permit unmarried persons to immigrate for the purpose of founding a family with spouses and fiancés whom they have never seen.

Let no one suppose that the flow of dependants will automatically tail off. On the contrary, even at the present admission rate of only 5,000 a year by voucher, there is sufficient for a further 25,000 dependants per annum ad infinitum, without taking into account the huge reservoir of existing relations in this country - and I am making no allowance at all for fraudulent entry. In these circumstances nothing will suffice but that the total inflow for settlement should be reduced at once to negligible proportions, and that the necessary legislative and administrative measures be taken without delay.

I stress the words "for settlement." This has nothing to do with the entry of Commonwealth citizens, any more than of aliens, into this country, for the purposes of study or of improving their qualifications, like (for instance) the Commonwealth doctors who, to the advantage of their own countries, have enabled our hospital service to be expanded faster than would otherwise have been possible. They are not, and never have been, immigrants.

I turn to re-emigration. If all immigration ended tomorrow, the rate of growth of the immigrant and immigrant-descended population would be substantially reduced, but the prospective size of this element in the population would still leave the basic character of the national danger unaffected. This can only be tackled while a considerable proportion of the total still comprises persons who entered this country during the last ten years or so.

Hence the urgency of implementing now the second element of the Conservative Party's policy: the encouragement of re-emigration.

Nobody can make an estimate of the numbers which, with generous assistance, would choose either to return to their countries of origin or to go to other countries anxious to receive the manpower and the skills they represent.

Nobody knows, because no such policy has yet been attempted. I can only say that, even at present, immigrants in my own constituency from time to time come to me, asking if I can find them assistance to return home. If such a policy were adopted and pursued with the determination which the gravity of the alternative justifies, the resultant outflow could appreciably alter the prospects.

The third element of the Conservative Party's policy is that all who are in this country as citizens should be equal before the law and that there shall be no discrimination or difference made between them by public authority. As Mr Heath has put it we will have no "first-class citizens" and "second-class citizens." This does not mean that the immigrant and his descendent should be elevated into a privileged or special class or that the citizen should be denied his right to discriminate in the management of his own affairs between one fellow-citizen and another or that he should be subjected to imposition as to his reasons and motive for behaving in one lawful manner rather than another.

There could be no grosser misconception of the realities than is entertained by those who vociferously demand legislation as they call it "against discrimination", whether they be leader-writers of the same kidney and sometimes on the same newspapers which year after year in the 1930s tried to blind this country to the rising peril which confronted it, or archbishops who live in palaces, faring delicately with the bedclothes pulled right up over their heads. They have got it exactly and diametrically wrong.

The discrimination and the deprivation, the sense of alarm and of resentment, lies not with the immigrant population but with those among whom they have come and are still coming.

This is why to enact legislation of the kind before parliament at this moment is to risk throwing a match on to gunpowder. The kindest thing that can be said about those who propose and support it is that they know not what they do.

Nothing is more misleading than comparison between the Commonwealth immigrant in Britain and the American Negro. The Negro population of the United States, which was already in existence before the United States became a nation, started literally as slaves and were later given the franchise and other rights of citizenship, to the exercise of which they have only gradually and still incompletely come. The Commonwealth immigrant came to Britain as a full citizen, to a country which knew no discrimination between one citizen and another, and he entered instantly into the possession of the rights of every citizen, from the vote to free treatment under the National Health Service.

Whatever drawbacks attended the immigrants arose not from the law or from public policy or from administration, but from those personal circumstances and accidents which cause, and always will cause, the fortunes and experience of one man to be different from another's.

But while, to the immigrant, entry to this country was admission to privileges and opportunities eagerly sought, the impact upon the existing population was very different. For reasons which they could not comprehend, and in pursuance of a decision by default, on which they were never consulted, they found themselves made strangers in their own country.

They found their wives unable to obtain hospital beds in childbirth, their children unable to obtain school places, their homes and neighbourhoods changed beyond recognition, their plans and prospects for the future defeated; at work they found that employers hesitated to apply to the immigrant worker the standards of discipline and competence required of the native-born worker; they began to hear, as time went by, more and more voices which told them that they were now the unwanted. They now learn that a one-way privilege is to be established by act of parliament; a law which cannot, and is not intended to, operate to protect them or redress their grievances is to be enacted to give the stranger, the disgruntled and the agent-provocateur the power to pillory them for their private actions.

In the hundreds upon hundreds of letters I received when I last spoke on this subject two or three months ago, there was one striking feature which was largely new and which I find ominous. All Members of Parliament are used to the typical anonymous correspondent; but what surprised and alarmed me was the high proportion of ordinary, decent, sensible people, writing a rational and often well-educated letter, who believed that they had to omit their address because it was dangerous to have committed themselves to paper to a Member of Parliament agreeing with the views I had expressed, and that they would risk penalties or reprisals if they were known to have done so. The sense of being a persecuted minority which is growing among ordinary English people in the areas of the country which are affected is something that those without direct experience can hardly imagine.

I am going to allow just one of those hundreds of people to speak for me:

“Eight years ago in a respectable street in Wolverhampton a house was sold to a Negro. Now only one white (a woman old-age pensioner) lives there. This is her story. She lost her husband and both her sons in the war. So she turned her seven-roomed house, her only asset, into a boarding house. She worked hard and did well, paid off her mortgage and began to put something by for her old age. Then the immigrants moved in. With growing fear, she saw one house after another taken over. The quiet street became a place of noise and confusion. Regretfully, her white tenants moved out.

“The day after the last one left, she was awakened at 7am by two Negroes who wanted to use her 'phone to contact their employer. When she refused, as she would have refused any stranger at such an hour, she was abused and feared she would have been attacked but for the chain on her door. Immigrant families have tried to rent rooms in her house, but she always refused. Her little store of money went, and after paying rates, she has less than £2 per week. “She went to apply for a rate reduction and was seen by a young girl, who on hearing she had a seven-roomed house, suggested she should let part of it. When she said the only people she could get were Negroes, the girl said, "Racial prejudice won't get you anywhere in this country." So she went home.

“The telephone is her lifeline. Her family pay the bill, and help her out as best they can. Immigrants have offered to buy her house - at a price which the prospective landlord would be able to recover from his tenants in weeks, or at most a few months. She is becoming afraid to go out. Windows are broken. She finds excreta pushed through her letter box. When she goes to the shops, she is followed by children, charming, wide-grinning piccaninnies. They cannot speak English, but one word they know. "Racialist," they chant. When the new Race Relations Bill is passed, this woman is convinced she will go to prison. And is she so wrong? I begin to wonder.”

The other dangerous delusion from which those who are wilfully or otherwise blind to realities suffer, is summed up in the word "integration." To be integrated into a population means to become for all practical purposes indistinguishable from its other members.

Now, at all times, where there are marked physical differences, especially of colour, integration is difficult though, over a period, not impossible. There are among the Commonwealth immigrants who have come to live here in the last fifteen years or so, many thousands whose wish and purpose is to be integrated and whose every thought and endeavour is bent in that direction.

But to imagine that such a thing enters the heads of a great and growing majority of immigrants and their descendants is a ludicrous misconception, and a dangerous one.

We are on the verge here of a change. Hitherto it has been force of circumstance and of background which has rendered the very idea of integration inaccessible to the greater part of the immigrant population - that they never conceived or intended such a thing, and that their numbers and physical concentration meant the pressures towards integration which normally bear upon any small minority did not operate.

Now we are seeing the growth of positive forces acting against integration, of vested interests in the preservation and sharpening of racial and religious differences, with a view to the exercise of actual domination, first over fellow-immigrants and then over the rest of the population. The cloud no bigger than a man's hand, that can so rapidly overcast the sky, has been visible recently in Wolverhampton and has shown signs of spreading quickly. The words I am about to use, verbatim as they appeared in the local press on 17 February, are not mine, but those of a Labour Member of Parliament who is a minister in the present government:

'The Sikh communities' campaign to maintain customs inappropriate in Britain is much to be regretted. Working in Britain, particularly in the public services, they should be prepared to accept the terms and conditions of their employment. To claim special communal rights (or should one say rites?) leads to a dangerous fragmentation within society. This communalism is a canker; whether practised by one colour or another it is to be strongly condemned.'

All credit to John Stonehouse for having had the insight to perceive that, and the courage to say it.

For these dangerous and divisive elements the legislation proposed in the Race Relations Bill is the very pabulum they need to flourish. Here is the means of showing that the immigrant communities can organise to consolidate their members, to agitate and campaign against their fellow citizens, and to overawe and dominate the rest with the legal weapons which the ignorant and the ill-informed have provided. As I look ahead, I am filled with foreboding; like the Roman, I seem to see "the River Tiber foaming with much blood."

That tragic and intractable phenomenon which we watch with horror on the other side of the Atlantic but which there is interwoven with the history and existence of the States itself, is coming upon us here by our own volition and our own neglect. Indeed, it has all but come. In numerical terms, it will be of American proportions long before the end of the century.

Only resolute and urgent action will avert it even now. Whether there will be the public will to demand and obtain that action, I do not know. All I know is that to see, and not to speak, would be the great betrayal.

___________________

PUBLI VERGILI MARONIS, AENEIDOS LIBER VI, l. 86: “Et Thybrim multo spumantem sanguine cerno.”


.

De hoogste plicht van staatsmanskunst is het, om voorzieningen te treffen tegen afwendbaar onheil. Bij dit streven ontmoet zij hindernissen die diepgeworteld zijn in de menselijke natuur.

Eén daarvan is dat het in de lijn der dingen ligt dat zulke onheilen niet aantoonbaar zijn tot op het moment dat zij hebben plaatsgehad: bij elke fase van hun ontstaan is er ruimte voor twijfel en dispuut of zij nu wel echt zijn, of denkbeeldig. Voorts krijgen zij weinig aandacht vergeleken bij actuele bekommernissen, die zowel onbetwistbaar zijn als dringend: vandaar de hardnekkige verlokking voor elk beleid om zich in te laten met het onmiddellijke heden, ten koste van de toekomst.

En bovenal zijn mensen geneigd om het voorspellen van problemen te verwarren met het veroorzaken ervan, zelfs met het wensen van problemen: “Als mensen”, willen zij graag denken, “Als mensen eens zouden ophouden met over problemen te praten, dan komen er wellicht geen.”

Mogelijk gaat deze gewoonte terug op het primitieve geloof dat het woord en het ding, de naam en het object, identiek zijn.

In elk geval, de discussie over een in de toekomst ernstig, maar nu met enige inspanning nog vermijdbaar onheil, is de meest impopulaire maar tegelijk meest noodzakelijke taak voor een politicus. Zij die er zich bewust aan onttrekken verdienen, en krijgen vaak ook, de verwensingen van diegenen die na hen komen.

