Napoleon en de Code Civil

.
DS. Boeken
vrijdag 25 juli 2008

Vol van Napoleon
Alexandra De Vos

Er zijn mensen die blijvend gefascineerd zijn door Napoleon.
Martin Bril is zo iemand.
In een onderhoudend boekje sleept hij de lezer mee in zijn passie.

Ooit had ik een Marraineke die in een Waals-Brabants dorpje een oud huis bewoonde. Het huis had een bron in de kelder, een portret van koningin Astrid aan de muur en een beeldje van Napoleon op de kast. Waarom Marraineke zo vol was van Astrid, dat had ik in geuren en kleuren mogen vernemen. Zo mooi, zo meelevend, zo helemaal van het volk. Zelf vond ik haar ook zachtmoedig stralen in sepia. Maar waaraan het wat nors uitziende mannetje op de kast haar hart had verdiend, dat bleef een niet onder woorden te brengen mysterie. 'Ah, Napoleon!', zuchtte ze terwijl ze zijn bleek-ivoren gezicht afstofte. Mijn vragende blik werd slechts beantwoord met handengewapper en vochtige ogen. 'Mon Napoléon!' Een man als Napoleon, dat sprak toch vanzelf?

Blijkbaar zijn er wel meer mensen die zich onbedwingbaar aangetrokken voelen tot de figuur van Napoleon Bonaparte. De Corsicaan die ooit half Europa aan zijn voeten had, moet wel een bijzonder sterke aura hebben. Een die eeuwen en landsgrenzen overbrugt. Volwassen mannen spelen zijn veldslagen na in aangepast kostuum of verzamelen soldaatjes van la grande armée. Anderen treden letterlijk in zijn voetsporen, volgen de omzwervingen van Napoleon in zijn queeste naar eeuwigdurende roem, en raken onderweg gefascineerd door de plaatsen en personen die bijrollen vertolkten in de saga. Zo ook Martin Bril, een Nederlandse journalist die de Napoleongekte onder de leden heeft. En wat doet een beetje schrijver met een zinloze passie? Hij maakt er een boekje van, kwestie van onschuldige lezers mee te slepen in het avontuur. Het boekje heet De kleine keizer en het is, met dank aan het onderwerp, bijzonder onderhoudend.

Eenzelvig

Op de titel valt niets af te dingen, want klein was Napoleon - 1,63 meter, wordt gezegd - maar de omvang van de Napoleonmythe is reusachtig. Voor de neofiet is er geen beginnen aan, schrijft Bril. 'Kennis is macht, maar te weinig kennis maakt hulpeloos en ten aanzien van Napoleon schiet iedereen altijd te kort.' Ondanks dit pessimistische uitgangspunt deed Bril de voorbije jaren verwoede pogingen om zijn kennis bij te spijkeren. Hij las zich een ongeluk, speurde in archieven en bezocht de sites van Napoleons beroemdste veldslagen. Op Corsica kroop hij in de grot waar de kleine Napoleon zich voor zijn moeder placht te verstoppen. Hij was een vreemd kind, Napoleone, en een nog vreemdere adolescent: ernstig, vechtlustig en ambitieus, maar ook broedend en eenzelvig. Tegen een leraar die hem vroeg wat hij toch met zo'n eigenzinnig geval aan moest, riep de elfjarige Napoleon gekwetst: 'Je suis un homme!'

Aan klassieke mannelijke deugden ontbrak het Napoleon niet. Bril somt ze met plezier op in vele korte hoofdstukjes. Van vroege militaire successen - de slag bij Marengo! - tot zijn passie voor Joséphine De Beauharnais en zijn onwaarschijnlijke comeback nadat hij naar het eiland Elba verbannen was. Zelfs Napoleonhaters moeten toegeven dat hij best dapper was, en dat hij onwaarschijnlijk veel obstakels overwon. Schrijven kon de kleine keizer ook, en wel zo goed dat Stendhal elke dag een uurtje las in de Code civil voor hij zich aan zijn literaire arbeid zette. 'Een wonder van droge, maar toch elegante formuleerkunst', noemt Bril Napoleons burgerlijk wetboek. Napoleons liefdesbrieven aan Joséphine zijn even eloquent en veel persoonlijker - jammer dat Bril daar niet uit citeert.

Keizerlijke fat

Bevlogen militair, bevlogen minnaar - allemaal mooi en wel, maar mooie liedjes blijven niet duren: in die zin verging het Napoleon net als Elvis, die andere passie van Bril. Zoals de rockende Elvis zijn wilde onschuld en zijn slanke lijn verloor om te eindigen als croonende drilpudding, zo verwerd de revolutionair Napoleon tot een pompeuze keizerlijke fat.

Macht was zijn minnares, in de liefde was hij cynisch geworden nadat hij Joséphines ontrouw had ontdekt. Toen de verzamelde Europese grootmachten zijn imperiale geldingsdrang beu waren, was het sprookje uit. De stralende zon van Austerlitz - zijn mooiste veldslag - verdronk in de modder van Waterloo, en van het eiland Sint-Helena zou hij niet meer ontsnappen. Zijn tweede vrouw liet hem in de steek. Haar vader, de keizer van Oostenrijk, voedde zijn enige wettige zoon op. Die stierf jong aan tbc. 'Quel roman que ma vie', zuchtte de verbannen Napoleon. Op het vochtige Sint-Helena verveelde de ex-keizer zich dood. Zijn laatste woord voor hij bezweek aan maagkanker: 'Joséphine.'

Helaas is een autobiografische roman er nooit van gekomen, maar een stoet anekdotes zoals Martin Bril ze opvoert in De kleine keizer is toch een troost. Keuze zat, want vrijwel alles wat Napoleon ooit zei en deed is door aandachtige toeschouwers vastgelegd. Je zou kunnen spreken van een levensechte soap of, zoals Bril het schrijft: 'Misschien heeft het leven van Napoleon op mij dezelfde aantrekkingskracht als Goede tijden, slechte tijden op mijn dochters.'

Bril is ook bij uitstek gefascineerd door de 'petite histoire': verwacht dus geen diepgaande karakterstudie of een grondige doorlichting van de troepenopstelling bij Austerlitz. De kleine keizer is een Napoleongrabbelton waaruit Bril een bijzonder voorval of een grappig detail vist om het dan, met zorg gepoetst, voor de neus van de lezer te houden. Het is een gezellig keuvelend verslag van een passie, zoals ook wijlen Boudewijn Büch dat graag schreef. Als hors-d'oeuvre, een smakelijk opwarmertje in afwachting van het serieuze werk, kan het tellen. Misschien eindigt ook u met een boekenplank vol Napoleonliteratuur. Of met een beeldje op de kast.

Martin Bril:
De kleine keizer
Verslag van een passie
2008, Prometheus

.

Pauli's pen...

.
Pauli's Pen:

(Nie) wieder Opposition

Met het aanbieden van zijn ontslag heeft Yves Leterme het einde bezegeld van een van de allerslechtste regeringen sinds de Tweede Wereldoorlog. Via zijn woordvoerder weet de ontslagnemende premier de crisis aan zijn vaststelling "dat het overlegmodel op louter federaal niveau zijn limieten heeft bereikt". Dat herhaalde CD&V-voorzitter Marianne Thyssen ongeveer letterlijk. Het is trouwens de visie waarmee het kartel naar de verkiezingen trok. De cirkel is dus rond, er werd bewezen wat bewezen moest worden.

Ook al waren er zeker zware communautaire spanningen, het klopt niet dat die bij vorige crisissen er niet waren, of minder zwaarwichtig. Ook voorheen al waren communautaire tegenstellingen vaak zogezegd 'onoverbrugbaar' - daarom dat de regeringen ook vielen, tiens. In 1968 struikelde Vanden Boeynants I over Leuven. In 1987 viel Martens VI over Voeren. In 1991 struikelde Martens VIII over de wapenexport. De VU vloog uit de regering, Martens IX werd gevormd, en prompt viel die ook. 'Onoverbrugbaar': het was ook toen het sleutelbegrip.

Het komt dus niet door Vlaams-Waalse tegenstellingen as never seen before die maakten dat de regering-Leterme I altijd een gedrochtje bleef. Wat de doodsstrijd van Leterme I wezenlijk onderscheidde van voorbije crisissen is het volgende: nooit primeerde het partijbelang zo zwaar op het regeringsbelang. Nooit werd het algemeen belang, het regeringsbelang, zo openlijk ondergeschikt gemaakt aan de desiderata van één formatie. De verantwoordelijkheid van CD&V is verpletterend.

Niet - het weze herhaald - níét die van de N-VA. A la guerre comme à la guerre: Bart De Wever wil België doen springen, stippelt daarvoor de politieke strategie uit die hem zint. Het is maar aan andere politici en partijen om daarop een antwoord te vinden. Dat antwoord vond de CD&V-top nooit. Deels omdat het de eerste crisis van dit niveau is die CD&V in zijn bestaan het hoofd moet bieden. Voor het goede begrip: de basis bestaat nog wel uit Vlaamse christendemocraten, maar het politieke vehikel is anders. CD&V is CVP niet. Die metamorfose voltrok zich toen de CVP tijdens paars-(groen) in de oppositie raakte.

De 'CVP' was namelijk in wezen een machtspartij. Toen de christendemocraten zich tussen 1999 en 2004 zo onverwacht verstoken zagen van die macht, belandden ze in een regelrechte identiteitscrisis. De groep rond ex-voorzitter Johan Van Hecke (met onder anderen Karel Pinxten, Annemie Turtelboom en zelfs Reginald Moreels) wist niet hoe snel oversteken naar de VLD. Vanwege de aantrekkingskracht van de ideeën, heette het. Maar, toeval of niet, ook naar de partij die toen de macht bezat. Het moet genetisch zijn.

In de goot

De medische wetenschap kent al langer het fenomeen: mensen die in een ongeval een harde klap kregen tegen hun hoofd, raken ogenschijnlijk helemaal hersteld. Maar uiteindelijk voltrok er iets wezenlijkers: de klap tastte hun karakter aan, vervormde hun persoonlijkheid. Die pathologie lijkt van toepassing op de Vlaamse christendemocraten. Zij hongerden opnieuw naar de verloren macht van vroeger. Maar, naar het gevleugelde inzicht van Rik Coolsaet: "De geschiedenis herhaalt zich wel, maar nooit op dezelfde manier als vroeger." De nieuwe machtspartij is de oude niet.

De CVP dankte haar macht aan haar status van 'staatsdragende' partij. Haar leiding genoot het vertrouwen van de haute finance, de industriële wereld, het hele christelijke geïnspireerde middenveld, inbegrepen de kerkelijke hiërarchie en het hof. De CVP-top leefde daardoor in nauwe symbiose met de machthebbers in de wereld van onderwijs, zorg, verenigingsleven en kerk. Met de dioxinecrisis van 1999 klapte dat model ineen en liepen de Vlaamse christendemocraten rond als kippen zonder kop.

In de oppositie kwam de nieuwe generatie tot inzicht dat 'staatsdragend' zijn geen ticket meer was voor de macht. Integendeel, door zich (te) verantwoordelijk op te stellen, was de CVP geëindigd waar het terecht was gekomen. In de oppositie. Voor de petit bourgeois van de Vlaamse middelmatigheid was dat synoniem voor: in de goot.

De nieuwe CD&V-generatie maakte niet meer de oorlog mee maar wel de oppositie. Zij denken dat dit even erg was, of zijn er op zijn minst even zwaar door geschokt. De oude CVP vond het een gratie dat zij, na de nazibezetting, weer zelf het land mocht besturen en de samenleving vorm mocht geven. 'Staatsdragend' was niet alleen een attitude die toegang gaf tot de macht, maar ook een uiting van een overtuiging. Het nieuwe CD&V-gremium hongert, na de paarse usurpatie van het land, opnieuw naar het incontournable zijn. Hun hartenkreet luidt: Nie wieder Opposition.

En dus zwoer men 'staatsdragend' af. In al zijn facetten. Staatsdragend betekende zorg dragen om het federale België. Bij de nieuwe CD&V is het: alles behalve dát. Ook al omdat men ervan uitgaat dat in een Vlaamse (deel)staat de macht hen haast onmogelijk kan ontsnappen. Die tweespalt tekende zich al in 1999 af. Federaal premier Jean-Luc Dehaene wierp daags na de verkiezingen de handdoek in de ring, Vlaams minister-president Luc Van den Brande wilde doordoen. Niet uit ijdelheid, maar uit wiskunde. In het federale parlement was de CVP niet meer de grootste fractie. In het Vlaamse wel, zij het met een marge van één zetel.