Een week of twee geleden raakte ik in gesprek met een kiezer, een gewone werkman van middelbare leeftijd, met een baan bij een van onze genationaliseerde industrieën.
Na enkele zinnen over het weer, zei hij plots: “Als ik het geld had om weg te gaan, dan bleef ik niet in dit land.” Ik maakte een afkeurende opmerking in de trant van dat zelfs deze regering niet het eeuwige leven had; maar hij sloeg er geen acht op en ging verder: “Ik heb drie kinderen, ze hebben allemaal humaniora gedaan en twee zijn nu getrouwd en hebben zelf kinderen. Ik zal niet gerust zijn voor zij zich allemaal in het buitenland gevestigd hebben. In dit land hebben binnen 15 à 20 jaar de zwarten het heft in handen en dansen de blanken naar hun pijpen.”

Nu al hoor ik in koor de kreten van afschuw. Hoe kom ik erbij om zoiets afschuwelijks te zeggen? Hoe waag ik het om problemen aan te wakkeren en gevoelens te doen ontvlammen door zo’n conversatie op te rakelen?

Het antwoord is dat ik niet het recht heb om het niet te doen. Het gaat hier om een doodgewone, fatsoenlijke mede-Engelsman, die aan mij, zijn Parlementariër, bij klaarlichte dag in mijn eigen stad vertelt dat zijn land voor zijn kinderen de moeite niet meer waard zal zijn om er in te leven.
Ik heb gewoon niet het recht om mijn schouders op te halen en over iets anders na te denken. Wat hij komt te zeggen is wat duizenden en honderdduizenden zeggen en denken – niet in heel Groot-Brittannië wellicht, maar in de streken die vandaag al een complete transformatie ondergaan, waar in de duizendjarige geschiedenis van Engeland geen parallel voor bestaat.
Binnen 15 of 20 jaar zullen er, in het huidige tempo, in dit land drie en een half miljoen immigranten en hun afstammelingen uit de Commonwealth wonen. Dat is niet mijn cijfer. Dat is het officiële cijfer dat aan het Parlement werd gegeven door de woordvoerder van de dienst van de Burgerlijke Stand.

Voor het jaar 2000 is er geen vergelijkbaar officieel cijfer, maar het moet in de buurt komen van vijf tot zeven miljoen, ongeveer een tiende van de bevolking, zoiets als Groot Londen. Natuurlijk, dat aantal zal niet gelijkmatig verdeeld zijn van Margate tot Aberystwyth en van Penzance tot Aberdeen. Hele streken, steden en stadswijken, verspreid over Engeland, zullen ingenomen worden door segmenten van een bevolking bestaande uit immigranten en hun afstammelingen.

Binnen dit totaal zal na verloop van tijd het aandeel immigrantenafstammelingen, geboren in Engeland, en hier gearriveerd langs exact dezelfde weg als wij allemaal, snel groeien. Tegen 1985 al zouden de hier geborenen de meerderheid vormen. Dat feit alleen maakt dat er extreem dringend tot actie moet worden overgegaan, en wel exact het soort van actie dat politici erg zwaar valt, actie waarbij de bezwaren onmiddellijk zijn, en het te bezweren of te beperken onheil nog verschillende legislaturen ver verwijderd ligt.

Voor een land dat geconfronteerd wordt met zulke vooruitzichten is de voor de hand liggende en redelijke eerste vraag dan: “Hoe kan de omvang beperkt worden?” Nog toegegeven dat niets deze ontwikkeling volkomen kan verhinderen, kan zij dan binnen zekere perken blijven, want we mogen niet vergeten dat aantallen hier doorslaggevend zijn: de impact en de consequenties van een vreemd element dat in een land wordt geïntroduceerd zijn van een geheel andere orde als dat element 1 procent bedraagt of 10 procent.
De antwoorden op deze simpele en rationele vraag zijn even simpel en rationeel: door verdere toestroom te stoppen, of zo goed als, en door een maximale uitstroom te bevorderen. Officieel maken deze beide antwoorden deel uit van de principes van de Conservatieve Partij.
Je houdt het toch niet voor mogelijk dat er op dit moment, en enkel al in Wolverhampton, elke week 20 tot 30 nieuwe immigrantenkinderen van overzee binnenkomen – en dat betekent 15 of 20 bijkomende families binnen een of twee decennia. Wie de goden zoeken te vernietigen, die maken zij eerst gek. Wij moeten als natie al goed gek zijn, letterlijk gek, om een jaarlijkse instroom van 50.000 familieleden toe te laten, die voor het grootste deel de stof leveren voor de toekomstige aangroei van de immigrantenbevolking. Het lijkt wel, of wij zien hier een natie die ijverig haar eigen brandstapel opricht. Zo krankzinnig zijn wij al, dat we toelaten dat ongehuwde personen hier inwijken met als bedoeling een gezin te stichten met vrouwen en verloofdes die ze nooit eerder hebben gezien.

Laat niemand toch denken dat deze instroom van personen ten laste automatisch zal afnemen. Integendeel, zelfs bij het huidige toelatingstempo van slechts 5000 per jaar, van personen waar iemand borg voor staat, is dat voldoende voor 25.000 personen ten laste per jaar ad infinitum, zonder het reusachtige reservoir van in dit land al bestaande familiebanden aan te spreken – en frauduleuze inwijking laat ik al helemaal buiten beschouwing.
Onder deze omstandigheden zal niets volstaan behalve een onmiddellijke immigratiestop die de toevloed, met het oog op vestiging, tot verwaarloosbare proporties terugbrengt, plus noodzakelijke wetgevende en administratieve maatregelen die er zonder dralen moeten komen.

Ik benadruk de woorden “met het oog op vestiging”. Er is geen verband met de binnenkomst in dit land van burgers uit de Commonwealth, noch evenmin van vreemden, die als bedoeling hebben te studeren of ervaring op te doen, zoals (bijvoorbeeld) Commonwealth-dokters die in het belang van hun eigen land, onze ziekenhuissector in staat hebben gesteld sneller te groeien dan anders mogelijk was geweest. Dat zijn geen, noch waren zij ooit immigranten.
Laat ik het nu hebben over remigratie. Als morgen alle immigratie een eind zou nemen, dan zou het aangroeitempo van immigranten en immigratie-afstammelingen substantieel afnemen, maar de te verwachten grootte van het aandeel van dit element in de bevolking zou ten gronde genomen de aard van het gevaar voor de natie nog steeds ongemoeid laten.
Dit kan enkel aangepakt worden zolang een aanzienlijk deel van het totaal nog steeds personen bevat die pas de laatste tien jaar of zo dit land zijn binnengekomen.

Vandaar de hoogdringendheid om het tweede luik van de Conservatieve politiek in praktijk te brengen: de aanmoediging van remigratie.
Niemand kan de aantallen inschatten van hen die, met een genereuze hulp, zouden verkiezen om ofwel naar hun oorspronkelijke land terug te gaan, of naar andere landen te gaan die misschien erop uit zijn om hun mankracht of vaardigheden te ontvangen.

Niemand weet dat, want deze politiek werd tot nog toe nooit beproefd.
Ik kan enkel zeggen dat van tijd tot tijd, zelfs vandaag al, immigranten in mijn eigen kiesdistrict met de vraag bij mij komen of ik assistentie kan vinden bij hun terugkeer naar huis. Als zulk een beleid zou worden gevoerd en doorgezet met de vasthoudendheid die door de ernst van het alternatief gerechtvaardigd wordt, dan zou als resultaat daarvan de uitstroom sterk gewijzigde perspectieven kunnen opleveren.
Het derde beleidselement van de Conservatieve Partij is dat allen die in dit land verblijven als burgers gelijk voor de wet moeten zijn, en dat er tussen hen geen onderscheid of verschil mag gemaakt worden door de overheid. Zoals mijnheer Heath het zei, wij kunnen geen “eersteklasburgers” en “tweedeklasburgers” hebben. Dat betekent nog niet dat de immigrant en zijn nakomelingen verheven dienen te worden tot een geprivilegieerde of speciale klasse, of dat de burger het recht ontzegd zou kunnen worden om bij het beheer van zijn eigen zaken een onderscheid te maken tussen de ene medeburger en de andere, of dat hij onderworpen zou worden aan voorschriften wat betreft zijn redenen en motieven om zich, binnen de wet, op de ene of andere manier te gedragen.
Er is geen grotere misvatting omtrent de realiteit denkbaar dan die welke gekoesterd wordt door diegenen die luidruchtig vragen om wetgeving “tegen discriminatie” zoals zij dat noemen, of het nu hoofdartikelschrijvers zijn, van het zelfde slag en soms van dezelfde dagbladen die jaar na jaar in de dertiger jaren ons land blind wilden houden voor het opkomende gevaar waar het voor stond, of aartsbisschoppen die in paleizen leven, en met de dekens over hun hoofd getrokken het nog niet zo slecht getroffen hebben. Zij hebben het glad en diametraal mis.

De discriminatie en het verlies, het gevoel van ontsteltenis en verontwaardiging ligt niet bij de immigrantenpopulatie, maar bij diegenen waartussen deze zich heeft gevestigd en zich blijft vestigen.

Juist daarom zijn wetsvoorstellen zoals die nu in het Parlement voorliggen een waagstuk en een lont aan het kruitvat. Het mildste wat men kan zeggen over diegenen die ze voorstellen en steunen is dat zij niet weten wat ze doen.

Niets is meer misleidend dan de vergelijking tussen de Commonwealth-inwijkeling in Groot-Brittannië en de Amerikaanse zwarte. De zwarte inwoners van de Verenigde Staten, die al aanwezig waren nog voor de Verenigde Staten een natie werden, begonnen letterlijk als slaven en hen werden later het stemrecht en andere burgerrechten gegeven, die zij enkel gradueel en vooralsnog slechts gedeeltelijk kunnen uitoefenen. De Commonwealth-immigrant kwam naar Groot-Brittannië als volwaardige burger, naar een land dat geen discriminatie kende tussen de ene burger of de andere, en hij was onmiddellijk in het bezit van de rechten van elke burger, gaande van het stemrecht tot de kostenloze behandeling bij de National Health Service.

Wat voor schaduwzijden er de immigrant ook wachtten, zij vloeiden niet voort uit de wet, of het beleid, of de administratie, maar uit de persoonlijke omstandigheden en accidenten die maken dat het lot en de wederwaardigheden van de ene mens eenmaal verschillen, en altijd zullen verschillen van die van een andere.

Maar terwijl voor de immigrant zijn komst in dit land toegang bood tot privileges en kansen die hij gretig zocht, was de situatie voor de bestaande bevolking heel verschillend. Om redenen die hen overstegen, als bij de uitvoering van een vonnis bij verstek waarbij nooit om hun mening werd gevraagd, zagen zij zich tot vreemdelingen in eigen land worden.