Marionet

Staatsdragend betekende bekommernis om de overheidsfinanciën. Ook dat is er niet meer. Zelden sprong er een regering cynischer om met de begroting en de zorg voor de vergrijzing als Leterme I. Staatsdragend betekende dat de invloed van de Belgische regeringsleiders op de partij zeer groot, zo niet dominant was. Los van het verschil in persoonlijkheid tussen Dehaene en Leterme, is de premier vandaag een marionet van de partij. Wat kenmerkend was voor de CVP, heeft CD&V gewoon op zijn kop gezet.

Alle reconstructies van wat er zich gisteren afspeelde, zijn redelijk eensluidend. De beperkte CD&V-top was het onderling eens om Leterme I nog een kans te geven. Yves Leterme zou de regering en het parlement moeten overtuigen, Marianne Thyssen de CD&V-partijraad, Jo Vandeurzen de CD&V-fracties. Maar dat ging niet door. De CD&V-top schrok namelijk van de vele negatieve reacties die binnenstroomden. De achterban zei neen. En dus volgde de leiding. Hadden de andere vicepremiers dwars gelegen, 'slechts' de vicepremiers, dan had men wel gevochten. Maar niets is hoger dan het partijbelang. CD&V-mandatarissen en, godbetert, e-mails van 'de basis' sturen de eigen premier, en bijgevolg de regering en het land in een uitzichtloze crisis, in een baan om de aarde, als het moet nog verder de ruimte in. De CD&V-achterban heeft de macht om de Belgische politiek in een shuttle te steken, Star Treks ruimteschip Enterprise achterna: 'To boldly go where no man has gone before.'

En dat allemaal omdat de leiding van die partij de achterban níét tegen de haren in wil strijken, laat staan de kiezer. Staatsbelang werd ingewisseld voor partijbelang.

Dat klinkt trouwens letterlijk in eigen mededelingen of in met CD&V sympathiserende commentaren. Zeggen de CD&V-Jongeren: "Verder onderhandelen (...) betekent pure zelfmoord voor onze partij en het kartel." Het initiatief aan anderen laten is ook geen teken van zwakte: "Het is een bewijs van integriteit ten aanzien van onze kiezers."
Ach, natuurlijk stuurden vorige regeringsleiders ook niet aan op een nederlaag van hun eigen partij. Natuurlijk hoopt elke premier, iedere minister dat hij zelf en zijn of haar partij de volgende verkiezingen zullen winnen.

Alleen zou CD&V zich wel eens kunnen vergissen als ze denken dat de fixatie op het partijbelang ook electoraal lonend is. Voorbeelden uit het verleden tonen eerder een omgekeerd beeld. Wilfried Martens behaalde zijn grootste electorale zege in 1985, na vier harde jaren inleveringsbeleid. Toen de SP in 1994 zich ertoe verbond het Globaal Plan van Dehaene te steunen - ook een harde inlevering - kwamen volgens boegbeeld Louis Tobback "de partijboekjes met honderden binnen op de Keizerslaan". De tandem Dehaene-Tobback deed wat hij dacht dat het beste was voor het land. En de achterban volgde, want ondanks Agusta was er géén electoraal verlies. Niet bij de SP, ook niet bij de CVP trouwens. Hadden ze het enge partijbelang gevolgd, dan was dat er nooit gekomen.

De reden daarvoor ligt eigenlijk voor de hand. Staatsbelang is gedeeld eigenbelang. De regering draagt zorg voor de collectiviteit. Alleen als die regering dat goed doet, wordt elke Belg - weze hij Vlaming of Franstalige - er collectief beter van. Indien een regering dat verzuimt, gaat het land collectief achteruit, en dat sleurt ons allemaal afzonderlijk de dieperik in.

De CD&V-kiezer heeft wel een overtuiging, maar ook een portemonnee, kinderen, een al dan niet bedreigde job. Als Yves Leterme zegt dat hij meer belang hecht aan "het kartel" dan aan "het land", vertelt hij: "Ik kijk meer naar mijn partij dan naar mijn inwoners" - en dus, paradoxaal genoeg, naar mijn kiezers. Politici, en zeker premiers, die zo stuitend het partijbelang laten primeren op 's lands belang, wurgen zichzelf. Zoals de voorbije weken de peilingen trouwens aangaven: de populariteit van CD&V keldert. Zij denken: omdat we het partijbelang nog te weinig benadrukken. Het is juist omgekeerd. Dat zelfcorrigerende mechanisme heeft overigens een heerlijke naam. Het heet: democratie. Het is op termijn genadeloos voor zakkenvullers en eigenbelangers.

16/07/08 11u00
.

Regels van Fatsoen

.
Opinie: De man op de maandag
maandag 06 augustus 2007

REGELS VAN FATSOEN

Van 21 juli herinner ik me dit jaar vooral het driftig zwaaien met Belgische vlaggen. Alsof alle nationale problemen er mee moesten worden weggewuifd. Koning Albert loofde in zijn rede iedere inspanning om de gemeenschappen dichter bij elkaar te brengen en komaf te maken met de vooroordelen en clichés. Onder deze woorden was de waarschuwing hoorbaar voor extremisme en al dan niet omfloerst separatisme. Misschien hebben de Vlamingen en Walen deze zalvende formuleringen al zo vaak gehoord, dat ze geen indruk meer maken. Verdoezelen ze niet dat de houdbaarheidsdatum van België al lang is overschreden?
'Een terminaal zieke kunststaat' wordt België door Frank Vanhecke genoemd. Dat klinkt uit de mond van een Vlaams Belanger niet als een diagnose maar een wensgedachte. Er is trouwens niets mis met een kunststaat. Het klinkt mij sympathiek in de oren. Met wilskracht en creatieve inzet gevormd. Net zoals Europa. Tegenover een kunststaat staat een natuurlijke staat. Blut und Boden ruikt naar oorlog. In een betere wereld vermengt het bloed zich en eist niemand zijn bodem louter voor zichzelf op.

Nederland wordt niet geplaagd door separatisten. Nederlanders voelen zich samen één en iedereen kent het volkslied. Een bezoek aan Nederland is als een herinnering aan een andere tijd. De jaren vijftig revisited. Wederopbouw. Iedereen netjes aan het werk. Keurige woonwijken en glanzende kinderwagens. Grasveldjes met bordjes 'verboden te lopen'. Veel goedendag en daaag en tot ziens en bedaaaankt! Sociale controle en aardappelen met jus. Nu Nederland onder Balkenende IV bijna de perfectie heeft bereikt, is het tijd voor de finishing touch. Vier mensen werden onlangs veroordeeld voor het beledigen van een agent, een vijfde is beboet voor majesteitsschennis. Wat een tuttige wereld. Bovendien is een grondrecht in gevaar: de vrijheid van meningsuiting,

Voor een belediging zijn twee mensen nodig. Degene die beledigt, maar ook degene die zich beledigd voelt. Zou Beatrix zich één moment geraakt voelen door de Surinamer die haar een hoer noemde? Is het trouwens niet een beetje waar dat een koningin zich laat betalen voor haar vaderlandsliefde? Je hoeft geen groot dichter te zijn om de vergelijking te kunnen maken tussen de koningin in haar gouden koets en een meisje van lichte zeden dat vanachter haar venster naar een voorbijganger zwaait.

Alles kan als een belediging worden opgevat. Daarom verdedigde Ayaan Hirsi Ali twee jaar geleden de meningsvrijheid als 'het recht om te beledigen'. Wat zou het vrije woord anders nog inhouden? Mensen met lange tenen zouden daarmee anderen het zwijgen opleggen.

De taal is verruwd en de betekenissen zijn aan inflatie onderhevig. Iedereen is tegenwoordig een hoer of een zoon ervan. Alleen de koningin daadwerkelijk verkrachten zou strafbaar moeten zijn. Maar niet strafbaarder dan het verkrachten van een televisieomroepster of de melkboer.

Vrijheid van meningsuiting impliceert ook de vrijheid om te beledigen, schokken, kwetsen en verontrusten, ook al is zulks misschien niet fatsoenlijk. Regels van fatsoen horen in het strafboek niet thuis. Als rechters dat moeten afdwingen, leven we in een politiestaat.

Het is niet omdat majesteitsschennis bij wet verboden is dat het daarom ook daadwerkelijk vervolgd moet worden. Het is een hoogbejaard verbod, een soort folkloristische aanwezigheid in het wetboek. Een hilarisch museumstuk.

Te veel majesteitsschennis kan evenwel schadelijk zijn voor de monarchie. Als vijftien miljoen Nederlanders een T-shirt met de tekst 'Beatrix is een hoer' aantrekken is het hek van de dam. Laat de artikelen 111 en verder van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht over majesteitsschennis daarom voor de zekerheid maar staan. Of aanvaardt dat vrijheid van meningsuiting ooit op een dag kan leiden tot de val van de monarchie.

De meeste Europeanen dromen van sterke nationale staten en koningshuizen. In Frankrijk doen ze er alles aan om de Sarkozy's tot koningspaar te verheffen dat de Fransen als één brave familie bij elkaar zal houden. Cécilia wordt pathetisch de nieuwe 'Reine de L'Elysée' genoemd. Het koppel wordt zelfs vergeleken met Napoleon en zijn vrouw Josephine omdat Sarkozy net als de Keizer der Fransen zijn vrouw adoreert. Maar die keizerlijke liefde maakte niet gelukkig en Josephine trok zich ver van de Franse hoofdstad terug in het Kasteel van Laeken. De Belgische koninklijke familie heeft vandaag de dag in datzelfde paleis de moeilijke taak om Walen en Vlamingen zich Belgen te laten voelen. Liever dan dat Koningshuis te beledigen waarderen echte Belgen haar als symbool van eenheid in bange dagen.

Oscar van den Boogaard is schrijver.
De man op de maandag verschijnt elk maandag.

Dwalingen door de streek van Tricastin

.

De Standaard, 10 juli.

Kerncentrale was al gewaarschuwd

PARIJS (DPA, DS) - De Franse kerncentrale waar maandag een nucleair lek plaatsvond, was al in 2007 gewaarschuwd voor onveilige plekken.
De Franse nucleaire dienst ASN stuurde gisteren een team van experts naar de kerncentrale Tricastin, waar maandag radioactief uranium in de natuur vrijkwam. Duidelijk is alvast wel dat er een heleboel fouten en nalatigheden zijn gebeurd in de kerncentrale. Zo meldde de krant La Provence gisteren dat een rapport van de ASN al in mei 2007 had gewaarschuwd dat de uitbater van de kerncentrale, Socatri, de afvoerkanalen dringend moest vervangen omdat er herhaaldelijk lekken en 'dwalingen' werden vastgesteld. Zelfs al leverden die niet meteen gevaar op voor de mens en de natuur, toch waren ze 'inacceptabel', aldus de ASN.
Het lek gebeurde maandagavond om 23.00 uur. Dezelfde Socatri waarschuwde de ASN pas dinsdagochtend om 7.00 uur over het incident. De omwonenden werden pas geïnformeerd om 13.00 uur dinsdagmiddag.
Het uraniumgehalte in de vervuild geraakte rivieren Gaffière en L'Auzon is intussen snel terug afgenomen, en zou zich nu opnieuw onder de grenswaarde van de Wereldgezondheidsorganisatie bevinden. Maar de precieze gevolgen voor de bevolking en het milieu zijn nog niet bekend. Zwemmen en vissen in het rivierwater blijven voorlopig verboden. Er moet ook nog onderzocht worden of er zich uranium in de rivierbedding heeft afgezet. (jdc)
.

Die Europese grondwet komt er, volgens De Gucht

Buitenland

De Standaard: zaterdag 3 september 2005

Die Europese grondwet komt er, volgens De Gucht

Karel De Gucht laat zich niet ontmoedigen door het Franse en Nederlandse njet

Karel De Gucht heeft aan zijn bezoek aan Burundi, eind vorige week, voor de eedaflegging van de pas verkozen president Nkurunziza, een ontregelde maag overgehouden. Geen beter medicijn in dat geval dan een goeie whiskey, zegt hij, en hij voegt de daad bij het woord. In weerwil van de kritiek die hij heeft gekregen, gaat nog steeds ,,een groot deel van zijn tijd'' naar Midden-Afrika. En hij wijst resoluut elke vorm van europessimisme af. ,,Er is een inherente logica aan de EU, en die komt wel weer bovendrijven.''
De anti-Europese uitslag van de referenda in Frankrijk en Nederland heeft de Unie een politieke en psychologische knauw gegeven. Hoe moet het nu verder?

,,Vergeet niet dat Luxemburg ja gestemd heeft.''

We zijn gered. ,,Als het neen van Frankrijk of Nederland een psychologisch effect heeft op de rest van de EU, dan is er evengoed een psychologisch effect als een land, hoe klein ook, daarna ja zegt tegen de Europese grondwet. Daarmee is de Europese grondwet natuurlijk niet gered. Maar ik zie geen alternatief. Iedereen beseft dat het met deze grondwet zal moeten gebeuren als men de komende jaren iets wil doen. Ik zie niet in hoe je heel die discussie, die anderhalf jaar heeft geduurd, opnieuw zou kunnen beginnen. De grondwet is bovendien niet revolutionair, maar evolutionair, zoals de Unie altijd geweest is.''

Blijft het feit dat Frankrijk en Nederland hem verworpen hebben. En dan zijn de Britten nog niet aan het woord geweest. ,,De redenen waarom de mensen neen hebben gestemd, hebben weinig te maken met de inhoud van dat akkoord. Er speelden allerlei frustraties en angsten mee, maar die hadden weinig te maken met het soort meerderheid waarmee de ministerraad beslist, of met de samenstelling van de Commissie, of met de toegenomen bevoegdheden van het parlement. Dus denk ik: 'Il faut laisser le temps au temps.' Geduld oefenen, en kijken hoe dat evolueert in de komende maanden of zelfs jaren.''

Zegt u nu dat Frankrijk het referendum moet overdoen?

,,Frankrijk moet daarover beslissen. Maar dat moet kunnen.''

,,Dan wordt het misschien zestig procent tegen. In Frankrijk word je nu populair door anti-Europees te zijn.''

,,Alles verandert in het leven.''

,,Ja, maar de diepe reden voor het Franse neen was de verwerping van een Europa waarin Frankrijk niet langer een onbetwiste leidersrol speelt. De Franse bewindslieden hebben Europa aan hun bevolking altijd verkocht als de voortzetting van Frankrijk met andere middelen. ,,Kijk, in alle landen spelen allerlei redenen mee, van algemene en specifieke aard. Een algemene reden is in belangrijke mate de frustratie dat men nooit over de uitbreiding geconsulteerd is, maar nu ineens wel zijn mening moet geven over de grondwet. Bij veel mensen bestaat bovendien de indruk dat nu ook Turkije kan toetreden zonder dat daarover ooit hun mening gevraagd is. Dat is een foute indruk, want we praten nu over onderhandelingen met Turkije, en zeker nog niet over lidmaatschap. Maar de politiek moet zich ook bezighouden met het gevoel dat bij de mensen leeft.''

,,Een tweede algemene reden is de angst voor de globalisering. Veel Europeanen zien de uitbreiding als een symptoom van de globalisering, terwijl de uitbreiding net het enige serieuze antwoord is dat Europa kan formuleren op een globalisering die sowieso onomkeerbaar is.''

,,Daarnaast zijn er gevoeligheden per land. In Frankrijk speelt de reden mee die u aanhaalt, in Italië speelt het gevoel mee dat door de euro de levensduurte enorm gestegen is. Nu mogen financiële experts wel zeggen dat dat niet klopt, maar die perceptie is er nu eenmaal. Elke Italiaan is ervan overtuigd dat de prijs van een cappuccino in een café sinds de invoering van de euro met veertig procent gestegen is. De huurprijzen zijn de hoogte ingeschoten. Is dat een gevolg van de euro? Allicht niet, maar het wordt er wel mee geassocieerd. En dus mag je de Italiaanse twijfels over de euro niet te licht opvatten. Ik denk wel dat een vertrek uit de euro onuitvoerbaar is, maar je mag niet denken dat alleen maar een zonderling in Italië zoiets zegt. Dat ongenoegen projecteert zich dan op de Europese grondwet.''

De Europese grondwet is het beste wat mogelijk is, zegt u, alleen jammer van de uitslag van die referenda. ,,Ja, jammer van de uitslag. Maar ik betreur niet dat die referenda gehouden zijn. Ik ben altijd voorstander geweest van een referendum in België. Nu zeggen er geregeld mensen tegen mij: 'U mag blij zijn dat er hier geen referendum geweest is.' Ik vind dat niet juist. Ik had het veel beter gevonden als de Belgen zich daarover uitgesproken hadden.''

U kunt toch niet zeggen: we gaan door met de grondwet en over twee jaar proberen we het nog eens in de landen die nee gezegd hebben. Als u dat, in de huidige sfeer, in Frankrijk of Nederland probeert, krijgt u een enorme backlash.

,,We moeten nu in de komende twee jaar of zo bewijzen dat de Europese Unie werkt, dat we echt vooruitgang boeken, bijvoorbeeld in de vrijmaking van de diensten. We moeten bewijzen dat Europa werkt. En dan zal men zeggen: 'Kijk, er zijn toch enkele procedures die veranderd moeten worden.' Wel, die procedures zitten dan in de grondwet, want de grondwet gaat vooral over procedures, niet over welk monetair beleid er gevoerd moeten worden.''

Dan had men de tekst toch beter geen grondwet kunnen noemen. ,,Dat argument speelt in Groot-Brittannië, misschien ook in Nederland.''

Ook in Frankrijk. Links heeft gezegd: 'Waar ter wereld vind je een grondwet die voor meer dan de helft gaat over vrijhandel en alle procedures die ermee te maken hebben? Waarom zetten we er dan niet meteen ook de wegcode in?' Een grondwet is doorgaans een beperkt document dat enkele grote principes uiteenzet. ,,Dat is een vals argument. Kijk naar het Verdrag van Rome: daar heb je al de mengeling van procedures en inhoud. Kijk naar de Europese Akte en het Verdrag van Maastricht, en in iets mindere mate naar het Verdrag van Amsterdam: het succes van die verdragen komt juist voort uit de koppeling van de inhoud aan de procedures. Bij de Europese Akte was dat het koppelen van de samenwerkingsprocedure aan een programma voor de interne markt. Iedereen was enthousiast over de interne markt. Dat is toen bejubeld als de grote Europese stap voorwaarts. En nu doet men alsof de eengemaakte markt de neergang van Europa is.''

,,Beeld je eens in dat we naar de Europeanen gaan met een grondwet die alleen de grote principes opsomt. De burgers zouden zeggen: 'Wij keuren geen grondwet goed als we niet weten wat er achteraf met die mooie principes gebeurt.' We zitten nu in een pessimistische fase van de Europese integratie, en ik doe daar niet zo dramatisch over. Als je naar de voorbije vijftig jaren van Europese integratie kijkt, zijn er meer pessimistische dan optimistische fases geweest. Tel de periodes samen waarin de Unie echt vooruitgang heeft geboekt en je komt op vijftien jaar.''

,,Dat we nu weer in een moeilijker fase zitten, is niet abnormaal. Dat betekent niet meteen het einde van de Europese integratie. We zullen ook daar wel weer doorheen komen. Omdat er een inherente logica is aan de EU, en op een bepaald ogenblik zal die weer bovendrijven. Er is geen alternatief voor de EU.''

Ook de Europese diplomatie is niet overal succesvol. Iran gaf de EU een klap in het gezicht door een Europees voorstel voor samenwerking in de vuilnisbak te kieperen en zijn activiteiten voor verrijking van uranium te hervatten. ,, Dat is een zeer moeilijke onderhandeling, maar een diplomatieke oplossing is nog altijd de beste optie. Ook de VS vinden dat. Ze zouden zo'n onderhandeling niet aan Europa hebben uitbesteed als ze zelf een betere oplossing hadden. Europa heeft er op elk ogenblik rekening mee gehouden dat het een bijzonder moeilijk dossier is. Maar op dit moment is dit de best mogelijke benadering. Geen enkele diplomatie kan op dit moment een kant-en-klaar antwoord geven op die kwestie.''

,,Eigenlijk moeten we dat dossier aanpakken zoals een Iraniër dat zou aanpakken. Dat betekent met veel geduld en gesofistikeerde redeneringen. Ik denk dat de Europese diplomatie ertoe toegerust is om dat te doen.''

Twijfelt u eraan dat Iran de ambitie heeft een kernwapen te ontwikkelen?

,,Ik denk dat hun redenering is: 'Als India en Israël kernwapens hebben, waarom zouden wij er dan geen mogen hebben?' De presidentswissel zal daaraan weinig veranderen. Daarover bestaat in Iran een vrij grote consensus. We moeten Iran ervan overtuigen geen kernwapens te ontwikkelen en we moeten daar voldoende compensaties tegenover plaatsen. Europa moet proberen Iran in de internationale gemeenschap op te nemen, ook op economisch vlak. Dat is voor Iran zeer belangrijk, gezien zijn jonge bevolking.''

,,Maar ook Iran moet duidelijk laten zien dat het tot de internationale gemeenschap wil behoren. Dat betekent dat het land alle expliciete en impliciete banden met het terrorisme moet afzweren, ook in de praktijk.''

Waarom zou een fundamentalistische dictatuur zich iets aantrekken van haar bevolking?

,,Ik denk dat vooral in de buitenlandse politiek het ideologische aspect veel minder speelt dan de hard facts of life . Politici, zeker zij die het buitenlandse beleid sturen, zijn meestal veel rationeler dan op het eerste gezicht lijkt. Dat is mijn overtuiging.''

Daladier en Chamberlain dachten ook dat Hitler rationeel zou zijn en zijn land niet zou opofferen aan een oorlog. Maar bij ideologische regimes spelen rationele argumenten geen rol. ,,Ik waag me niet aan een vergelijking tussen Hitler en het huidige Iran.''

De vergelijking slaat op een ideologisch regime waarin de rationaliteit wordt opgeofferd aan de ideologie. ,,Ik denk dat Iran in dit dossier constant balanceert tussen ratio en ideologie. De achtergrond daarvan is de nationale consensus dat Iran recht heeft op een atoomwapen. Maar ook Iran komt nu terug op de kordate afwijzing van het voorstel van de EU. In die tactiek zit een va-et-vient die deel uitmaakt van de onderhandelingsstrategie van de Iraniërs.''

Mia Doornaert en Bart Beirlant

Was ist Islamophobie?

Die Welt,
Freitag, 4 Juli 2008

Was ist Islamophobie?

von Gideon Böss, Blogger

Und wieder war die Islamophobie schuld. Egal ob im privaten Gespräch, im Fernsehen oder im Internet, dieses Wort steht hoch im Kurs. Jeder, der den Islam verteidigen will, aber gerade keine passenden Argumente zur Hand hat, ruf aus: „Das ist doch islamophob!“ Selten hat ein Begriff, der höchstens zum Unwort des Jahres taugt, einen solchen Siegeszug hingelegt. Politiker und Integrationsexperten haben ihn als Lieblingsvokabel für sich entdeckt. Er klingt ein wenig nach Antirassismus und ein wenig nach dem Kampf gegen die ewig Gestrigen. Und außerdem, so erklären die Islamophobie-Experten: wer gegen Antisemitismus ist, muss auch gegen Islamophobie sein, sind sich beide Ressentiments doch erschreckend gleich!

Aber was soll Islamophobie eigentlich sein? Eine gegen Moslems gerichtete ‘Abart‘ des Antisemitismus ist es jedenfalls nicht. Nein, sie ist etwas anderes und zwar ein dummer, leerer Begriff, der die Diskussion über die Schrecken, die im Namen des Islam seit Jahren über die Welt getragen werden, behindert und erschwert. Offenbar fällt alles unter diesen Mülltonnenbegriff, was sich negativ über das Wirken der Religion des Friedens äußert.

Und wo genau soll die Islamophobie losgehen? Ist es schon islamophob, wenn ich am Flughafen eher einer Gruppe junger Moslems einen Terroranschlag zutraue, als einer Gruppe junger Pfadfinder? Oder wenn man drauf hinweist, dass die Jugendgewalt vor allem die Gewalt von muslimischen Jugendlichen ist. Ist die Wahrheit also islamophob? Und wieso wird so oft eine direkte Verbindung zwischen Terror und Islam geleugnet? Natürlich verbinde ich den Islam mit Terror. Das ist der einzige Grund, warum diese Religion für mich überhaupt relevant ist. Warum sollte sie mich sonst interessieren? Mich interessiert ja der Brad Pitt Fanclub auch erst ab dem Moment, wo zu befürchten steht, dass dessen Mitglieder mich in die Luft jagen wollen. Wenn im Namen des Islam kein Terror mehr ausgeübt wird, verbind ich ihn auch nicht mehr mit Terror. Ich denke, so geht es vielen, und so eine Einstellung kann man islamophob nennen, wenn man falsch liegen will.