Zij zagen dat hun vrouwen bij haar bevalling geen bed konden krijgen in de kraamklinieken, dat hun kinderen geen plek in de school vonden, dat hun huizen en buurten onherkenbaar waren veranderd, dat hun plannen en vooruitzichten voor de toekomst tenietgedaan werden; op het werk ondervonden zij dat de werkgever aarzelde om aan de immigranten dezelfde standaard van discipline en competentie op te leggen die van een autochtone arbeider wel werden geëist; wat zij na verloop van tijd meer en meer hoorden, waren stemmen die zegden dat zij voortaan konden gemist worden. Wat zij vandaag vernemen, is er in het Parlement een wet in de maak is, die een eenrichtingsprivilege in het leven zal roepen; een wet die aan henzelf onmogelijk bescherming kan verlenen, of aan hun grieven tegemoet kan komen, en die ook niet zo is bedoeld, zulk een wet wil men maken die aan de vreemdeling, de misnoegde en de agent-provocateur, de macht verleent om hen aan de schandpaal te nagelen voor daden die behoren tot hun privéleven.

In de honderden en nog eens honderden brieven die ik kreeg toen ik laatst over dit onderwerp sprak, een maand of twee-drie geleden, zat er één terugkerend element dat grotendeels nieuw was, en dat ik onheilspellend vind. Alle Parlementsleden zijn gewend aan de typische anonieme briefschrijver; maar wat mij verraste en alarmeerde was het grote aandeel van gewone, fatsoenlijke en zinnige mensen, die rationele en welopgevoede brieven schreven, en die meenden dat zij hun adres beter konden weglaten, omdat het gevaarlijk was dat op papier te zetten in een brief aan een Parlementslid waarin zij zegden dat zij het eens waren met de denkbeelden die ik had ontwikkeld, en dat zij nadelen of represailles riskeerden als bekend zou raken dat zij dat deden.

Dat onder gewone Engelsen, in de betroffen buurten van het land, het gevoel groeit dat zij behoren tot een minderheid die achterna wordt gezeten, is iets waar diegenen die geen directe ervaringen hebben, zich nauwelijks een voorstelling van kunnen maken.

Ik zal één van die honderden mensen nu toelaten om in mijn plaats te spreken:

“Acht jaar geleden werd in een deftige straat in Wolverhampton een huis verkocht aan een zwarte. Nu woont daar nog één blanke (een vrouw met ouderdomspensioen). Dit is haar verhaal. Ze verloor haar man en haar twee zoons in de oorlog. Daarom maakte zij van haar woning, die zeven kamers telt, een pension. Zij werkte hard en de zaken gingen goed, ze betaalde haar hypotheek af en zette iets weg voor haar oude dag. Dan kwamen de immigranten. Met een bang hart zag zij hoe het ene na het andere huis werd ingenomen. De rustige straat werd een lawaaierige en wanordelijke plek. Met spijt trokken haar blanke huurders er uit.

“De dag nadat haar laatste huurder opstapte werd zij om zeven uur ’s ochtends gewekt door twee negers die haar telefoon wensten te gebruiken om hun werkgever te bellen. Toen zij dat weigerde, zoals zij elke onbekende zou hebben geweigerd op dat uur, werd zij uitgescholden en vreesde zij dat zij aangevallen zou zijn, mocht ze geen deurketting hebben gehad. Immigrantenfamilies wilden kamers huren in haar huis, wat zij altijd weigerde. Haar luttele spaargeld smolt weg, en na betaling van haar gemeentetaksen houdt zij nog 2 pond per week over.

“Zij probeerde aanspraak maken op een lastenverlaging, en werd te woord gestaan door een jonge vrouw, die toen zij hoorde dat ze een zevenkamerwoning bezat, haar suggereerde om die deels te verhuren. Toen ze zei dat de enige huurders die zij kon krijgen negers waren, zei het meisje, “Met raciale vooroordelen schiet je niet op in dit land.” Dus ging ze naar huis.

“Haar telefoon is haar reddingslijn. Familieleden betalen de factuur, en springen zoveel als zij kunnen bij. Immigranten hebben haar aangeboden haar huis te kopen – voor een prijs die de gegadigde huisbaas in enkele weken, of hoogstens een paar maanden zou kunnen verhalen op zijn huurders. Ze wordt bang om de straat op te gaan. Vensterramen worden ingeslagen. Ze vindt uitwerpselen, die door haar brievenbus worden gepropt. Als ze inkopen gaat doen wordt zij gevolgd door kinderen, charmante, breed lachende negertjes. Engels spreken kunnen zij niet, maar één woord kennen ze toch. “Racist” zingen ze. Als de nieuwe wet op het racisme wordt goedgekeurd, dan is deze vrouw er van overtuigd dat ze de gevangenis ingaat. En heeft ze het dan zo verkeerd voor? Ik begin het me af te vragen.”

De andere gevaarlijke zinsbegoocheling, waar diegenen aan lijden die gewild of ongewild blind blijven voor de realiteit, kun je samenvatten onder de term “integratie”. Geïntegreerd zijn in een bevolking betekent dat er in de praktijk geen onderscheid meer bestaat met de andere leden.
Nu, te allen tijde was het zo dat bij uitgesproken fysieke verschillen, huidskleur meer bepaald, de integratie moeizaam verloopt, maar op termijn niet onmogelijk is.

Onder de Commonwealth-immigranten die de laatste pakweg vijftien jaar hier zijn komen wonen, zijn er duizenden wier wens en bedoeling het is om zich te integreren, en die al hun gedachten en inspanningen daarop richten.
Maar je inbeelden dat zulke attitude opkomt in het hoofd van een grote en groeiende meerderheid van de immigranten en hun nakomelingen, dat berust op een belachelijke misvatting, en een gevaarlijke.

Wij staan hier vlak voor een kering. Tot dusver was het de door invloed van omstandigheden of door de achtergrond dat de idee van integratie onbereikbaar bleef voor het grootste deel van de immigrantenbevolking – dat ze daar nooit over dachten of nooit die bedoeling hadden, en dat hun aantallen en concentratie in bepaalde wijken meebracht dat de integratiedruk faalde, waar die op kleine minderheden normaal wel werkt.
Nu maken wij de groei mee van positieve krachten die de integratie tegenwerken, van gevestigde belangen, die het wenselijk achten om raciale en religieuze verschillen in stand te houden en aan te scherpen, met het oog op het uitoefenen van werkelijke heerschappij, eerst nog over mede-immigranten, en vervolgens over de rest van de bevolking. De wolk, niet groter dan een hand, die zo snel de hemel kan verduisteren zagen we laatst in Wolverhampton, en de tekenen zijn dat zij zich snel verbreidt. De woorden die ik nu in de mond zal nemen, verbatim zoals ze in de lokale pers verschenen op 17 februari, zijn niet de mijne maar die van een Labourparlementslid, minister in de huidige regering:

“De campagne van de Sikh-gemeenschap om gewoontes te blijven koesteren die in Groot-Brittannië niet te pas komen, is zeer betreurenswaardig. Als zij hier werken, en zeker in Openbare Diensten, dan moeten zij bereid zijn om de vereisten en voorwaarden te aanvaarden die bij hun baan horen. Aanspraak maken op speciale groepsrechten (of moeten wij zeggen -riten?) leidt tot een gevaarlijke fragmentatie binnen de maatschappij. Dit soort groepsdruk is een woekerend kwaad, en of die druk nu door de ene of de andere kleur wordt uitgeoefend, hij moeten streng worden veroordeeld.”

Alle eer aan John Stonehouse, die het doorzicht had om hier aandacht aan te schenken, en de moed had om het te zeggen.

Voor deze gevaarlijke en tweedracht zaaiende elementen, is de voorgestelde Wet op de Rassenrelaties het gedroomde voer, waarbij zij groeien als kool. Dit is precies het middel waarmee immigrantengemeenschappen kunnen laten zien dat zij zich kunnen organiseren en hun leden groeperen, om agitatie en campagne te voeren tegen hun medeburgers, en dezen te imponeren en te domineren met de wettelijke wapens die hen door onwetenden en slecht geïnformeerden ter hand zijn gesteld. Als ik vooruitblik, dan vervult mij een akelig voorgevoel; het lijkt of ik zie, zoals de Romein, “de Tiber schuimend van het vele bloed.”

Het tragische en hardnekkige fenomeen, dat wij vol afgrijzen bekijken aan de andere kant van de Atlantische oceaan, maar dat ginds is verweven met de geschiedenis en het bestaan zelf van de Verenigde Staten, halen wij zelf naar hier, naar onze eigen wil, en onze eigen nalatigheid. Numeriek gesproken zal het probleem, lang voor het eind van deze eeuw, Amerikaanse proporties hebben aangenomen.

Zelfs nu al, kan enkel resolute en dringende actie dit nog verhoeden. Of de publieke wil aanwezig zal zijn om deze actie te vragen en te bekomen, weet ik niet.

Wat ik wél weet, is dat zien en toch niet spreken, een daad van groot verraad zou zijn.

.
.

De vervloeking van de Satanische Verzen

.
14. Februar 2009, Neue Zürcher Zeitung

Der Fluch der «Satanischen Verse»

Vor zwanzig Jahren erging gegen Salman Rushdie die Fatwa
und radikalisierte die britischen Muslime
Georges Waser