Es kann ja theoretisch so sein, dass nur eine winzige Minderheit der Moslems den Terror gut heißt (was ich nicht glaube) und es kann ja auch sein, dass der Islam im Grunde eine faszinierende Religion ist (was ich nicht glaube) und es kann auch sein, dass der wahre Islam sich als eine ganz fantastische Veranstaltung entpuppt (was ich nicht glaube), nur ist mir das völlig egal. Ich nehme für mich das Recht auf Desinteresse in Anspruch und wäre schon zufrieden, wenn das Töten im Namen Allahs aufhört. Da habe ich sehr bescheidene Ansprüche.

Islamophobie gibt es nicht. Es gibt Rassismus und Fremdenfeindlichkeit und das ist schlimm genug, aber ich bin (und beim Thema Islam darf man das ja als Argument bringen) in meinen Gefühlen als Bürger einer liberalen Demokratie beleidigt, wenn behauptet wird, dass hier Millionen Menschen um ihre Grundrechte gebracht werden, einfach weil sie Moslems sind.

Über keine Religion wird hier so fair berichtet, beziehungsweise so ausgleichend: kaum hat sich wieder ein gläubiger Moslem auf einem Marktplatz in die Luft gesprengt, erklärt ein Experte, dass der Islam so etwas aber eigentlich verbietet und überhaupt haben die Araber doch das Wissen der Antike aufbewahrt, als im mittelalterlichen Europa die Lichter ausgingen, was zwar kein Opfer des Selbstmordanschlags wieder lebendig macht, aber trotzdem mal gesagt werden sollte.

Typisch für eine islamophobe Gesellschaft ist außerdem das ehrliche Interesse, dass sie dem Islam entgegen bringt. In deutschen Buchhandlungen gibt es unzählige Bücher über diese Religion (in Ägypten gab es gerade einen Skandal, weil in der Nationalbibliothek angeblich drei Bücher stehen sollen, die in Hebräisch geschrieben sind.), ständig wird zwischen bösen Islamisten und guten Moslems unterschieden und erwähnt, wie gleich sich Judentum, Christentum und Islam eigentlich sind.

Darum mein Gegenvorschlag: Wenn wir schon völlig überzogene Begriff verwenden wollen, bin ich dafür, die Islamophobie gegen islamophil zu ersetzen. Begründung: allgemeines Interesse am Islam, das sich in Büchern, Filmen, Dokumentationen und Diskussionsveranstaltungen äußert. Die Deutschen sind im Zweifelsfall eher islamophil als islamophob und in Wahrheit weder das eine noch das andere.

Al-Qaeda had hij trouwens al afgeschaft

.

De Standaard
Binnenland
zaterdag 23 februari 2008

.

'Verwar dit niet met Al-Qaeda'

GENT - RIK COOLSAET, hoogleraar internationale politiek Universiteit Gent. Abdelkader Belliraj behoorde tot de eerste generatie jihadterroristen in België. Rik Coolsaet zoekt uit hoe hij in het terreurplaatje past.
Het staat nog lang niet vast voor wiens rekening de in Marokko opgepakte Marokkaanse Belg Abdelkader Belliraj werkte. Uit de chronologie van zijn activiteiten kan professor Rik Coolsaet toch afleiden in welke context hij dat deed.
Was Belliraj niet erg vroeg actief?
'Nee, want België is, na Frankrijk, het eerst geconfronteerd met religieus geïnspireerd terrorisme. Van in de jaren tachtig vonden terroristen die door het Iran van ayatollah Khomeiny waren gesteund, in België een basis voor acties in Parijs. In de vroege jaren negentig, met de burgeroorlog in Algerije, werden we geconfronteerd met steuncellen van de Groupe Islamique Armé (GIA), in België en Frankrijk. Zij trokken de straat op om daar of aan de universiteiten contacten te leggen met mensen uit migrantengemeenschappen. Doordat hier al zo vroeg terroristen actief waren, kon de federale politie al snel proberen om greep te krijgen op de terreur, wat hielp om vanaf 1992 de GIA te bestrijden.'
Wat betekent het dat Belliraj zou zijn betrokken bij de moord op de rector van de Grote Moskee in 1989? Kwam het meteen tot sektarisch geweld?
'Dat de rector kritiek had op de fatwah die Khomeiny had uitgesproken tegen de Britse schrijver Salman Rushdie, sterkt de hypothese dat Belliraj, indien hij de moordenaar was, deel uitmaakte van een door Iran gesteunde cel. Sektarisch geweld is heel typisch voor jihadterrorisme. Jihadi's maken voortdurend ruzie onder elkaar en gaan dan elkaar bestrijden. Dat verklaart waarom ze zoveel doden maken onder moslims.'
Moest Belliraj overvallen plegen om de terreur te financieren?
'Voor zover we weten dateren die overvallen van veel later. De meeste terroristische groepen moeten de criminaliteit in om aan geld en wapens te raken. Dat was zeker zo voor de GIA. In de tweede helft van de jaren negentig tot 2001 kwam er wel geld vanuit het netwerk van Al-Qaeda. Tevoren bestond dat niet, na 2001 hield het weer op. De huidige jihadi-groepjes opereren elk apart en vooral zeer amateuristisch.'
'Wat zich vandaag Al-Qaeda noemt, is zeker geen monoliet. Ze zijn onderling erg verdeeld, ideologisch of door hun machogedrag. Maar wie zich het Al-Qaeda-etiket kan opkleven, lijkt wel plots erg cool. Zo heeft de salafistische GSPC, die laatst bomaanslagen pleegde in Algerije, zich omgevormd tot Al-Qaeda van de Islamitische Maghreb, waardoor zijn fel uitgedunde rangen plots erg zijn aangezwollen.'

.

(mr)

.

Idem per idem

.

De Standaard

Opinie
maandag 25 februari 2008

.

SOLIDARITEIT

Ik wil graag geloven dat de mens van nature goed is, maar in zijn auto verliest hij die aanleg onmiddellijk. De twee dagen smogalarm van vorige week vervullen mij nog steeds met afschuw. Omdat het één grote demonstratie was van mateloos egoïsme. De auto is een perfect alibi om dat egoïsme in alle anonimiteit te laten zien. Wandelend door de openbare ruimte, zonder carrosserie, doen de meeste mensen alsof ze sociale wezens zijn, want egoïsme siert niemand, maar op de weg, zonder naam en gezicht, tonen ze hun ware zelf.
Vorige week leek de Apocalyps weer eens nabij. Andermaal prachtig weer, een staalblauwe hemel en windstil, maar het was helemaal niet gezond om buiten te zijn. Is de opwarming van de aarde niet even fataal als een ziekte met de dood tot gevolg?
Ik had gedacht dat na de hype rond milieuproblematiek mensen hun gedrag vanzelf zouden veranderen. Niet dus.
Wat maandag en dinsdag aan 130 km per uur aan mij voorbij racete? Een doorsnee van de samenleving: moeders met kinderen op de achterbank, mannen in pak, oma's alleen onderweg. Al die stofdeeltjes in de lucht konden hen blijkbaar niets schelen. Een volkswagenbusje met 'eco waterzuiveringsinstallaties' haalde me aan topsnelheid in, en daarna een busje waarop in antroposofische letters 'moeder Aarde' geschreven stond.
Iedereen meent een reden te hebben om zich niet aan het smogalarm te houden, en hoe meer mensen dat menen, hoe meer mensen zonder na te denken volgen. De massa is zo godvergeten gedachteloos. Men voelt zich misschien verbonden met elkaar omdat men de regels gezamenlijk aan de laars lapt, zoals vroeger op school. Wat een infantiel verzet.
Ook als je geen dichter bent, zou je kunnen bedenken dat de lucht die we inademen ons allen bindt. Zuurstof is het meest universele principe, een levensvoorwaarde. Als de verontreiniging daarvan niet leidt tot solidariteit, wat dan wel? Samen de wereld naar de knoppen helpen, dat lijkt wat de weggebruikers bindt.
In de politiek is het begrip solidariteit omstreden. Enerzijds meent men dat solidariteit de cohesie van een samenleving bevordert, doordat zij de gemeenschapszin stimuleert. Anderzijds wordt wel eens gesteld dat door overwegingen van solidariteit de autonomie van de mens geweld wordt aangedaan; in die visie zou hij juist zijn beslissingen altijd op persoonlijke gronden moeten nemen. Beleeft de mens die met 130 km alle smogalarms negeert zijn autonomie? Is egoïsme een loflied op de individualiteit?
Een optimistische professor beweerde zaterdag in deze krant dat het hoopgevend is dat wat betreft de opwarming van de aarde het mondiale inzicht groeit dat we allen tezamen in hetzelfde bad zitten en dat we er samen iets aan moeten doen. Ook de Amerikanen en Chinezen beginnen dat nu in te zien. Daar groeit volgens de professor stilaan een kosmopolitisch wereldbeeld. Wat heeft mondiaal inzicht voor zin als geen individu wil meewerken?
Op de radio wordt tijdens het smogalarm geroepen waar de snelheidscontroles precies plaatsvinden. Ik word er niet goed van. Radio 1 nog wel. Wij zullen jullie vertellen waar jullie op het gaspedaal moeten drukken. Die stofdeeltjes maken geen moer uit. Ik verafschuw die massale domheid, dat defaitisme.
Dat ze zich niet kapot schamen om mij toeterend van de weg te drukken omdat ik negentig rijd. Die afwezigheid van schaamte is voor mij het bewijs dat mensen in auto's hun menselijkheid verliezen. Zo'n vrouw met zonnebril op en telefoon aan haar oor, met drie schattige kinderen op de achterbank schiet voorbij, heeft ze wel eens ergens over nagedacht?
Aan 90 km per uur voel ik me een naïeveling die nog in sprookjes gelooft. Maar liever dat dan cynisch zijn.
Ik zou voor een absolute nultolerantie zijn. Overal flitspalen zetten en snelheidsovertreders bij smogalarm extra zwaar beboeten. Niet om mensen te betuttelen, maar simpelweg om het milieu te sparen. Mensen die weigeren verantwoordelijkheid te nemen moeten met strenge hand worden opgevoed. En met het opgestreken geld van die smogboetes kunnen we investeren in een gezond milieu. Smogdagen zouden dagen van solidariteit zijn, van inkeer. In het beste geval worden smogalarmdagen in de toekomst pure folklore. Ze zullen ons herinneren aan een keerpunt in de geschiedenis. Het punt waarop de mensheid met zijn vervuiling is gestopt. Een internationale feestdag dus eigenlijk.
Zolang dat niet het geval is blijf ik voortaan met smogalarm liever thuis. Niet zozeer om het milieu te sparen, maar om me niet te hoeven ergeren aan al die egoïsten op de weg.

Oscar van den Boogaard is schrijver. 'De man op de maandag' verschijnt wekelijks op maandag.

In Franstalige kranten lees je soms nog eens wat

.
Violée en pleine gare

Lola, 21 ans, a été agressée par deux hommes. Des navetteurs ont vu mais n'ont pas réagi

SAINT-GILLES C'est un père indigné, écoeuré, scandalisé qui nous parle. "Ma fille a été violée gare du Midi. À Bruxelles. Capitale de l'Europe. En toute impunité."
C'était le 12 juin. "Ma fille revenait de Waterloo. Il était 21 h. À sa sortie de train, elle s'est dirigée vers le Bancontact." Un endroit de passage. C'est pourtant là que le drame s'est déroulé.
"En plein milieu d'une gare. Mais comment est-ce possible ?", poursuit le papa de Lola, 21 ans. "Deux hommes lui ont reproché de ne pas porter le voile. Ma fille est jolie. Elle est blonde aux yeux bleus."
Tout s'est ensuite passé très vite. "Un des agresseurs a sorti un couteau. Ma fille a été plaquée contre le mur du Bancontact. Le couteau sous la gorge, un des gars l'a violée. L'autre a regardé."
Il était 21 h. Il fait encore clair dehors et la gare est loin d'être vide. "Des gens sont passés. Ma fille est certaine d'avoir vu au moins trois personnes. Aucune ne s'est arrêtée pour la sauver."
Le viol terminé, les agresseurs sont partis, tranquilles. "C'étaient deux Nord-Africains. Ils n'avaient même pas de cagoules. Et ne me dites pas que je suis raciste parce que je vous donne leur origine ! Ma fille a été violée car elle ne portait pas de voile. Ça, c'est la réalité !"
Lola s'est rendue chez son amie. "Dois-je vous dire dans quel état elle était ?" Quelques minutes plus tard, la jeune femme était hospitalisée.
Bien évidemment, une plainte a été déposée. "Les policiers ont été très professionnels. Les vêtements ont été saisis. L'ADN a été prélevé."
Mais, hélas, les coupables courent toujours... "Suite à la mort de Joe Van Holsbeeck, on avait crié haut et fort qu'il allait y avoir plus de sécurité dans les gares. Vous avez la preuve avec ma fille que rien n'a changé. Il n'y a pas de caméra aux quatre coins de la gare du Midi qui est quand même une des gares les plus fréquentées."
Marc est amer. "Je n'en peux plus de cette Belgique où tout est permis. On laisse comme ça des zones de non-droit à des jeunes à la dérive. Ces violeurs ne voulaient qu'une seule chose : abuser de ma fille, la posséder et la dénigrer car elle n'était pas comme ils entendent que les jeunes filles soient... C'est une honte."