Die Aufgabe seines Berufsstandes, sagt der Dichter Baal in Salman Rushdies «Satanischen Versen», sei das Anzetteln von Auseinandersetzungen – «und wenn aus den Wunden, die seine Verse reissen, Ströme von Blut fliessen, so werden sie ihn nähren». Zweifellos hat Salman Rushdie seit dem Valentinstag 1989 oft über diese Äusserung nachgedacht.
Angefangen hatte die Kampagne gegen ihn, als sein neuer Roman im Oktober 1988 in Indien offiziell gebannt wurde. Auf Verbote in Pakistan, Saudiarabien und Ägypten folgte im Januar 1989 die Kunde aus der englischen Stadt Bradford: Dort, auf einem öffentlichen Platz an einen Pfahl genagelt, wurde das Buch vor einer schaulustigen Menge verbrannt. Richter und Zuschauer waren extremistische Muslime.
Ein literarisches Werk verboten und verbrannt – weil es religiöse Gefühle verletzte? Westliche Verstandesmenschen, die so fragten, bekamen bald noch mehr zu hören. Am 14. Februar 1989 wurden Rushdie und seine Verleger vom schiitischen Ajatollah Khomeiny, dem Führer der Islamischen Revolution in Iran, zu madhur ad-dam (jene, deren Blut vergossen werden muss) erklärt.
Die Fatwa und ihre Motive
Fortan hatte Rushdie mit dem Wissen um die Hetzjagd gegen ihn zu leben – mit den Berichten von Mobs, die sein Porträt mit ausgestochenen Augen durch fremde Städte trugen. Was in Japan, Norwegen und anderswo Übersetzer und Verleger von «Die satanischen Verse» erlitten, ist bekannt. Khomeinys Tod und auch ein offizielles Bekenntnis Rushdies zum Islam änderten nichts: Die Fatwa blieb bestehen, und 1991 wurde die auf den Kopf des Autors ausgesetzte Prämie gar von einer Million auf zwei Millionen Dollar erhöht. Auch diesbezüglich findet sich in «Die satanischen Verse» eine geradezu seherische Aussage, und zwar aus dem Munde des todgeweihten Baal; «Huren und Dichter», schreit dieser, als er zu seiner Hinrichtung geführt wird: «Das sind die Leute, denen du nicht vergeben kannst!»
Vergebung war in der Rushdie-Affäre tatsächlich kein Thema – und zwar deshalb, weil deren Drahtzieher nicht aus religiösen, sondern aus politischen Absichten handelten. Wie Kenan Malik, Autor des demnächst erscheinenden Buches «From Fatwa to Jihad: The Rushdie Affair and its Legacy», argumentiert, wurde Rushdies Roman von Saudiarabien und Iran instrumentalisiert, die sich als Fahnenträger des globalen Islams positionieren wollten. Beide Länder sahen in den vorerst kleinen Gruppen, die in Grossbritannien gegen «Die satanischen Verse» protestierten, eine Art von neuem Wahlkreis. Und in diesem «Wahlkreis», stellt Malik fest, galt bald als wahrer Muslim nur, wer für Rushdies Buch ein Verbot forderte und möglichst auch noch nach dem Blut des Autors verlangte.
Zu diesen «wahren» Muslimen zählte damals auch Inayat Bunglawala, heute Sprecher des Muslim Council of Britain. Mittlerweile hat er seinen Standpunkt geändert; doch damals habe ihn Khomeinys Fatwa «mit Hochstimmung» erfüllt – und noch heute, so Bunglawala neulich im «Observer», erinnere er sich dankbar an die Proteste gegen Salman Rushdies Buch, hätten diese doch eine Verbindung zwischen den «ethnischen Kommunen» geschaffen und den Grundstein zu einer britisch-muslimischen Identität gelegt. Kenan Malik sieht es etwas anders. Weltliche Muslime, schreibt er in der «Sunday Times», seien als Verräter und «der weissen Linken angehörend» abgetan, der radikale Islam hingegen sei von unerfüllten Jugendlichen nicht nur als akzeptabel, sondern als authentisch begrüsst worden. Malik betont, dass die Rushdie-Affäre Grossbritannien in einen gesellschaftlichen Konflikt stürzte. Viele Muslime – grossenteils hatten sie Rushdies Buch nicht gelesen – glaubten, ihre Religion verteidigen zu müssen. Wie waren sie zu beschwichtigen? Und war ein Entgegenkommen überhaupt angebracht? Die Rushdie-Affäre provozierte Fragen, die man sich in Grossbritannien nie gestellt hatte.
Ein Fall mit Folgen
Im multikulturellen Grossbritannien wirkte sich die Kontroverse vor allem auf die Ausdrucksfreiheit aus. Hatte das Verlagshaus Penguin gerade dieses Prinzips wegen die «Satanic Verses» nie fallenlassen, handelt man in vielen Kulturinstitutionen heute anders. Um muslimische Sensibilitäten nicht zu verletzen, sagte das Royal Court Theatre letztes Jahr die Inszenierung einer neuen Version von Aristophanes' «Lysistrata» ab – und aus demselben Grund wurden bereits 2005 im Barbican einige Stellen aus dem Marlowe-Stück «Tamburlaine the Great» entfernt. Auch wurde im selben Jahr das Werk «God is Great» des Bildhauers John Latham, der dafür nebst Seiten aus Bibel und Talmud solche aus dem Koran verwendet hatte, aus der Tate Gallery entfernt.
Wie es die Schriftstellerin Monica Ali in der «Sunday Times» darstellt, ist im Treibhausklima solcher Rücksichtnahme ein «Marktplatz für grobe Verletzungen» entstanden, auf dem sich ein jeder zum Schreien und Protestieren berechtigt fühle. Ali muss es wissen: Als 2006 ihr Roman «Brick Lane» in der Londoner Strasse dieses Namens verfilmt werden sollte, wurde das Vorhaben durch einen Protestmarsch vereitelt – dessen Teilnehmer, wie die Autorin sagt, fast allesamt per Bus aus Bradford angefahren wurden.
.

zaterdag 31 januari 2009

Goossens sr. laat zijn licht schijnen over waarden en cultuur

.
De Morgen, zaterdag 31 januari
Paul Goossens, Europajournalist en voormalig hoofdredacteur van deze krant,
vindt het opinieonderzoek over de islam in Vlaanderen nogal arrogant.

Bijna de helft van de Vlaamse kiezers heeft een uitermate negatieve opvatting over de islam en de moslims. Maar liefst 46 procent is van mening dat de islam geen bijdrage kan leveren aan de Europese cultuur. Amper 18 procent denkt dat dat wel het geval is. Nog meer kiezers (48 procent) vinden dat de islamitische waarden een bedreiging zijn voor Europa. Dat bleek deze week uit een onderzoek van het Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek van de KU Leuven. Paul Goossens richt zijn pijlen op het onderzoek zelf: 'Het is niet omdat je opiniepeilingen simpel moet houden dat je om het even wat op papier moet zetten.'

Ooit werd de Vlaamse kiezer verweten dat hij over weinig een mening had. Brave volgzaamheid, zo werd verteld, was zijn grootste deugd en ultieme wijsheid. Die tijd is al lang voorbij. In navolging van zoveel bekende Vlamingen grossiert de assertieve kiezer nu ook in uitgesproken meningen en rake standpunten. Hoe ingewikkeld ook, de onbekende Vlaming draait er zijn hand niet voor om en ventileert een opinie. Europese cultuur? Islamitische waarden? U zegt het maar. Het Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek (Ispo) van de KU Leuven confronteerde meer dan duizend Vlaamse kiezers met enkele stereotiepe clichés over de islam. Het resultaat mag er zijn. Zo meent maar liefst 46 procent dat de islam geen bijdrage aan de Europese cultuur kan leveren en bijna 50 procent kwam tot het inzicht dat de islamitische waarden een bedreiging voor Europa zijn. Vlaanderen op zijn smalst?

Schokkend? Vele politici vinden van wel. Mieke Vogels dringt alvast op een breed debat over normen en waarden aan, terwijl Caroline Gennez het betreurenswaardige, maar begrijpelijke cijfers noemt. Voor bevoegd minister Marino Keulen zijn het intrigerende resultaten en hij wil er graag meer over weten. Ondertussen wil hij wel kwijt dat vooral de negatieve beeldvorming in de media de achterdocht tegen de islam voedt. Opmerkelijk en bevreemdend is dat niemand de clichés zelf op de korrel neemt. Daar is nochtans reden toe. Het is niet omdat je opiniepeilingen simpel moet houden dat je om het even wat op papier moet zetten. De stelling "de islam kan iets bijdragen aan de Europese cultuur" klinkt misschien neutraal, redelijk en goed bedoeld, maar ze is wel een gedrocht van een standpunt. Onjuist, dom en nogal arrogant.

Hoe ongaarne sommigen het ook horen, de islam leverde al een bijdrage aan de Europese cultuur. Wie de behoefte voelt om naar de wortels van de Europese cultuur te graven, komt niet alleen bij hellenisme, jodendom, christendom en verlichting terecht, maar ook bij de islam. In het Andalusië van de donkerste middeleeuwen bouwden de erven van de profeet niet alleen een wondermooie moskee, ze koesterden en conserveerden ook Aristoteles en andere klassieke auteurs. Zo werd de islamitisch-Arabische beschaving het belangrijkste doorgeefluik voor de kennis van de klassieken.

Illusie
Daarbovenop kwam nog een flinke scheut Indiase, Joodse en Chinese kennis. Heel Europa werd er beter en slimmer van. De wijsgeer Averroes was eeuwen vooruit op zijn tijd. Al in de twaalfde eeuw schreef hij dat er geen conflict tussen godsdienst en filosofie was. In tegenstelling tot wat het Ipso suggereert, is de islam geen vreemd lichaam. Het leverde mee de bouwstenen van de Europese cultuur. Het is niet omdat de behoeders van het Avondland het daar oneens mee zijn dat dit historische feit onder het tapijt moet verdwijnen.

Door de islam volledig buiten de Europese cultuur te plaatsen, wordt de illusie van een homogeen Europa versterkt. Die illusie is niet alleen grondig fout, ze staat ook haaks op het hele Europese project. Het Europese mirakel om van vijanden vrienden te maken werd maar mogelijk door de erkenning van en het respect voor het tegendeel van homogeniteit. Diversiteit dus. Of een homogeen Europa ooit bestond, kan worden betwijfeld. Zeker is dat het nooit zal bestaan, tenzij als Europa zichzelf nog eens vernietigt. Hoe verder Europa uitdijt, hoe groter de diversiteit zal zijn, want de nieuwe talen, culturen, religies en naties moeten een zitje rond de Europese tafel krijgen. Ook de islam dus. Niet alleen omwille van het gestolde verleden en de toekomstige lidstaten Turkije, Kosovo en Albanië, maar ook omdat de islam zich definitief in de Europese lidstaten heeft gesetteld.

In Frankrijk is het de op een na grootste godsdienst, goed voor om en bij 5 miljoen moslims. In Duitsland zijn het er meer dan 3 miljoen, vooral van Turkse origine. Samen zijn alle Europese moslims goed voor een middelgrote EU-lidstaat. Op hun beurt geven de moslims de Europese cultuur mee vorm en behoren ze tot de constituerende delen van die cultuur. Overigens zijn die miljoenen Europese moslims niet langer migranten, ze zijn nu volwaardige Europese medeburgers.

Ze behoren bijgevolg tot het Europese, maar evengoed het Vlaamse wij. Maar toch, ondanks hun goede kennis van de lokale taal, worden ze zelden als volwaardige Vlaming, Belg of Europeaan aanzien. Ze blijven de 'anderen', want in eerste instantie moslims. Alsof hun identiteit volledig door de religie wordt gedetermineerd en alsof ze allemaal met een fundamentalistische interpretatie van de islam sympathiseren. Hoe uitzichtloos en destructief zo'n vernauwing op basis van identiteit is, deed Amin Maalouf in zijn onvolprezen essay Moorddadige identiteiten (1989) haarfijn uit de doeken.

"Als het erop aankomt", zo luidt een andere stelling van het Leuvens onderzoeksinstituut, "keren islamitische landen zich tegen Europa." Die stelling wordt door 62 procent van de Vlaamse kiezers onderschreven. Echt verwonderlijk is dat niet. Het is een taai vooroordeel dat de Europese islam systematisch door Arabische machtscentra wordt gemanipuleerd en nauwelijks autonomie heeft. Ook dat is fout. De vraag dringt zich dan ook op of het verstandig is om zo'n betwistbaar geopolitiek standpunt in een enquête over waarden en culturen binnen te loodsen.

Soms heb je de indruk dat de discussie over de joods-christelijke cultuur en identiteit van Europa er vooral op gericht is om de tegenstellingen met de Europese islam op scherp te stellen. Alsof de identiteit van het Avondland alleen nog gered en gedefinieerd kan worden door een botsing van de beschavingen. Is het misschien daarom dat de Europese diplomatie in Gaza en omstreken Israël nooit durft terug te fluiten of te sanctioneren?

__________________

Google Advertenties
250 vragen over de islam
Islam voor varkens, apen, ezels en andere beesten.€12,50 op selexyz.nl
www.selexyz.nl/pages/search
.

vrijdag 30 januari 2009

Sinardet haalt het onderste uit de lade

.
De Standaard, donderdag 29 januari 2009

LICHTPUNT
Het beeld was opmerkelijk, al zou het dat niet mogen zijn.


Maandagavond, op de stille wake aan het kinderdagverblijf in Dendermonde, tekenden niet enkel Vlaamse, maar ook Franstalige politici present. De delegatie van de federale regering bestond onder meer uit de drie Franstalige vicepremiers: Didier Reynders, Laurette Onkelinx en Joëlle Milquet. Zelfs de Brusselse, Waalse en Franse Gemeenschapsregering waren vertegenwoordigd met de ministers-presidenten Charles Picqué en Rudy Demotte en de minister voor Kinderwelzijn en Jeugdhulp Catherine Fonck.
In essentie geen opmerkelijk beeld, want politieke vertegenwoordigers, en bij uitstek ministers, vervullen ook een symbolische rol. Een eerste minister en zijn regering belichamen het gehele land, een beetje zoals de driekleur. Met hun aanwezigheid in Dendermonde betuigden ze niet louter hun persoonlijke respect en medeleven met de slachtoffers en nabestaanden, maar ook dat van de ganse 'natie'. Ministers-presidenten vervullen eenzelfde rol voor hun gewest of gemeenschap, burgemeesters voor hun stad of gemeente.
In de Belgische context wordt dat beeld wel opmerkelijk, want we zijn gewend dat politici zich enkel tot hun 'publieke opinie' richten: de Vlaamse of de Franstalige. Dat is niet volstrekt onlogisch wanneer die politici tot deelregeringen behoren, maar we kijken er ook niet meer van op als het gaat om federale regeringsleden en gekozenen waarvan de Grondwet nochtans verwacht dat ze de hele natie vertegenwoordigen.
Hier waren het echter niet in de eerste plaats de politici, dan wel de gruwelijke feiten die de taalgrens overstegen. Ze beroerden de Vlaamse én Franstalige publieke opinie, kortom de Belgische publieke opinie.
Getuige daarvan onder meer de taalgrensoverschrijdende media-aandacht.
Van vrijdagmiddag tot dinsdagavond, opende elk tv-journaal op RTBF en RTL-TVI met een blok items over Dendermonde. Op zondagmiddag spraken de Franstalige tv-debatten over niets anders. En ook de Franstalige pers kwam dagenlang bladzijden tekort om over de moorden te berichten.
Een berichtgeving die ook inhoudelijk sterk leek op de Vlaamse. Ook Franstalige media kenden excessen en breidden eindeloos voort op speculaties om vervolgens enkele kritische noten bij dat alles te plaatsen. Ook uit Franstalige fora en lezersbrieven stegen gingen stemmen op voor draconische veiligheidsmaatregelen of het herinvoeren van de doodstraf, om ze vervolgens terecht als onmenselijk en onwenselijk te bestempelen.
Daarmee was de berichtgeving aan beide kanten van de taalgrens al even voorspelbaar.
Zegt dit niet vooral iets over de ingebakken sensatiezucht van in een commercieel systeem opererende media? Mogelijks. Maar in Nederland of Frankrijk werken media niet fundamenteel anders en daar was de aandacht voor het drama toch beduidend lager. Geografisch ligt Dendermonde nochtans dichter bij de Nederlandse staatsgrens dan bij de Belgische taalgrens. En Brussel is ongeveer even ver verwijderd als Nederland.
De nieuwswaarde van schokkende gebeurtenissen als in Dendermonde houdt niet op aan de taalgrens, maar voor een groot deel nog wel aan de landsgrens. Ze groeien zo uit tot nationale gebeurtenissen en scheppen een gevoel, of minstens de illusie, van nationale verbondenheid. Dat geldt in twee richtingen, zoals bijvoorbeeld bleek bij de moord op de Luikse meisjes Stacy en Nathalie, enkele jaren geleden al evenzeer goed voor nationale beroering.
Grote criminele feiten (maar ook economisch of sportnieuws) creëren dus een nationale publieke ruimte, terwijl politici daar veel minder toe in staat lijken. Behalve als die feiten dus niet enkel de taalgrens maar ook hen overstijgen en ze dat zoals maandagavond symbolisch benadrukken.
Dat het Dendermondse drama meteen een nationaal karakter krijgt is op zichzelf al opmerkelijk, want het wordt niet meteen in de hand gewerkt door een aantal structurele eigenschappen van dit land. Ons op taalbasis opgesplitst politiek en mediasysteem, om maar iets te noemen. Niet dat hier, wars van institutionele grenzen, een soort primordiaal Belgisch volksgevoel tot uiting komt. De staat maakt immers de natie en niet omgekeerd. Maar de natie die werd gevormd door de Belgische staat (en door de voorafgaande gemeenschappelijke geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden), lijkt zich vaak meer te handhaven dan het cliché van een op alle vlakken uiteenvallend land doet vermoeden.
Die nationale solidariteit sluit overigens andere vormen van verbondenheid niet uit: lokaal, provinciaal, regionaal, Europees, mondiaal.
Al valt het met die laatste twee nog wat tegen. De premier haalde de paradox al aan: hoe mondialer de wereld, hoe lokaler de berichtgeving. Onze emoties en verontwaardiging zijn soms van een pijnlijke selectiviteit.
Maar mogen we precies daarom niet minstens een minuscuul lichtpunt zien in hoe de verbondenheid van de voorbije dagen - hoe relatief en op sommige punten bediscussieerbaar ze ook moge zijn - alvast van Aarlen tot Zeebrugge enkele vaak als ondoorlatend gepercipieerde grenzen wist te overstijgen?



Dave Sinardet is politicoloog aan de UA en gastprofessor aan de Facultés Universitaires Saint-Louis in Brussel.
Bruggen bouwen verschijnt tweewekelijks op donderdag.

woensdag 28 januari 2009

Aristoteles kwam uit Damascus

.
De Standaard, dinsdag 27 januari 2009


MOHAMED RIDOUANI

Uit het onderzoek van het Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek (Ispo) van KU Leuven blijkt dat 48 procent van de ondervraagde Vlamingen vindt dat de islamitische waarden een bedreiging zijn voor Europa. Ik voel me als 'allochtoon', schepen van diversiteit in Leuven en ondervoorzitter van de Sociaal-Liberale Partij SLP, zeer nauw betrokken bij de problematiek. Laat me alvast beginnen met een positieve kijk: ik stel vast dat toch 52 procent van de Vlamingen een positieve houding heeft en niet meteen een bedreiging ziet in de islam. Maar dit betekent zeker niet dat ik geneigd ben de maatschappelijke stress rond islam onder de mat te vegen. Integendeel zelfs.

Al in 732 versloeg de Frankische hofmeier Karel Martel het islamitische leger nabij de Franse stad Poitiers, in 1492 was er de bloedige herovering van Granada en Cordoba en in 1683 was er het beleg van Wenen. De inzet was altijd duidelijk: hou de islam buiten Europa. De historische argwaan van Europa tegenover de islam verdrukt in grote mate de positieve bijdragen van de islam op vlak van onder meer wiskunde, filosofie en kunst. Zonder overdrijven mag je stellen dat de islamcultuur de schakel is tussen de Romeinse beschaving en de Verlichting. Eén sprekend voorbeeld: de geschriften van Aristoteles zijn via een Arabische vertaling tot in het christelijke Europa geraakt.

De culturele kloof tussen Europeanen en moslims is op die manier historisch gegroeid en vandaag nog lang niet weggewerkt. Nochtans, wie de basiswaarden van de islam en het christendom naast elkaar legt, kan niet anders dan vaststellen dat er filosofisch heel wat overeenkomsten zijn. Waarom is er dan zoveel wantrouwen en onbegrip in de Vlaamse dorpsstraat? 9/11 ongetwijfeld, en de daaruit volgende internationale gelijkschakeling van terreur met islam. Maar volgens mij is er dichter bij huis ook een schrijnend gebrek aan interactie. Simpel gezegd: we leven naast elkaar. Op een straatfeest proeven we graag van de gerechten van onze Marokkaanse buurman. We zijn zelfs geweldig geïnteresseerd in het recept en hebben bewondering voor zijn kookkunsten. Maar zijn we ook op één of andere manier geïnteresseerd in de dagelijkse zorgen van onze allochtone buurman? Ik vrees van niet. Maar ik haast me om te beweren dat het omgekeerde helaas ook waar is.

Het is hoogtijd dat we meer verbondenheid creëren die verder gaat dan het banale thee-en-couscous-gebeuren. Een gevoel van samenhorigheid waaraan elke gemeenschap zich kan spiegelen en optrekken. Openheid is de lange weg die we daarbij moeten bewandelen. Openheid van beide kanten wel te verstaan. Als president Obama oproept om ramen en deuren te openen voor de signalen vanuit de moslimwereld kunnen wij toch onze oogkleppen niet opzetten? Autochtone Vlamingen moeten bovendien beseffen dat ze de realiteit niet kunnen ontkennen: allochtone moslims zijn en blijven hier. We hebben geen andere optie dan te leren samenleven. Nog meer allochtone werkkrachten zijn trouwens noodzakelijk om onze economie te laten groeien en onze welvaart op peil te houden. Het bestrijden van kansarmoede en een gedifferentieerd integratiebeleid zijn belangrijke sleutels. De Vlaamse moslims, vooral van Turkse en Marokkaanse origine, zijn immers duidelijk een kansarme groep. Vandaag haalt slechts 50 procent van de jongeren een diploma en leeft 55 procent onder de armoedegrens. Verder investeren in onderwijskansen is dus de opdracht.

De openheid moet zich niet alleen tot gedachten en woorden beperken. De openheid waar ik voor pleit is een genuanceerd verhaal van het zorgen voor gelijke kansen enerzijds en vragen en belonen van inzet anderzijds. Maar dat kan je alleen als je de noden van elke doelgroep afzonderlijk bekijkt. De noden van nieuwe migranten (zijnde taalopleiding en werk) zijn in geen geval te vergelijken met de uitdagingen van tweede en derde generatie allochtone jongeren, geboren en getogen Vlamingen (zijnde onderwijsachterstand en identiteit).

Tot slot nog een kleine suggestie voor Ispo. Misschien kunnen jullie een aanvullend onderzoek publiceren. Maar vraag dan eens aan moslims wat zij van de Vlaamse waarden vinden. Alvast een eerste stap naar meer openheid. Ik garandeer het Ispo een verrassend, maar bijzonder leerrijk resultaat.