Emmanuelle Praet
© La Dernière Heure
20/06/2008

.

________________________

De Standaard, hoor ik nu, bracht een verslag op zijn regionale bladzijden in de editie Brabant, en ook online is onderstaande tekst te zien.
Zulke discretie zorgt er natuurlijk voor dat 99% van de Vlamingen niéts te zien krijgt.

Regio
U bent nu hier: Home | Nieuwsportaal | Regio
Laatste update: dinsdag 24 juni, 11u54
zaterdag 21 juni 2008

Verkracht in vol Zuidstation
Vader slachtoffer woedend om uitblijven bewakingscamera's

BRUSSEL - Een 21-jarige vrouw is gisteravond in het Brusselse Zuidstation door twee jonge kerels tegen een betaalautomaat geduwd en verkracht. Volgens het slachtoffer zijn zeker drie reizigers voorbijgekomen, maar niemand heeft geprobeerd haar te helpen.
Lola stapte rond 21uur in het Zuidstation van de trein uit Waterloo. Zij begaf zich naar een geldautomaat toen plots twee jonge kerels haar op dreigende toon vroegen waarom ze geen hoofddoek droeg zoals het hoorde.
'Moet je weten: mijn dochter heeft blond haar en blauwe ogen, dat is dus helemaal geen Noord-Afrikaans uiterlijk. Het was die twee kerels gewoon te doen om haar te intimideren, zodat zij haar vervolgens makkelijker konden misbruiken', zegt Marc, de vader van Lola.
En dat is helaas ook gebeurd. Een van de kerels haalde een mes te voorschijn en drukte Lola het lemmet tegen de keel. Vervolgens heeft hij de jonge vrouw tegen de muur geduwd en haar verkracht terwijl zijn vriend toekeek en erover waakte dat niemand tussenbeide zou durven komen.
'Niemand heeft de moed gehad om mijn dochter uit de klauwen van het tweetal te redden', vervolgt vader Marc woedend. 'Volgens Lola zijn nochtans zeker drie mensen voorbijgekomen, maar niemand heeft ook maar aanstalten gemaakt om te stoppen. Om 21uur is het in deze tijd van het jaar nog verre van donker en het Zuidstation ligt er zeker nog niet verlaten bij. Waarom heeft iedereen mijn dochter aan haar lot overgelaten?'
Ook bij Marc roept de brutale aanranding op zijn dochter de roofmoord op Joe Van Holsbeeck op, de jongeman die op 12april2006 in het Brusselse Centraal Station werd doodgestoken om hem van zijn mp3-speler te kunnen beroven. 'Ook dat gebeurde terwijl reizigers voorbijkwamen. Ook toen vond niemand het nodig om het slachtoffer te helpen. Ik vind dat weerzinwekkend. En ik steek bij deze een beschuldigende vinger uit naar de Belgische overheid, die niets doet om dergelijke drama's te voorkomen. Na de moord op Joe Van Holsbeeck werd in alle toonaarden beloofd dat het aantal bewakingscamera's in openbare gebouwen, zoals spoorwegstations, snel vermenigvuldigd zou worden. Het zijn eens te meer loze beloften gebleken. Hadden er camera's geweest in het Zuidstation, dan hadden die de ongemaskerde verkrachters van mijn dochter herkenbaar op beeld vastgelegd. Maar omdat het bij woorden is gebleven, hebben die kerels na hun wandaad rustig het station kunnen verlaten'.
Het slachtoffer werd in een ziekenhuis opgenomen en heeft klacht ingediend. De politie heeft onder meer haar kleren in beslag genomen en alles gedaan om zoveel mogelijk DNA en ander bewijsmateriaal tegen de daders op te tekenen. Maar van een spoor naar de verkrachters is tot dusver nog geen sprake.

Yves Barbieux

.

Vermeersch vermorzelt de kleine Pinxten

.
Het antwoord hier onderaan, van Etienne Vermeersch, op een onnozele belediging van Pinxten aan zijn adres, zou in een normaal intellectueel discours moeten volstaan om die geestelijke dwerg Pinxten verder buiten beschouwing te laten. Nochtans, telkens als deze jongen iets afscheidt wordt dat door de Kwaliteitskrant weer afgedrukt.
Op café heeft Pinxten, toen hij nog student was, mij eens in alle ernst willen wijsmaken dat hij de Principia Mathematica van Russell had gelezen... terwijl ik zeker wist dat hij zelfs met een kwadraats-vergelijking de grootste moeite zou hebben.
Laat ik, ter verdere introductie van onze figuur, deze kwestie inleiden met de woordelijke transcriptie van een stukje van een gesprek, dat Rik had in "Titaantjes", het radioprogramma van Pat Donnez op Radio1, enkele jaren terug.
Donnez stelt zijn gast aan de luisteraar voor met een, toegegeven, wat platte captatio benevolentiae, en de arme Pinxten voelt zich direct in zijn sas... die jongen zal ook nooit nattigheid voelen:

PD: [U bent] een elegante verfijnde aristocraat…
RP: Aristocraat dat weet ik niet, ik ken ook geen aristocraten.
PD: Geestelijk aristocraat!
RP: Geestelijk wel, dat kan ik mij inbeelden, ja, om te beginnen toen ik …

Genoeg gelachen, laten wij deze geestelijke aristocraat zelf iets vertellen:

Tom Lanoye en de vrijzinnige humanist
door Rik Pinxten

Kant en Voltaire zijn Europese denkers van twee eeuwen geleden. Wat kunnen we bieden met een inclusieve en open opstelling in de gemengde wereld van vandaag?
Rik Pinxten plaatst de Immanuel Kant van Etienne Vermeersch terug in zijn historische context.

Tom Lanoye is een begenadigde schrijver en spreker. Als academicus, die zich ook graag genuanceerd maar duidelijk wenst uit te spreken in maatschappelijke discussies, wil ik hier mijn bescheiden bijdrage doen. Ik doe dat als wetenschapper in het domein van cultuur en religie (antropologie, multiculturalisme, fundamentalisme en dat soort fraaie termen meer) en als voorzitter van de grootste vereniging die spreekt en ageert namens de humanisten, namelijk de Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging (vroeger Humanistisch Verbond).

Ik voel me geroepen om Tom Lanoye bij te vallen (Lanoye pleitte in twee opiniestukken tegen de Antwerpse hoofddoekenregeling; Etienne Vermeersch verdedigde die, met Kant in de hand, red.). Hij heeft die steun niet nodig, maar de mensen voor wie hij opkomt, wel. De verlichting en haar filosofen vormen zonder meer de basis voor onze Europese moderniteit. Of wij nu Kant of Voltaire of een andere denker van twee eeuwen geleden aanhalen, de Engelse of de Franse of de Duitse tradities (in Vlaanderen viel en valt niet zo heel veel te rapen wat die traditie echt creatief voortzette, op enkele recente denkers als Apostel, Dethier of Kruithof na), het is toch goed om ook dat denken even in de tijd te kaderen: dit zijn Europese denkers van een goede twee eeuwen geleden, die redeneerden over de wereld als een toppunt van beschaving in de eigen hof en wat irrationeel gerommel (of erger prerationeel gepruttel) in de rest van de wereld.
In goede koloniale stijl dachten de meeste van die verlichte geesten toch ook als kinderen van hun tijd en plaats. En dat is niet meer dan normaal, want het waren uiteraard mensen en geen zich openbarende goden. Islam, boeddhisme en de honderden andere tradities van de wereld bestonden niet (of niet op een belangrijke manier) in hun geestelijke horizon, laat staan dat ze in staat zouden zijn geweest om die tradities als iets anders dan vreemd of primitief te beschouwen. Of beter, die andere tradities die dus niet uit de context van de Middellandse Zee kwamen waren te weinig bekend om ernstig te kunnen worden genomen. Dus werden ze vlotjes als mindere vormen van die laatste afgedaan.
Volgens de eminente humanistische moslim M. Arkoun, met zijn aanhoudende diepgaande en oprecht ontzagwekkende analyses van de wederzijdse onkunde van christendom en islam en de bijkomende manifeste bijziendheid van beide over hun eigen geschiedenissen, is zelfs sinds de opgeblazen historische futiliteit van de slag bij Poitiers (732: 'het christelijke Europa verslaat de islam', met de genaamde Karel Martel als held) de wederzijdse kennis onbestaande. In de geschiedenisboekjes van heel Europa staat die slag bekend als 'overwinning door het christendom', en dat is een geschiedenisvervalsing. Christelijk Europa bestond eenvoudigweg niet, laat staan dat het 'DE islam' zou hebben verslagen. Dat is een uitgekiende vorm van brainwashing. Om onze superioriteit te kunnen hoog houden tegenover de eigen bevolking in Europa, en om het vijandbeeld ten aanzien van een agressief en barbaars Westen te ondersteunen voor de moslimgroepen. Kennis is in geen van beide regio's te bespeuren sindsdien. Vooroordeel des te meer. Dat zeg ik niet, maar wel specialisten die over die materie al jaren grondige en intelligente onderzoekingen voeren.
Ik vermeld dat alles niet om pedant te doen en te laten zien wat ik allemaal weet. Wel om duidelijk te maken dat het goed is om, ook in Vlaanderen, de discussie op niveau te voeren en zo stompzinnige want blinde zelfoverschatting bij zichzelf en systematische vernedering bij de 'tegenpartij' te vermijden. Ik vind beide fouten namelijk vermijdbaar vanuit een zelfs elementair humanistische houding.
De lezer zal me moeten verontschuldigen dat ik nog even zo doorga: vandaag, twee eeuwen na de zeer zinvolle maar tijdsgebonden voorstellen van de verlichtingsdenkers, zitten we met een sterk gewijzigde wereld. Europa of het Westen zijn niet (lang) meer de navel van de wereld, laat staan de voortrekkers voor de rest van de mensheid. Ontwaken kan een beetje pijnlijk zijn, maar de kritische rede gebiedt ons om niet slaapdronken of in een roes over de eigen superioriteit te blijven zitten, terwijl de wereld resoluut in andere richtingen schijnt te marcheren.
Al ooit gehoord van de discussies in Latijns-Amerika, die Bush zelfs gedoogt bij gebrek aan macht? Dat gaat allang niet meer over christendom, of over onze economische moraal, maar wel over inclusie en bestaan als een nieuwe maatschappelijke orde. Of, over de ontwikkelingen in het politieke Afrika van de miljoenensteden zonder voorzieningen (type Kinshasa), of de vormen van 'ontwaken' bij door ons primitief gewaande groepen? Dat zijn fascinerende ontwikkelingen, die, met de manifeste aftakeling van onze macht (economisch, politiek en ook stilaan militair) in een razendsnel zich ontwikkelende wereld, ons dringend moeten aanzetten om te zoeken naar een moraal en een oprechte praktijk van herverdeling en respect voor diversiteit. Dat is mijn aanvoelen, en niet meer dan dat.
Misschien heeft Tom Lanoye dat ook aangevoeld met zijn verblijf in Zuid-Afrika, niet als toerist maar als (deeltijds) inwoner. Daarom kan hij vermoedelijk ook de reflex van de kerktoren gemakkelijker afleggen dan anderen: de oplossingen die wij lokaal hebben uitgewerkt en die inderdaad voldeden in een periode van 'monoculturele maatschappij' (minstens een millennium van ingegraven christendom voor we aan de verlichting toekwamen) worden vandaag tenminste opnieuw ter discussie gesteld. En dat is maar goed ook. Anders zouden we misschien nog gaan denken dat onze nobele kritische voorzaten een nieuwe onfeilbare Heilige Schrift hebben geschreven, die nu en voor altijd moet worden aangehouden.
Mijn voorstel is om onszelf af te vragen wat we kunnen bieden met een inclusieve (nieuw, onbekend in de vorige eeuwen), open (niet-absolutistisch, niet-dogmatisch) en tegelijk medemenselijke en redelijke opstelling in die nieuwe, geëvolueerde en onherroepelijk gemengde wereld van vandaag. Noch de pezewevers van een premodern christendom, noch de devote volgelingen van een andere premoderne religie, noch de aanhangers van een simpel reductionistisch sciëntisme hebben afdoende of eeuwigdurende antwoorden.
Persoonlijk hecht ik de meeste waarde en heb dus ook de grootste verwachting bij een kritische houding, met daarbij een gewogen erkenning van wetenschappelijke kennis als de meest betrouwbare kennis die we toch nog toe als mens ontwikkelden. Dan is het volgens mij meteen ook zelfkritisch om in te zien dat wetenschap niet kan zeggen (en misschien nooit zal kunnen zeggen) wat ik existentieel ben of kan of niet kan, wat de zin of zinloosheid van leven, dood, geluk of leegheid is. Daar kan ik wel mijn verstand proberen gebruiken, maar hopelijk minstens evenveel mijn gevoel en mijn sociale en interculturele vaardigheden. En daar kan de kunstenaar ons met zijn taal en haar vorm van zien wegen aanwijzen en ons vaardig maken.
Ten slotte, als onderzoeker en als humanist, moet me nog iets van het hart: mensen decent behandelen en de manifeste en groeiende ongelijkheid in de wereld bekampen kost. Dat kost in de eerste plaats aan degenen die aan de andere kant van de ongelijke balans staan, de rijken. Aan ons, dus. De toenemende armoede, waarover rapporten van de VN-organisatie voor ontwikkeling (UNDP) gaan, toont duidelijk hoe wij blijven roven in de arme landen, maar ook via de zo geprezen neoliberale politieke strekking de armoede in onze eigen streek laten groeien en bovendien toenemend criminaliseren. De zogenaamde 'probleemgroepen' waarvoor Lanoye het opneemt, behoren in grote mate tot die nieuwe armen, en dat is echt niet te wijten aan hun godsdienst. Daarover is de literatuur over de nieuwe uitsluiting genadeloos scherp voor de moraal, de politiek en de laksheid van de rijke groepen, ook bij ons. Me dunkt dat elk moreel denkend mens zich daarover onbevangen en geëngageerd moet buigen. Ik apprecieer de oproepen van Lanoye om dit eerlijk bezig zijn met een herverdelende en rechtvaardiger wereld als een eerste stap in die richting. Ik denk persoonlijk niet, na vele jaren studie terzake, dat we pasklare oplossingen hebben om die noodzakelijke herverdeling tussen rijk en arm, hier en in de rest van de wereld uit te werken, maar we kunnen er ten minste een start mee maken. Dat we (nog) geen valabele oplossingen hebben is op zich niet erg, zolang we onbevooroordeeld en niet veroordelend willen zoeken naar gepaste samenlevingsvormen in deze nieuwe leefsituatie.
En, oh ja, de seculiere maatschappij: dat vergt een apart stuk. Maar laat ik dit nog zeggen: als humanist denk ik dat de open zoektocht die hierboven verdedigd wordt volgens mijn begripsvermogen de zoektocht naar een hedendaagse opvatting van seculiere vormen van samenleven is.
Rik Pinxten is gewoon hoogleraar antropologie en studie van religies (UGent) en landelijk voorzitter HVV. Hij publiceerde o.a. Goddelijke fantasie (2000) en De strepen van de zebra (2007).