Mohamed Ridouani (SLP) is schepen van Diversiteit in Leuven.
.

donderdag 22 januari 2009

Dit is geen zwarte president


Niet alleen wat iemand zegt, is van belang. Ook hoe en in welke woorden hij dat doet, telt mee. MARC REYNEBEAU onderzocht de 'woordenwolk' waarmee Barack Obama zijn inaugurale toespraak van eergisteren opbouwde en vergeleek die met de speech van diens voorgangers. Want de taal is nooit neutraal.

Een leerrijk speeltje van de informatica is de zogeheten word cloud generator van Wordle.net: stop een tekst in dat computerprogramma en er komt een wolkvormige brij van woorden uit. De grootte van de woorden geeft aan hoe vaak ze in die tekst voorkomen. Hierboven staan vier zulke 'wolken', de inaugurale toespraken van Bill Clinton (1993), George W. Bush (2001) en Barack Obama (2009), met daarbij de beroemde toespraak I have a dream van de zwarte burgerrechtenactivist Martin Luther King uit 1963.
Bij het zoeken welke cluster van woorden bij welke tekst hoort, is die laatste het makkelijkst te identificeren. Die dateert namelijk van bijna een halve eeuw geleden en hij is dus de enige waarin het woord Negro nog zo prominent kan voorkomen. De jongste twintig jaar is het gebruik daarvan niet langer aanvaardbaar - het is vervangen door African American.
Niet dat dit laatste begrip dan opdook in de toespraak die Obama eergisteren hield toen hij de presidentiële eed aflegde, al heet het nog zo vaak dat hij de eerste 'zwarte' president van de Verenigde Staten zou zijn. Zou, want zijn moeder was tenslotte een blanke vrouw uit Kansas - 'witter' kan haast niet. Obama is niet zozeer 'zwart' (een term die elke rasvermenging als niet-blank, onzuiver en dus zwart aanziet), maar, laat ons zeggen, 'bicultureel'. En dat laatste is, louter demografisch, bij uitstek een steeds belangrijker kenmerk van de VS in de eenentwintigste eeuw.
Zelf mat Obama zich geen Afrikaans-Amerikaanse identiteit aan. Huidskleur hoeft immers geen erg interessante marker meer te zijn om te duiden wat voor iemand een politicus (of om het even wie anders) is. Feitelijk klopt het voor Obama al niet, en ideologisch kiest hij zelfs voor het tegendeel daarvan. In zijn toespraak ging zijn enige verwijzing naar de raciale discriminatie van de zwarte Amerikanen over het verleden, het feit dat zijn Keniaanse vader zestig jaar geleden in een restaurant niet eens iets besteld had kunnen krijgen.
Daarmee wilde Obama minder de discriminatie aanklagen dan wel de al gemaakte vooruitgang en dus de change onderstrepen: want zie, daar stond hijzelf toch maar mooi 'de heiligste aller eden' af te leggen, die als nieuwe president. En daarmee onderstreepte hij een andere factor: de noodzaak om een gezamenlijke verantwoordelijkheid op te nemen. Want yes, we can, zoals de geschiedenis had bewezen.
Vandaar dat het kernwoord in zijn toespraak nation was, natie, de gemeenschap van alle Amerikanen, ongeacht hun huidskeur. Dat is wat anders dan het people dat in Bill Clintons toespraak van 1993 een belangrijke plaats innam of het citizen van George W. Bush in 2001. In de Amerikaanse context benadrukt 'natie', veel meer dan de neutralere woorden 'volk' of 'burger', de verbondenheid tussen mensen en hun gedeelde verantwoordelijkheid voor elkaar.
Hoe weinig Obama het onrecht en de ongelijkheid raciaal definieerde, des te duidelijker deed hij dat in sociale termen. De economische crisis, zo zei hij haast letterlijk, is er niet gekomen omdat de arbeiders lui zijn, maar als gevolg van hebzucht en onverantwoordelijkheid, gebrekkige overheidscontrole, het najagen van rijkdom en roem, en een systeem dat alleen de welvarenden ten goede komt.
Het klonk als een echo van de inaugurale toespraak van Franklin D. Roosevelt in 1933, die de schuld voor de toenmalige crisis ondubbelzinnig bij de bankiers legde. Geen wonder dat de beurs op Wall Street eergisteren op Inauguration Day geen blijk gaf van veel euforie.
Het moet voor Obama allemaal ingrijpend anders. Dat verklaart waarom new al even prominent in zijn wolk staat. 'Nieuw' sluit naadloos aan bij het sleutelwoord 'verandering' waarop Obama zich liet verkiezen.
Als een woord heel prominent in een woordenwolk opduikt, wil dat overigens niet meteen zeggen dat de spreker daar gloedvol over sprak. In de eerste inaugurale toespraak van Ronald Reagan in 1981 stond het woord government centraal. Maar met als boodschap: de regering moet zo bescheiden mogelijk zijn en bijvoorbeeld veel minder belasten en reguleren.
Het valt op dat in Obama's 'wolk' meer verschillende woorden lijken te staan dan in die van zijn voorgangers. En dat de sleutelbegrippen minder dominant zijn. Dat maakt zijn tekst genuanceerder, meer gevarieerd en kleurrijker. Obama's vocabularium klinkt mede daardoor ook bescheidener, menselijker, concreter, aardser, huiselijker, vrouwelijker zelfs, met woorden als mensen, gemeenschappelijk, generatie, vriend, geest, vader, leven, vrouwen, kind, scholen, aarde, dingen, lager, klein, minder, ontmoeten, samenwerking.
Daarin verschilt Obama's speech fel van die van Bill Clinton, die vrij bureaucratisch klonk en waarin vooral de dominantie van het woord must, 'moeten', opvalt. Maar het verschil is het grootst met de woordenwolk van George W. Bush van acht jaar geleden. Die bulkte van de abstracte, assertieve en ook meer autoritaire begrippen, met als absolute uitschieters freedom en het daarmee nauw verwante liberty.
Curieus is dat die 'vrijheid' in Martin Luther Kings toespraak al even centraal staat. Maar de dominee bedoelde daar een heel ander soort vrijheid mee: die van gediscrimineerde mensen die gelijke burgerrechten opeisen, niet de abstracte, vooral economische vrijheid die Bush bedoelde. Welke vrijheid Barack Obama in gedachten heeft, laat zich niet moeilijk raden.

Marc Reynebeau is redacteur van deze krant.

woensdag 21 januari 2009

Voetbal-actie Albert Heijn in jip-en-janneketaal

.
Door gastblogger Annie M.G. Schmidt
Met een introductie door Paul Blok: Je kunt heel ingewikkeld doen over marketing. Of niet. Albert Heijn heeft - als sponsor van de eredivisie vanaf volgende week een spaaractie met voetbalplaatjes. In de commercial spelen de voetballers zelf ook een rol. Maar het principe van de actie van de kruidenier is echter niet helemáál nieuw. Voor iedereen die vindt dat de trends in marketing soms erg snel gaan, legt Annie M.G. Schmidt het idee van moderne marketing hoogstpersoonlijk in Jip en Janneke taal uit:

Moeder, roept Jip.
Wat is er?
Mag ik een pak havermout kopen?
Alweer, zegt moeder, we hebben nog een bus vol.
Hè toe nou, zegt Jip. Ik wil zo graag een kangoeroe.
Moeder lacht. In ieder pak havermout zit een plaatje. En Jip en Janneke sparen de plaatjes. Ieder plaatje is een beest. Ze hebben al een aap en een olifant en een zebra en nog veel meer, en dat alles wordt opgeplakt in een album. Maar een kangoeroe is er nog niet bij.
Vooruit dan maar, zegt moeder. Ga jij maar een pak havermout kopen. En neem Janneke maar mee.
Samen gaan ze naar de winkel.
Een pak havermout, zegt Jip. Met een plaatje. En het moet een kangoeroe zijn.
Dat kan ik niet zien, zegt de juffrouw. Het plaatje zit binnen in het pak. Je moet afwachten.
Op een drafje hollen Jip en Janneke naar huis. 
Gauw kijken, zegt Jip. Het is nu vast een kangoeroe.
Maar als ze het openmaken, dan valt het plaatje er al uit. Het is weer een aap. Jip is boos.
Alweer een aap, roept hij. Ik heb al een aap. Moeder, mag ik nog een pak havermout halen?
Nee, zegt moeder. Nou heb ik voor zes weken havermout genoeg. Als jullie morgen samen een hele teil havermout opeten, vind ik het goed. Wil je dat? Janneke, kom je morgen een hele teil havermout eten, bij Jip?
Nee, zegt Janneke. Ik vind een bord havermout al zo veel. Nou zit ik met twee apen, schreeuwt Jip.
Je moet proberen te ruilen, zegt moeder. Ruil maar met de vriendjes op straat.
Dat is een idee. Jip staat de hele middag op straat om zijn ene aap te ruilen. Maar geen een jongetje eet thuis havermout. Als Jip moedeloos terugkomt, staat Janneke aan de deur.
Kijk eens, zegt ze.
Een kangoeroe! roept Jip.
Ja, zegt Janneke. Ik mocht van mijn moeder nog een pak havermout kopen. En hij zat erin.
Fijn, zegt Jip. En nou gauw in ons boek plakken. 

  Deze bijdrage verscheen (heel veel) eerder onder de titel “Een kangoeroe in de havermout” in boekvorm

zondag 18 januari 2009

Doe eens deaudgaan, lutser

De Standaard, zaterdag 17 januari 2009

In de jaren zeventig en tachtig was het komische duo Kees Van Kooten en Wim De Bie verantwoordelijk voor een groot aantal nieuwe woorden en uitdrukkingen in de Nederlandse taal. Mettertijd is iedereen vergeten dat zij neologismen bedachten als 'doemdenken', 'oudere jongeren', 'krasse knarren' en 'positivo', en uitdrukkingen als 'stoned als een garnaal'.
Is het een teken des tijds dat de meest invloedrijke taalvernieuwers vandaag niet langer uit linkse, maar uit rechts-populistische hoek komen? Zelfs het zeer gedegen vakblad Onze taal weidde onlangs zijn hoofdartikel aan het taalgebruik op GeenStijl, met zijn typische dysfemismen, overdrijvingen en schrijfwijze. Hun invloed op de Nederlandse taal is stilaan even groot aan het worden als die van Koot en Bie destijds. Het verschil is dat die invloed nu blijft hangen aan de grens, omdat weinig Vlamingen nog intensief de Nederlandse media volgen. En dat zelfs de Dikke Van Dale woorden als fappen, hakbar en lutser erkent, zal daar niet meteen veel aan veranderen.

Wat op GeenStijl meteen opvalt, zijn de vele bewuste - en onbewuste, Nederlanders zijn het spellen verleerd - schrijffouten. Een k wordt vaak een q, en lange o wordt eau, ei wordt ey. Woorden met d, t of dt correct schrijven is voor lutsers. Je schrijft geitenneuqers, heaumeaus en mongeaulen. Soms wenst een van de minst fijnbesnaarde reaguurders hen een neqschot toe, maar dergelijke reacties worden sinds kort weggejorist door de webmaster. Zelfs GeenStijl heeft een paar minimale gedragsregels.

Ook typerend is het bewust kinderlijke taalgebruik: 'Minister doet dikke boehoe' of 'Doe eens ophouden'.

Bashen: agressief aanpakken, beledigen
Breezah: jong meisje
Reaguurders: vaste bezoekers van de site, die guur reageren
Weggejorist: van de site verwijderd (de webmaster heet Joris von Loghausen)
Kleuterneuqer: pedofiel
Gestopt met roken: gestorven
Fin: Noord-Afrikaan
Kudt!: uitroep van teleurstelling
Hakbar: extremistische moslim (verbastering van Allah Akbar)
Lutser: tussen loser en prutser
Handtasje: aanstellerige heaumeau
Kaalkopje: skinhead
010: Rotterdam (naar de telefoonzone)
020: Amsterdam
020 Gaza: Bijlmer (Amsterdamse wijk)
Fappen: onomatopee voor masturberen
Kapottrekken: neuken
Zuight: lijkt nergens op ('sucks')
Dode boom-media: kranten (spottend)
Komt die, boom (of paal, of muur, enz.): vaste uitdrukking als iets au dreigt te gaan doen

(Swaffelen is geen neologisme van GeenStijl, maar reaguurders zaten wel achter de verkiezing tot Woord van het Jaar.)

VAN ONZE REDACTEUR
STEVEN DE FOER
.

maandag 12 januari 2009

De onzichtbare kerk van Marokko

.
Die Welt
27. Dezember 2008

Marokkos unsichtbare Kirche
Von Ilya U. Topper

Viele Bürger treten zum Christentum über,
dürfen ihren neuen Glauben aber nicht zeigen.

Rabat - Die Weihnachtsfeier ist geheim: ein Haus in Casablanca, dessen Adresse nicht preisgegeben wird. Einige Dutzend Leute werden erwartet, man wird christliche arabische Lieder singen, die Bibel lesen und beten. Möglichst leise. Denn die Nachbarn werden kaum verstehen, dass man Marokkaner und Christ zugleich sein kann. "Wir leben wie die frühen Christen", sagt Ahmed F., der oft solche Versammlungen organisiert. Diesmal will er riskieren, Journalisten mitzubringen, obwohl niemand unter den Gläubigen seinen Namen gedruckt sehen möchte. Selbst Telefonkontakte stoßen auf großes Misstrauen. In letzter Minute ist Ahmed verhindert. Wer nicht schon einmal dabei war und die Adresse kennt, muss Weihnachten allein feiern.

"Es ist wie unter den Römern: Der Gottesdienst wird immer zu Hause abgehalten", sagt auch Abdelhalim B., ein etwa 40-jähriger Marokkaner, der während seines Studiums in Europa zum Protestantismus übertrat. Abdelhalims Wohnzimmer in der Küstenstadt Kenitra dient der kleinen örtlichen Gemeinde als Kirche. Nur ein kleines gesticktes Kreuz an der Wand und ein paar weihnachtliche Engel weisen darauf hin. "Wir brauchen keine Äußerlichkeiten, wichtig ist die Lehre", sagt Abdelhalim.

Fast kein marokkanischer Christ geht in eine der offiziellen Kirchen, die es in fast jeder Stadt gibt: Niemand will erkannt werden. Die freie Ausübung des Glaubens ist zwar in der Verfassung verankert, doch auf den Kirchenbänken sieht man fast nur Europäer und Einwanderer aus afrikanischen Staaten. Es kommt vor, dass Marokkaner an der Kirchentür von der Polizei angehalten und ausgefragt werden, sagt Jean Luc Blanc, evangelischer Pfarrer in Casablanca, selbst wenn sie nur zum Begräbnis eines christlichen Freundes kämen. Dabei ist es nicht verboten, Christ zu sein, nur Missionieren ist untersagt: Wer "einen Muslim in seinem Glauben zu erschüttern oder ihn zum Übertritt zu einer anderen Religion zu bewegen versucht", kann zu sechs Monaten Gefängnis verurteilt werden. Das Gesetz wird selten angewandt, zuletzt gegen Sadek Noshi Yassa, einen Deutsch-Ägypter, der 2006 in Agadir verhaftet wurde, weil er Bibeln und CDs an Jugendliche verteilte. Aber, versichert Abdelhalim, natürlich sei der Polizei bekannt, wer Christ sei. "Doch solange wir uns nicht sichtbar machen, haben wir keine Probleme." Dahinter steht die Angst vor den islamischen fundamentalistischen Bewegungen: Würden die Übergetretenen offiziell als Christen anerkannt, würde die islamistische Presse Sturm laufen gegen die "ketzerische" Regierung.

Die Scharia, die in Marokko nicht angewandt wird, sieht für den Abfall vom Glauben eigentlich die Todesstrafe vor. Daher versucht der Staat, die Debatte einfach zu umgehen. Allerdings seien die Sympathien klar, meint Abdelhalim: "Im Gegensatz zu den Islamisten stellen wir keine Gefahr für den Staat dar: Wir sind königstreu und fühlen uns voll als Marokkaner." Hinter den Kulissen gebe es viele Kontakte. "Kürzlich hielten wir für unsere Gemeinde ein Seminar über Aids-Vorbeugung ab, die Polizei rief mich später an, um mir zu sagen, wir sollten doch ein ähnliches Seminar für Muslime organisieren", sagt Abdelhalim. "Wir lassen dazu Experten aus Ägypten kommen, protestantische Kopten. Außerdem machen wir Sozialarbeit mit Armen, Workshops für Behinderte, gesundheitliche Versorgung, immer in Zusammenarbeit mit der Regierung."

Wie wird man Christ, wenn es kaum Missionare gibt? Eine große Rolle spielen christliche TV-Stationen, die arabische Programme ausstrahlen, wie al-Hayat, Sat 7 oder Miracles und viele Radiosender, fast immer von nordamerikanischen protestantischen Kirchen finanziert. Al-Hayat sendet von Zypern aus, die Belegschaft besteht größtenteils aus ägyptischen Kopten. "Im Programm wird eine Telefonnummer mitgeteilt, wenn man dort anruft, wird geprüft, ob man tatsächlich ein tiefes Interesse an Christus hat, und später bekommt man Kontakt zu anderen Christen."

So erging es Ahmed F. "Ich kannte das Christentum aus dem Radio und weil ich sehr viel las. Ich trat 1982 über, aber ich dachte jahrelang, ich sei der einzige marokkanische Christ. Später half mir der Radiosender, Kontakt zu anderen Glaubensbrüdern zu bekommen." Eine klare Hierarchie gibt es in diesen protestantischen Kirchen nicht. "Allerdings lassen wir oft studierte Theologen aus anderen Ländern kommen, damit sie uns unterweisen", sagt Abdelhalim. Bibeln und Gesangbücher könne man in manchen Buchläden kaufen oder über die anerkannten Kirchen beziehen. Allerdings lernen die Kinder rasch, ihren Glauben vor den Schulkameraden zu verbergen.

Genaue Angaben über die Zahl der marokkanischen Christen liegen nicht vor. Laut Abdelhalim gehören etwa 1500 zu dem Netz, das regelmäßig Versammlungen abhält, allerdings dürfte es weitere Familien geben, die sich aus Angst nicht zu erkennen gäben. "Es gibt sieben Hauskirchen in Casablanca, acht in Marrakesch und mindestens eine in fast jeder marokkanischen Stadt, von Tanger bis zum Rand der Wüste", sagt er. Bestimmte amerikanische Webseiten beziffern die Übertritte auf jährlich 3000 bis 3500. Für Jean Luc Blanc, Pfarrer der protestantischen Kirche in Casablanca, ist das übertrieben. "Vielleicht treten wirklich Tausende über, aber die meisten geben nach ein paar Monaten wieder auf. Eher stimmt die halboffizielle Schätzung der Regierung, nach der es insgesamt zwischen 800 und 1000 Übergetretenen gibt", sagt Jean Luc. "Wir wollen keine Mission treiben, aber wir wollen, dass die Glaubensfreiheit anerkannt wird", sagt der Pfarrer. Denn noch könne man verurteilt werden, wenn man an den falschen Richter geriete: "Es kommt ganz auf die Auslegung des Gesetzes an, manche Juristen sind der Ansicht, sich als christlicher Marokkaner zu bekennen, erschüttere bereits den Glauben der Bürger."

Juden haben mehr Rechte

Mit gewissem Neid schauen die christlichen Marokkaner auf ihre jüdischen Mitbürger: Diese sind als Minderheit offiziell anerkannt, brauchen ihren Glauben nicht zu verbergen und dürfen sogar im Ramadan öffentlich essen. Eine ähnliche Regelung schwebt manchen Christen vor. Ahmed F. träumt davon, eine "Nationalkirche" zu errichten. "Marokko war christlich, bevor der Islam kam, doch leider gab es damals keine organisierte Kirche, daher verlor sich der Glauben. Das wollen wir jetzt vermeiden", sagt der Berber aus dem tiefen Süden. Ganz verloren ist die Erinnerung allerdings nicht: In vielen berberischen Dörfern ist noch bekannt, dass man vor Jahrhunderten Christ war, manche Volkslieder beziehen sich auf die Auferstehung Jesu, und in einigen Koranschulen haben die Kinder donnerstags - statt freitags - frei, "denn so hat es Jesus gelehrt". So ist der Übertritt für manche Berber eine Rückkehr zu den eigenen Wurzeln.

Wie sieht die Zukunft aus? Abdelhalim hofft, dass die wirtschaftliche Entwicklung Marokkos die Glaubensfreiheit begünstigt. Die kleinen Gemeinden sind umtriebig: Es gibt Fortbildungskurse für christliche Familien, theologische Seminare und sogar Treffen, bei denen sich ledige Christen kennenlernen können. Denn wie soll man sonst heiraten? Mischehen sind zwar möglich, aber von der Regierung nicht anerkannt: Wer eine Marokkanerin heiraten will, muss Muslim sein oder werden. Selbst wenn die Marokkanerin sich zum Christentum bekennt. Für Christen ist Unsichtbarkeit oberste Bürgerpflicht.
.

zaterdag 10 januari 2009

Ophouden met Kakelen

HANS RIEDER had de commotie rond de uitspraak van het Gentse hof van beroep verwacht maar de meeste reacties vindt hij maar 'gekakel' van neofieten, maar ook van specialisten die eigenlijk niet weten waarover het gaat.