DS, publicatiedatum : 2007-05-15
Sectie : Opiniemakers

_________________

Antwoord van Vermeersch

________________

Het hoofddoekendebat, kan het ook correct en fatsoenlijk?

door Etienne Vermeersch

In mijn persoonlijke omgang met mensen heb ik nooit iemand wegens zijn wereldbeschouwing onvriendelijk behandeld. Dat hoeft mij niet te beletten maatschappelijke problemen op een rationele wijze te bespreken
Etienne Vermeersch reageert op de kritiek op zijn persoon

'Bedankt. Ik zal eerlijk met je zijn. Toen ik je mail gelezen had, kreeg ik tranen in mijn ogen, ik kan het niet geloven dat ik als moslima niet de nodige kennis heb om in debat te gaan met jou. Dankzij jou elhamdoelillah ben ik nog meer bereid om zoveel mogelijk bij te leren over mijn godsdienst. Ik beloof het je, zodra ik er klaar voor ben, zal ik insha allah weer contact met je opnemen. Ik dank je alvast voor je mail. Wa salamoe aleykoem."

Dat is een typisch uittreksel uit mails die ik terugkrijg na met moslima's in debat te zijn gegaan over hun godsdienst. Staat dat niet mijlenver van de grofheid van Tom Naegels (DM 16/5)en de betweterigheid van Rik Pinxten (DM 15/5)? En denkt men werkelijk dat ik zo'n antwoord zou krijgen als ik zelfs maar van ver leek op de persoon die Tom Naegels schetst?
Ik moet hier in een kort bestek antwoorden op een hele reeks kritieken.
1. Kant. Als ik de "gulden regel" bespreek, verwijs ik naar Confucius, heb ik het over de "Samaritaanse naastenliefde", dan citeer ik het evangelie van Lucas, in verband met de eis tot universaliseerbaarheid van gedragsregels, vermeld ik Kant. Wie mijn publicaties kent, weet dat ik geen enkel dogma aanvaard, ook niet deze principes: bij elke toepassing moet een rationele motivering verstrekt worden. Dat is echter niet mogelijk in een beknopt krantenartikel. De discussie van Rik Pinxten over Kant en andere verlichtingsdenkers is dus naast de kwestie.
2. De wezenlijke vraag is of het in deze context zinvol is naar algemene regels te streven. Tom Lanoye ziet daar het belang niet van in (DM 7/5): hij wil een debat over iedere individuele toepassing: "Waarom is een hiv-lintje niet te tolereren?" Wel, ik zal het eenvoudig uitleggen.
Je staat voor een rood licht in volle polder. Links en rechts, kilometers ver, is er geen auto te bespeuren. TL vraagt: "Hoe beargumenteert een moraalfilosoof dat je hier niet door het rood licht mag rijden?" Het antwoord is: als je de algemeenheid van de regel laat vallen, zullen er situaties opduiken waarbij het antwoord niet voor de hand ligt, en dan wordt de kans op vergissingen groot. Bij regels in groepsverband komt daar nog bij dat discriminaties (die moet de regel volgen, die niet) niet te vermijden zijn.
3. Ten aanzien van Patrick Janssens wil ik beklemtonen dat mijn uiteenzetting over de symboolaspecten van de hoofddoek niet als argument voor zijn regeling was bedoeld: de eis van het neutraal zijn en er neutraal uitzien volstaat daartoe. Ik had het over de bagatelliserende uitdrukking "een lapje stof", tevens wou ik aan moslims duidelijk maken dat de hoofddoek ook in de algemene omgang storend kan overkomen, al wens ik hier geen verbod, wel overreding.
4. Ik zei al dat Rik Pinxten naast de kwestie praat, maar er is meer: zelden heb ik met zoveel aplomb zo'n kapitale blunder zien begaan: "(De verlichtingsdenkers) redeneerden over de wereld als een toppunt van beschaving in de eigen hof en wat irrationeel gerommel (...) in de rest van de wereld. (...) Islam, boeddhisme en de honderden andere tradities (...) bestonden niet, laat staan dat ze in staat zouden zijn geweest om die tradities als iets anders dan vreemd of primitief te beschouwen." Enzovoort. Rik Pinxten weet dus niet dat Matteo Ricci's De christiana expeditione apud Sinas (1615) tot een golf van enthousiasme in intellectueel Europa leidde. Isaac Vossius vond de Chinese maatschappij de meest prijzenswaardige van de mensheid. Saint-Evremond en Sir William Temple waren even sinofiel: "Er is geen beter model om het leven te ordenen dan Confucius." Boulainvilliers vergeleek Confucius met Spinoza. Volgens Pierre Bayle hadden de Chinezen de beste moraal ter wereld. Toen de jezuïeten in 1687 enkele teksten van Confucius publiceerden, splitsten de denkers van de achttiende eeuw zich in drie groepen: diegenen die de Chinese cultuur verheerlijkten ten nadele van het christendom, diegenen die zich afvroegen hoe een maatschappij zo goed kon zijn zonder het christelijke geloof, en de jezuïeten, met in hun spoor Leibniz, die in dit denken een voorafbeelding van het ware geloof zagen. Wolff dacht dat de natuurlijke rede hen op zo'n hoog ethisch vlak gebracht had. Voltaire schreef: "Ils ont perfectionné la morale qui est la première des sciences." Montesquieu vroeg zich af hoe ze, zonder geloof in de onsterfelijkheid van de ziel, toch tot maatschappijprincipes kwamen "admirables pour la société". Trek nu alstublieft eens na wat Rik Pinxten hierover schrijft: "irrationeel gerommel"! In verband met de islam stimuleerde het goed geïnformeerde, en heel positieve werk van Adriaan Reland (De religione mohammedica, 1705) een boeiend debat. De antireligieuze groep had het over "les trois imposteurs" (Mozes, Jezus en Mohammed) naar een anoniem boek dat nota bene uit de islamcultuur kwam. Een andere richting (Boulainvilliers, 1730) zong de lof van de islam als ethisch en rationeel superieur aan het christendom (vergelijk ook: Toland, Radicati, Bernard, Fréret, de markies d'Argens...). Voltaire zag in Mohammed een grote wetgever en een rationele hervormer. In zijn Traité sur la tolérance (1762) vond hij de moslims toleranter dan de christenen en volgens Bayle hadden moslims minder mensen om hun godsdienst vermoord dan er alleen al in de Sint-Bartolomeusnacht in Parijs werden gedood (1572). En er was ook nog de grote waardering voor Ibn Rusd (Averroës) en voor de roman van Ibn Tufayl Het leven van Hai Ibn Yakzan. Tegen het einde van de achttiende eeuw werd men dan gefascineerd door Indië. Kortom: de stelling van Rik Pinxten geeft blijk van een totale onwetendheid betreffende zijn eigen vakgebied. Zelfs de 'ringparabel' uit Nathan der Weise, een kerntekst van de verlichting, en van onze cultuur überhaupt, die zijn thesis ontkracht, lijkt hem onbekend, pijnlijk! Als hij op zoek is naar een fundering voor een moraal van universele solidariteit, verwijs ik naar mijn boek: De ogen van de panda (1988).
5. Sinds de jaren zestig heb ik heel wat opiniestukken geschreven, in allerlei kranten en tijdschriften. Behalve Philip Dewinter heb ik daarin nooit personen aangevallen en in dat geval betrof het alleen diens ideeën. Alleen als ik me onrechtvaardig behandeld voel, durf ik al eens terugslaan, maar dan alleen met feiten, niet met scheldwoorden. Tom Naegels kent mij niet en ik heb hem nooit een strobreed in de weg gelegd, toch heeft hij mij al vaak beledigd. Nu heeft hij het over "blaffen, sneren, intimideren" en over mijn "onaangenaam superioriteitsgevoel". Hij verwijst daarvoor naar mijn gesprek met Vekeman. Ik moet eraan herinneren - sorry, Vekeman - dat die mij, zonder aanleiding van mijn kant, in diverse artikels als volgt had besproken: "moraalridder van de droevige figuur", "onverlicht genie", "prietpraat", "als kind ei zo na verdronken in een bad vol waarheidsserum", "als een dronken dorpspastoor", "zijn verbale kwakje geloosd" enzovoort. Omdat aan die kwetsende uitspraken geen inhoud verbonden was, wou ik daarop antwoorden. Vandaar dat gesprek. Daarin vind je geen enkele belediging. Naast elke positieve uitspraak over de Bijbel citeerde ik (correct) een negatieve, om zo aan te tonen dat de denkwijze van Vekeman niet op een vast criterium steunde. Dat ik hem verantwoordelijk achtte voor alle misdaden van het christendom is absurd en die bewering alleen al toont aan dat Tom Naegels niet eens in staat is een socratische discussiewijze te begrijpen: de andere met de consequenties van zijn denken confronteren. Ik weet niet of Tom Naegels hetgeen volgt, zal snappen, de meeste lezers echter wel. In mijn persoonlijke omgang met mensen heb ik nooit iemand wegens zijn wereldbeschouwing onvriendelijk behandeld. Dat hoeft mij niet te beletten maatschappelijke problemen op een rationele wijze te bespreken. Er zijn moslims waarmee ik als individu bevriend ben, dat sluit harde kritiek op de negatieve aspecten van de islam in het algemeen niet uit (idem voor individuele christenen versus het christendom). De islam heeft zich als ummah (gemeenschap) geuit in de Verklaring van Caïro over de Mensenrechten in de Islam (1990), ondertekend door topvertegenwoordigers uit 54 moslimlanden. Volgens artikel 24 zijn alle artikels van die verklaring ondergeschikt aan de shariah. Ik herinner eraan dat die shariah onder meer de doodstraf voorziet voor geloofsafval en de doodstraf voor moord, behalve voor rijken die bloedgeld kunnen betalen.
Ik weet ook dat niet alle moslims zich van die normen bewust zijn, maar ze zijn in hun naam ondertekend en dus staan ze er in 'objectieve' zin achter, tot ze die tekst afwijzen. We hebben het recht aan onze moslimgemeenschap te vragen wat hun standpunt daartegenover is, en ook hun standpunt, met motivering, ten aanzien van een aantal betwistbare Koranteksten, inclusief die inzake kledij. Een open dialoog daarover kan een beslissende stap betekenen in de richting van een wederzijdse aanvaarding van de diversiteit, dankzij het gemeenschappelijk erkennen van enkele basiswaarden neergelegd in de echte Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.


Etienne Vermeersch is moraalfilosoof.

Publicatiedatum : 2007-05-18
Sectie : Opiniemakers
.

Leo Picard, links flamingant, in 1931

.

Vele krachten worden thans door de taaltoestanden beperkt of in de taalstrijd verbruikt. Is die strijd eenmaal uitgestreden, dan zal het maatschappelijk en cultureel rendement van het Vlaams intellect ongetwijfeld een heel stuk groter worden.
Dan zullen ook alle echte flaminganten zonder aarzeling tegen de demagogie der Frontpartij kunnen optreden. Thans zijn er immers velen, die deze partij niet willen bestrijden, ja zelfs steunen en er voor werken, niet omdat zij het eens zijn met de algemene geest van de groep, maar omdat zij menen, dat er tegenover de domme traagheid van de Brusselse kringen, die een nog steeds al te grote invloed hebben, een elementaire zuiver-Vlaamse macht dient gevormd te worden, hoe dan ook.
Lange tijd heb ik zelf geaarzeld. In de laatste maanden echter heeft enerzijds de statuutmakerij mij overtuigd, dat het zuiver-Vlaamse element in de frontpartij door andere elementen al te zeer vertroebeld wordt en anderzijds schijnt de politieke situatie in België zich toch ook steeds meer in de zin van een volledige oplossing der taalkwestie te ontwikkelen.

[…] Persoonlijk zou ik, als flamingant, de socialisten liever in de regeringscoalitie zien dan er buiten; waar dit thans echter onmogelijk blijkt te zijn en de socialisten zelf het niet verlangen, moeten wij allen toch hopen, dat zij hun medewerking verlenen aan de oplossing van een volkomen rijp geworden kwestie en daarbij geen buiten de zaak zelf gelegen voorwaarden stellen. De partij telt trouwens genoeg goede flaminganten en leiders van helder doorzicht om die hoop zeer gewettigd te doen zijn.

Leo Picard, 1931
Vlaanderens toekomst te koop aangeboden
Het federaal statuut der Frontpartij

In: Van Vlaamse Beweging naar Sociale Revolutie
(Verspreide geschriften)
1961, Uitgeverij Ontwikkeling, Antwerpen pp.125 e.v.
.

Bericht aan weldenkend links

.

DS: Opinie
zaterdag 2 februari 2008

Bericht aan weldenkend links

WAAROM WIJ HET HOOFDDOEKENVERBOD VERDEDIGEN

Nogal wat linkse intellectuelen verdedigen in naam van de emancipatie het islamitische recht op de mildste vorm van terrorisme: vrouwenonderdrukking. Aldus Barnard en Van Istendael. mh

De discussie over het hoofddoekverbod moet ook gaan over het wezen van de islam, betogen Benno Barnard en Geert van Istendael . 'De moderne islam is diepgaand door het nazisme geconditioneerd, onder meer via de Egyptische Broederschap.'
Enkele dagen geleden werd ons per e-mail een petitie tegen het recente hoofddoekenverbod in Lier toegestuurd. Het had ook Gent of Antwerpen kunnen zijn; het betrof dezelfde linkse strijd tegen onverdraagzaamheid.

Wij antwoordden het meegestuurde adressenbestand - waartoe schrijvers behoorden, filosofen en sociologen, de belangrijkste kranten en televisieredacties, en enkele oude marxisten, onder wie sympathisanten van de alliantie tussen de PvdA en de AEL - dat wij verklaarde vijanden van het Vlaams Belang waren en tegelijkertijd publieke voorstanders van het hoofddoekenverbod. Ook schreven we dat weldenkend links onze islamitische zusters in de steek liet en dat de meeste linkse intellectuelen niets schenen af te weten van de islam.

Stel dat we bij wijze van vermetel gedachte-experiment zouden hebben durven beweren dat het islamitische terrorisme zich tot de Koran verhield als de terreur van de SS tot Mein Kampf, het verontwaardigde geschreeuw had niet luider kunnen zijn.

Onze opvatting was antisociaal, kleinburgerlijk, antidemocratisch en vanzelfsprekend racistisch.

Het is vreemd hoe benauwend de oneindige ruimte van het internet kan worden.

Dat café werd ons dus te vol - maar buiten bleven we verder praten met de schrijver Jeroen Olyslaegers, die opwierp dat het neutraliteitsbeginsel van de overheid in het geding was, 'want juist door het hoofddoekenverbod heeft de stedelijke overheid van Antwerpen, Gent en nu ook Lier haar eigen neutraliteit gecompromitteerd', meende hij.

We herhalen hier dat wij grote voorstanders zijn van het Franse model van de lekenstaat. Met de persoonlijke levenssfeer van ambtenaren hebben we niets te maken. Na een ontwikkeling van tweehonderd jaar - nee, tweeduizend jaar - hebben wij Europeanen de publieke sfeer eindelijk van de persoonlijke afgebakend en een soort evenwicht bereikt tussen de res publica en de religio. Het zou wel erg onverstandig zijn dat op te geven.

Maar de kwestie is veel ingewikkelder.

Wat wij en vele andere fatsoenlijke en niet geheel irrationele intellectuelen bedoelen, is dat de discussie ook over het wezen van de islam moet gaan. Veel linkse vrienden verkiezen een blakende onwetendheid omtrent die godsdienst. Maar het is absoluut noodzakelijk te begrijpen dat onze termen - al onze dierbare civiele vrijheden, waar het neutraliteitsbeginsel een structurerend principe van is - betekenisloos zijn binnen de theologische ruimte van de Profeet.

De islam verkondigt een volstrekt andere visie op de religieuze en politieke werkelijkheid dan het jodendom en christendom, de godsdiensten waarop de Profeet zich gebaseerd heeft en die hij in zijn Koran te vuur en te zwaard bestrijdt. Het allerfundamenteelste verschil bestaat in de theologische kern: de god van Abraham en Christus is onderworpen aan de gerechtigheid. Hij kan zelfs debatten met zijn schepselen verliezen; en dat gebeurt dan ook in allerlei vaak grappige passages in de Bijbel en de talmoed.

Op dit punt roept steevast iemand ter linkerzijde: 'Kruistochten! Inquisitie!'

Het feit dat zijn schepselen God misbruikt hebben voor dergelijke zaken valt zeer te betreuren. Maar de westerse dialectische traditie heeft gemaakt dat iedere moderne christen of jood van enig intellectueel niveau zich doodschaamt voor het bloed dat aan zijn erfenis kleeft.

Allah daarentegen is boven alles verheven, inclusief de gerechtigheid. En waar de god van Abraham en Christus de mens de vrije wil heeft geschonken, grijpt Allah permanent in. 'Insjallah!' is geen holle kreet, maar de uitdrukking van een elementaire overtuiging: alles, letterlijk alles, gebeurt omdat Allah het wil. Daarmee voert de islam ons via Mekka naar een interpretatie van de wereld terug die van lang voor het schrift dateert.

Het lijkt ons hoogstnoodzakelijk dat Europa zich grondig informeert over de islam. Want de houding van veel linkse intellectuelen getuigt van een onbewust etnocentrisme, wat des te onbegrijpelijker is omdat ze zo luid de verderfelijkheid van datzelfde etnocentrisme prediken. Blijkbaar zijn ze volstrekt niet in staat zich voor te stellen dat een islamiet anders, maar dan ook werkelijk totaal anders denkt dan een welwillende, linkse, antikatholieke Vlaamse intellectueel. Mogelijk is dat het gevolg van een diep begraven koloniaal schuldgevoel, maar dat onderwerp voert ons hier te ver.

Olyslagers intussen verdacht ons van een grondeloos pessimisme. 'Hoe kan een mens nog redelijk denken wanneer hij voortdurend de doodsklokken over het Avondland hoort beieren?', vroeg hij zich bedroefd af.

Dat valt geweldig mee - maar intussen is het een treurig idee dat we ook binnen de Europese termen voortdurend langs elkaar heen praten.

En dan hebben we het moeilijkste van alles nog verzwegen.

'Islamofascisme' is geen loze term van extreem-rechts of afvallig links. De moderne islam is diepgaand door het nazisme geconditioneerd, onder meer via de Egyptische Broederschap. Die beweging heeft zich in de jaren dertig rechtstreeks door Mein Kampf laten beïnvloeden en is zelf weer de inspirator geworden van Al Qaeda, Hamas en aanverwante gezelligheidsverenigingen.

Een voorbeeld van de invloed van het nazisme op het islamisme is 11 september 2001. Albert Speer rapporteert in zijn dagboeken hoe Hitler luidop droomde van zelfmoordvliegtuigen die zich op Manhattan zouden storten, de hoofdstad van het wereldjodendom. Het is volgens de Duitse politicoloog Matthias Küntzel, specialist in het islamitische antisemitisme, maar al te waarschijnlijk dat Al Qaeda het plan voor 11 september gewoon van de Führer heeft overgenomen.

Al Qaeda en de sharia zijn logische consequenties van de versteende godsdienst die islam heet en die zich al duizend jaar met hand en tand verzet tegen iedere vrije interpretatie van de geopenbaarde teksten. Anderzijds zijn de Verlichting en de democratie uit het bloed van de Europese geschiedenis geboren - niet als kinderen van Rome misschien, maar wel van het protestantisme en het jodendom, met hun traditie van dialectiek en zelfstandige tekstinterpretatie.

Gelukkig zijn de meeste islamieten in religieus opzicht lauw. Zoals het gros van de mensen, christelijk en anderszins, zijn ze voornamelijk geïnteresseerd in het leven van alledag, in een dak, brood, werk, vriendelijkheid. De doekjes op het hoofd van hun vrouwen en dochters vormen geen bedreiging van de openbare veiligheid. Maar elke hoofddoek zegt hetzelfde: ik ben als vrouw, hoewel een mindere, verantwoordelijk voor de seksuele zelfbeheersing van mannen.

Nogal wat linkse intellectuelen verdedigen dus in naam van de emancipatie het islamitische recht op de mildste vorm van terrorisme: vrouwenonderdrukking.

'Keuzevrijheid!' roept links met schrille stem.

Europa zou zichzelf nog opheffen uit respect voor zijn eigen principes.
_____________________
Benno Barnard en Geert van Istendael zijn schrijvers
.

De blakende onwetendheid van Barnard en Van Istendael

.

DS, Opinie
woensdag 6 februari 2008

De blakende onwetendheid van Barnard en Van Istendael

Hoe kleiner de kennis, hoe vlotter de pen, dacht HERMAN DE LEY bij lectuur van het 'Bericht aan weldenkend links' van Benno Barnard en Geert van Istendael. 'Deze heren waren beter aan hun cafétoog blijven hangen.'