Laat ons dus eerst beginnen met: 'waarover gaat het?'. Nadat de wetgever met een arrest van het Grondwettelijk Hof op de vingers was getikt voor onbehoorlijk wetgevend werk slaat diezelfde wetgever de handen aan de ploeg en stemt een aanpassing van de wet op de bijzondere opsoringsmethoden (de zogenaamde BOM-wet). Die nieuwe wet bepaalt: '(…) De kamer van inbeschuldigingstelling hoort, afzonderlijk en buiten de aanwezigheid van de partijen, de opmerkingen van de procureur-generaal. Zij hoort, op dezelfde wijze, de burgerlijke partij en de inverdenkinggestelde (…).'

'Afzonderlijk' ('op dezelfde wijze') werd door de Kamer van Inbeschuldigingstelling te Gent terecht gelezen zoals ieder Nederlandskundige dat zou lezen. 'Afzonderlijk' wil zeggen 'niet samen'. De partijen, openbaar ministerie, burgerlijke partij en inverdenkinggestelde werden afzonderlijk, dus niet samen gehoord. Het Hof van Cassatie heeft daar nu een andere uitleg aan gegeven en, naar ik vermoed op soevereine wijze, beslist dat, om Europeesrechtelijk en Grondwettelijk conform te zijn, de wet diende geïnterpreteerd te worden dat de partijen samen worden gehoord, zo kunnen ze tenminste beperkt tegensprekelijk voor de kamer van inbeschuldigingstelling een min of meer zinnig debat voeren.

Die bekritiseerde uitspraken van de kamer van inbeschuldigingstelling en het Hof van Cassatie zijn dus alleen en uitsluitend het gevolg van wetgevend werk dat niet voldoet aan de Europees rechtelijke en Grondwettelijke vereisten.

Terecht heeft het Hof van Beroep te Gent de strafvordering - die het Hof in strijd achtte met de Europeesrechtelijke en Grondwettelijke principes - ontoelaatbaar verklaard met als vervelend gevolg dat eventueel schuldige mensen worden vrijgesteld en met als bijkomend vervelend gevolg dat de burgerlijke partijen op strafrechtelijke vlak in de kou blijven staan.

De publieke opinie en kakelende advocaat moeten niet schieten op de rechter en de advocaten die de pertinente argumenten hebben beoordeeld en aangebracht maar op de wetgever die schromelijk in gebreke bleef en blijft.

Want laten we het nog even hebben over de argumenten van die kakelende advocaat, Paul Quirynen.

Volgens die advocaat zouden 'Proceduregevechten (…) de facto volledig abstractie van rechten en waarheid (maken)'. Procedureregels zijn er alleen om de burger te beschermen tegen een arbitrair optreden door de overheid (lees politie). Zij mogen dus niet uitgehold worden en zeker niet vervangen worden door 'goede trouw'. Ik raad de betrokken ongelijke kansen en racisme bestrijdende advocaat aan het boek van Jonathan Littell, Les bienveillantes (in het Nederlands De welwillenden) te lezen. Het hoofdpersonage, SS-officier Maximilian Aue argumenteert met zijn andere SS-collega's gedurende lange pagina's over het feit of de Bergjuden in de Kaukasus nu al dan niet Joden zijn die mogen worden uitgeroeid. Hun discours is het discours van mensen die denken dat ze te goeder trouw zijn. Ze zijn overtuigd van hun gelijk. Omdat er geen Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens was en omdat er geen door een Grondwet gewaarborgde rechten waren hebben die in hun ogen goedmenende nazi's hun gang kunnen gaan en zonder vorm van proces ontelbare medeburgers voor een gemeend goed doel kunnen vermoorden.

Ik geef dit extreme voorbeeld om het nu voor eens en altijd duidelijk te maken dat goede trouw, goedmenende mensen, gerechtigheid, rechtvaardigheid en andere willekeurig in te vullen filosofische termen niet als rechtsnorm kunnen gelden. Wie dat kakelt stelt de deur bewust of onbewust (hopelijk) op een kier voor autoritair optreden. Zijn dat de gelijke kansen en het antiracisme waarvoor men staat?

Het is de verantwoordelijkheid van de wetgever om ervoor te zorgen dat er duidelijke, evenwichtige rechtsregels zijn die moeten verhinderen dat Europeesrechtelijke normen en Grondwetnormen worden geschonden. De wetgever moet daarbij ook oog hebben voor de mens die wordt opgepakt en die geacht wordt onschuldig te zijn tot zijn schuld is bewezen, evenzeer als er aandacht moet zijn voor de rechten van het slachtoffer en de gemeenschap in haar geheel.

In onze dierbare liberale democratie wordt de wetgever gecontroleerd door het Grondwettelijke Hof. De rechters passen dat recht toe. Al die rechters hebben terecht alleen oog voor de checks and balances'. Dat is de democratische rechtsstaat en the rule of law (de heerschappij van het recht). Daardoor zijn we vandaag nog min of meer vrij en zijn we voorlopig gespaard van autoritair optreden. Niet aanvaarden dat dit systeem af en toe ook vervelende gevolgen heeft is gevaarlijk populistisch. Autoritaire regimes schakelen altijd in eerste instantie de advocaten en de onafhankelijke rechterlijke macht uit.

We hebben opnieuw begeesterende redenaars nodig die de burger kunnen overtuigen van het waardevolle karakter van de rechtsstaat met haar gebreken.

Om het nu ook eens populistisch te zeggen: 'Hou u minder bezig met telefoneren naar rechters en procureurs, studeer in eenzaamheid en maak goede wetten en kom ze passioneel als democraat verdedigen in het plenum van het Parlement.'

Hans Rieder is advocaat.
.

De juridische vloek van een hersenloze

.
De Standaard, 7 januari
Kil en meedogenloos

PAUL QUIRYNEN heeft het er moeilijk mee dat zware criminelen soms door procedurefouten vrijkomen. Gelijk halen is voor sommige juristen blijkbaar belangrijker dan recht doen zegevieren, en dat soms met zware gevolgen.

Als raadsman van het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding heb ook ik gisteren in Gent bijna lijdzaam moeten toezien hoe enkele criminele mensenhandelaars - zwaar gestraft in eerste aanleg door de correctionele rechtbank in Dendermonde - de vrijheid krijgen na een bittere procedurebetwisting die beslecht werd in het voordeel van de daders en die leidt tot hun onmiddellijke vrijheid.

Slachtoffers van misdrijven ondergaan helaas grotendeels deze proceduregevechten en niemand heeft oog en oor voor het feit hoe kwetsend en pijnlijk het kan zijn voor slachtoffers die nu ook nog worden geconfronteerd met daders die glorieus zegevieren na een procedurestrijd.

Als jurist heb ik een bepaalde waardering voor het analysevermogen en de juridische spitstechnologie van enkele advocaten , die steeds het voortouw nemen bij 'procedureoorlogen' met het Openbaar Ministerie en wiens overwinningen bejubeld worden door confraters die deze resultaten aanwenden ten voordele van hun cliënten en daders.

Als mens blijf ik worstelen met de ideologie van de procedurepleiter die bij gelegenheid van het proces-Van Noppen werd verwoord door confrater Hans Rieder (DS 8 juni 2002): 'Het kwaad fascineert me niet. Ik ben een echte technicus. Ik heb geen gevoel bij mijn werk. Ik beschouw mijn optreden in de rechtszaal als het ingrijpen van een chirurg tijdens een operatie. Wie daar ligt en hoe dat zo gekomen is, en wat die patiënt of zijn familie daarover denkt, laat mij ijskoud. Interesseert me niet. Dat is werk voor andere mensen. Iedereen moet bij zijn vak blijven. Ik blijf bij mijn wetboek.'

Als advocaat moet ik iedere dag belangwekkende keuzes maken bij het spreken met mensen en het behandelen van dossiers. Is het mijn aanvoelen als mens dan wel als jurist dat mij moet bezielen en inspireren. Mijn overtuiging is dat ook elke advocaat een vorm van maatschappelijke verantwoordelijkheid blijft behouden.

De opdracht van ieder advocaat wordt omschreven in artikel 444 van het gerechtelijk wetboek: 'Ter verdediging van het recht en de waarheid…' Proceduregevechten maken de facto volledig abstractie van 'recht en waarheid' omdat ze enkel gefocust zijn op de vraag of iedere 'regel' correct is nageleefd zoals wettelijk bepaald. Zoals mijn computerprogramma screent naar fouten binnen het systeem, worden gerechtelijke procedures uitgevlooid tot de laatste punten en komma's.

Men eist de perfectie als norm van iedere actor van justitie en van ieder mens en/of orgaan dat plichtsbewust zijn taak heeft willen vervullen binnen het kader van justitie. Men vergeet daarbij dat uiteindelijk recht spreken een taak is van 'mensen' en dat oordelen over vaak tragische situaties niet éénduidig is. De mogelijkheid dat mensen zich te goeder trouw vergissen wordt niemand meer gegund. Wie intellectueel eerlijk is, doch een verkeerde inschatting maakt, wordt genadeloos afgestraft.

Gewone mensen verstaan niet dat een beoordelingsfout kan leiden tot de vrijlating van misdadigers. Er is een fundamentele discrepantie tussen oorzaak en gevolg. Met deze procedureoorlogen verliest de samenleving andermaal vertrouwen in de justitie, omdat het toch moeilijk te aanvaarden is dat mensenhandelaars en andere topcriminelen 'zomaar' in vrijheid worden gesteld. Dit gebeuren is fundamenteel onrechtvaardig en ook onwaar. Een samenleving mag verlangen dat zware criminelen niet zomaar ontsnappen aan hun straf. Ook moet nagedacht worden over het onevenwicht tussen de aard van sommige vergissingen - vaak onbewust en ook te goeder trouw gebeurd - en de verstrekkende en soms onrechtvaardige gevolgen.

Uiteraard pleit ik niet tegen het legaliteitsprincipe doch wil ik alleen mijn zorg verwoorden dat justitie alleen werkbaar blijft vanuit het besef dat fouten kunnen gebeuren, maar dat we ook in die omstandigheden gerechtigheid en rechtvaardigheid dienen na te streven. Een juridisch systeem om een samenleving leefbaar te houden voor medemensen is slechts gemaakt op mensenmaat en juist daarom niet perfect. Als er dan toch een procedurefout gebeurt kan dan beter in verhouding gesanctioneerd worden dan met de onmiddellijke vrijlating van zware criminelen.

Wie is anders nog bereid om binnen de politiek en/of justitie verantwoordelijkheid op te nemen wanneer haviken toezien dat ieder discussiepunt steeds weer aanleiding is voor bittere betwistingen? Is er vandaag nog wel respect voor een mens die op integere wijze zich wil engageren binnen de wereld van de justitie of de politiek? Fundamenteel beleid naar de toekomst toe wordt erg moeilijk wanneer het handelen of spreken van iemand steeds 'destructief' wordt benaderd en men iemand de kans zelfs niet meer geeft om zijn eigen handelen op genuanceerde wijze te rechtvaardigen. Het kille principe 'ik heb gelijk' primeert vandaag op het alternatief 'laat ons samen zoeken naar een rechtvaardig vergelijk.'

Paul Quirynen is advocaat en plaatsvervangend vrederechter.
.