Dat woordkunstenaars zich door taal laten meeslepen mag niet verbazen, maar in hun opiniestuk (DS 2 februari) gaat het om méér dan een onschuldige oefening in retoriek. Wat hier een literair kleedje krijgt aangetrokken, is het oude, manicheïstische denkpatroon ten aanzien van de islam en moslims. De boodschap is steeds dezelfde: Europa dient gered van een religie die voor het tegendeel staat van al onze dierbare civiele vrijheden. Dialoog is uitgesloten: een islamiet (denkt) anders, maar dan ook totaal anders… dan een welwillende, linkse, antikatholieke Vlaamse intellectueel. Die intellectuelen weten niets af van de islam. Erger nog: zij verkiezen een blakende onwetendheid.

Het opiniestuk van onze schrijvers is niet onschuldig: het is een oproep voor intolerantie en xenofobie. In het hoofddoekendebat, zo luidt het, moet uitgegaan worden van 'het wezen van de islam'. Nog voor wij ons kunnen afvragen wat dat 'wezen' dan wel zou zijn, onthullen zij ons het antwoord dank zij een 'expertise' die 'weldenkend links' schromelijk ontbeert, maar die jammer genoeg ook komaf maakt met de godsdienstsociologie en haar afwijzing van alle essentialisme. Vanuit sociologisch en historisch oogpunt, inderdaad, staan onze poëten, zoals de keizer, in hun blootje onder hun volzinnen. Niet gehinderd door wetenschappelijke terughoudendheid peroreren zij over 'het allerfundamenteelste verschil… in de theologische kern' van enerzijds judaïsme en christendom en anderzijds de islam: het onderworpen-zijn van de bijbelse God 'aan de gerechtigheid'. Abraham? Job? Augustinus? Of wat met de Moe'tazila, de islamitische theologische school die Gods rechtvaardigheid juist centraal stelde? Vandaag kent dat moe'tazilisme een revival en inspireert het vernieuwingsdenkers in de moslimwereld. Of nog inzake de geschiedenis van de islam: het instituut van de dhimma, dat in voege was tot aan het kolonialisme: de islam is de énige die het bestaansrecht van andere religieuze gemeenschappen theologisch erkend heeft.

Onze beide heren schuwen evenmin de beproefde tactiek van de twee maten: inzake islam worden alle gelovigen over eenzelfde kam geschoren: die van een 'sedert duizend jaar versteende' godsdienst; religieuze 'lauwheid' is nog het beste dat we van moslims mogen verhopen. Tegenover jodendom en christendom luidt het anders: wat bij de moslims 'lauwheid' heet, heet hier erkenning van 'een soort evenwicht… tussen de res publica en de religio'. En wat de bloedige geschiedenis betreft van Europa, worden wij gerustgesteld met de dooddoener 'dat iedere moderne christen of jood van enig intellectueel niveau zich doodschaamt voor het bloed dat aan zijn erfenis kleeft'. Voor moderne moslims 'van enig intellectueel niveau' is er geen plaats. De Arkouns, Aboe Zayds, An-Naims, Riffat Hassans, Talbi's, Zakariya's, Rana Kabbani's, Fatima Mernissi's, Amina Waduds, Ramadans, Meddebs', al-Jabri's, Laroui's, enzovoort. Maar ook de ontelbare, 'gewone' moslims en moslima's, die zich dagelijks actief inzetten voor ontwikkeling en emancipatie binnen onze pluralistische samenleving, zij mogen het allemaal vergeten. Zij zitten vast aan een 'versteende' religie. Maar dat is niet alles, wat de moderne islam betreft: de 'sedert duizend jaar versteende islam' werd, o paradox!, in de 20ste eeuw 'diepgaand geconditioneerd door het nazisme (en fascisme)'.Via Al Qaeda is de conclusie dan snel getrokken: alle moslims, vandaag, zijn op z'n minst 'verkapte' terroristen, met 'het islamitisch recht op… vrouwenonderdrukking nog als de mildste vorm van terrorisme'.

Wat die invloed van het nazisme betreft: het is een bekend feit dat bijvoorbeeld de grootmoefti van Jerusalem, Haj Amin al-Husseini, een fervent antisemiet was en de steun van de nazi's zocht (hij ontmoette Hitler in Berlijn, eind 1941; richtte een SS Moslim Divisie op die in Bosnië joden en partisanen uitmoordde, enz.). Volledigheidshalve echter dient aan dit plaatje toegevoegd dat ook zionistische terreurorganisaties toen nauwe contacten onderhielden met de nazi's: in Palestina zelf (Adolf Eichmann, in 1937) en in Berlijn. En misschien mag hier herinnerd worden aan de bijzondere methodes die zulke milities hanteerden (de Haganah, de Eenheid 101 van Sharon, e.a.) ten einde Palestina 'Arabiervrij' te maken?

Wat nochtans het meeste stoort, is het gemak waarmee beide heren omspringen met de Europese geschiedenis. Kruistochten! Inquisitie!, het worden kreten van iemand ter linkerzijde. Ze zijn 'zeer te betreuren' en we 'schamen ons dood'. Punt aan de lijn. Wat géén vermelding krijgt, is de judeocide: deze voor elke normale mens onvoorstelbaar gruwelijke uitmoording van 6 miljoen Europeanen - kinderen, vrouwen, mannen en ouderlingen - omwille van hun joods-zijn. Die ongeziene misdaad tegen de mensheid kwam er na de Verlichting en na de creatie van de lekenstaat. En neen, zij was niet zaak van Duitsers alleen: héél Europa was doordrongen van antisemitisme (zoals nu van anti-moslimisme) en de Endlösung vond in alle landen haar trawanten, ook in België.

Niet 'de islam' heeft haar op zijn geweten, wél 'christelijk Europa', als absoluut 'hoogtepunt' van 2000 jaar pogroms en jodenvervolging. Onze schrijvers bezondigen zich hier aan méér dan retoriek: door de aandacht te verplaatsen naar enkele islamistische bewegingen in het Midden-Oosten en tegelijk zedig te zwijgen over de eigen judeocide, wordt het perspectief volledig verdraaid: de schuldenlast wordt verlegd naar de moslims, als ging het om een zoveelste 'logische consequentie van de versteende godsdienst die islam heet'. Deze heren waren beter aan hun cafétoog gebleven.

Herman De Ley is voormalig directeur van het Centrum voor Islam in Europa (UGent)

Et si l’Europe ne devait pas ses savoirs à l’islam ?

.

Et si l’Europe ne devait pas ses savoirs à l’islam ?

Le Monde, 4 avril 2008

L’historien Sylvain Gouguenheim récuse l’idée que la science des Grecs ait été transmise à l’Occident par le monde musulman
Etonnante rectification des préjugés de l’heure, ce travail de Sylvain Gouguenheim va susciter débats et polémiques. Son thème : la filiation culturelle monde occidental-monde musulman. Sur ce sujet, les enjeux idéologiques et politiques pèsent lourd. Or cet universitaire des plus sérieux, professeur d’histoire médiévale à l’Ecole normale supérieure de Lyon, met à mal une série de convictions devenues dominantes. Ces dernières décennies, en suivant notamment Alain de Libera ou Mohammed Arkoun, Edward Saïd ou le Conseil de l’Europe, on aurait fait fausse route sur la part de l’islam dans l’histoire de la culture européenne. Que croyons-nous donc ? En résumé, ceci : le savoir grec antique - philosophie, médecine, mathématique, astronomie -, après avoir tout à fait disparu d’Europe, a trouvé refuge dans le monde musulman, qui l’a traduit en arabe, l’a accueilli et prolongé, avant de le transmettre finalement à l’Occident, permettant ainsi sa renaissance, puis l’expansion soudaine de la culture européenne. Selon Sylvain Gouguenheim, cette vulgate n’est qu’un tissu d’erreurs, de vérités déformées, de données partielles ou partiales. Il désire en corriger, point par point, les aspects inexacts ou excessifs.

« AGES SOMBRES »

Y a-t-il vraiment eu rupture totale entre l’héritage grec antique et l’Europe chrétienne du haut Moyen Age ? Après l’effondrement définitif de l’Empire romain, les rares manuscrits d’Aristote ou de Galien subsistant dans des monastères n’avaient-ils réellement plus aucun lecteur capable de les déchiffrer ? Non, réplique Sylvain Gouguenheim. Même devenus ténus et rares, les liens avec Byzance ne furent jamais rompus : des manuscrits grecs circulaient, avec des hommes en mesure de les lire. Durant les prétendus « âges sombres », ces connaisseurs du grec n’ont jamais fait défaut, répartis dans quelques foyers qu’on a tort d’ignorer, notamment en Sicile et à Rome. On ne souligne pas que de 685 à 752 règne une succession de papes... d’origine grecque et syriaque ! On ignore, ou on oublie qu’en 758-763, Pépin le Bref se fait envoyer par le pape Paul Ier des textes grecs, notamment la Rhétorique d’Aristote.
Cet intérêt médiéval pour les sources grecques trouvait sa source dans la culture chrétienne elle-même. Les Evangiles furent rédigés en grec, comme les épîtres de Paul. Nombre de Pères de l’Eglise, formés à la philosophie, citent Platon et bien d’autres auteurs païens, dont ils ont sauvé des pans entiers. L’Europe est donc demeurée constamment consciente de sa filiation à l’égard de la Grèce antique, et se montra continûment désireuse d’en retrouver les textes. Ce qui explique, des Carolingiens jusqu’au XIIIe siècle, la succession des « renaissances » liées à des découvertes partielles.
La culture grecque antique fut-elle pleinement accueillie par l’islam ? Sylvain Gouguenheim souligne les fortes limites que la réalité historique impose à cette conviction devenue courante. Car ce ne furent pas les musulmans qui firent l’essentiel du travail de traduction des textes grecs en arabe. On l’oublie superbement : même ces grands admirateurs des Grecs que furent Al-Fârâbî, Avicenne et Averroès ne lisaient pas un mot des textes originaux, mais seulement les traductions en arabe faites par les Araméens... chrétiens !
Parmi ces chrétiens dits syriaques, qui maîtrisaient le grec et l’arabe, Hunayn ibn Ishaq (809-873), surnommé « prince des traducteurs », forgea l’essentiel du vocabulaire médical et scientifique arabe en transposant plus de deux cents ouvrages - notamment Galien, Hippocrate, Platon. Arabophone, il n’était en rien musulman, comme d’ailleurs pratiquement tous les premiers traducteurs du grec en arabe. Parce que nous confondons trop souvent « Arabe » et « musulman », une vision déformée de l’histoire nous fait gommer le rôle décisif des Arabes chrétiens dans le passage des oeuvres de l’Antiquité grecque d’abord en syriaque, puis dans la langue du Coran.
Une fois effectué ce transfert - difficile, car grec et arabe sont des langues aux génies très dissemblables -, on aurait tort de croire que l’accueil fait aux Grecs fut unanime, enthousiaste, capable de bouleverser culture et société islamiques. Sylvain Gouguenheim montre combien la réception de la pensée grecque fut au contraire sélective, limitée, sans impact majeur, en fin de compte, sur les réalités de l’islam, qui sont demeurées indissociablement religieuses, juridiques et politiques. Même en disposant des oeuvres philosophiques des Grecs, même en forgeant le terme de « falsafa » pour désigner une forme d’esprit philosophique apparenté, l’islam ne s’est pas véritablement hellénisé. La raison n’y fut jamais explicitement placée au-dessus de la révélation, ni la politique dissociée de la révélation, ni l’investigation scientifique radicalement indépendante.
Il conviendrait même, si l’on suit ce livre, de réviser plus encore nos jugements. Au lieu de croire le savoir philosophique européen tout entier dépendant des intermédiaires arabes, on devrait se rappeler le rôle capital des traducteurs du Mont-Saint-Michel. Ils ont fait passer presque tout Aristote directement du grec au latin, plusieurs décennies avant qu’à Tolède on ne traduise les mêmes oeuvres en partant de leur version arabe. Au lieu de rêver que le monde islamique du Moyen Age, ouvert et généreux, vint offrir à l’Europe languissante et sombre les moyens de son expansion, il faudrait encore se souvenir que l’Occident n’a pas reçu ces savoirs en cadeau. Il est allé les chercher, parce qu’ils complétaient les textes qu’il détenait déjà. Et lui seul en a fait l’usage scientifique et politique que l’on connaît.
Somme toute, contrairement à ce qu’on répète crescendo depuis les années 1960, la culture européenne, dans son histoire et son développement, ne devrait pas grand-chose à l’islam. En tout cas rien d’essentiel. Précis, argumenté, ce livre qui remet l’histoire à l’heure est aussi fort courageux.

Roger-Pol Droit