victacausa (appendices)

Vondel die in kousen handelde

2012-01-14T15:32:00.007+01:00

.
Karel van het Reve, in een van zijn ongeëvenaard prachtige uiteenzettingen voor de Nederlandse Wereldomroep:

.

Frank Vanhecke in Terzake, 28 november

2011-11-29T12:56:00.009+01:00

.

.

Dit is de tekst waar Frank Vanhecke naar verwijst, en het ontroerde mij zeer toen hij die eerste zin citeerde:

Marie-Rose was een geschenk voor wie haar heeft mogen kennen. Het eerst zag ik haar op de televisie, misschien was het wel een ‘live’ programma, maar welk weet ik niet meer. Een debat natuurlijk. Haar argumentatie daar was volkomen klaar, combattief en grappig, en haar verschijning simpelweg overdonderend. Schoonheid is namelijk niet iets dat je hebt of niet hebt, je moet het ook zijn.
Maanden later kreeg ik op een late avond plots een mail van haar, die nog begon met ‘Geachte heer’ enzovoort. Of ik een tekst wilde nalezen, voor ze die op haar blog zou zetten. Dat vroeg zij aan mij, een wildvreemde blogger.
Zoveel vertrouwen krijgen is genoeg om iemand van zijn gebruikelijke cynisme af te brengen, en ik was ondersteboven. Ik vroeg haar of ik een halfuurtje later mocht antwoorden.
Het ging over een zaak, politieke zaak natuurlijk, die haar gegriefd had en waarbij zij ook persoonlijk was aangevallen. Marie-Rose had bij haar antwoord heel zwaar geschut ingezet. Zo gekwetst was ze, dat zij zichzelf vergeleek met de foute vrouwen die na de oorlog kaalgeschoren en publiekelijk tentoongesteld werden. Dit detail klinkt nu wel heel triest, maar Marie-Rose was toen een gezonde jonge vrouw.
Ik schreef haar terug dat ze met die vergelijking te ver ging. De kwestie toen, die ik mij niet meer herinner, vond ik het niet waard om er zo hard voor te gaan, maar als ze dat beeld toch wilde gebruiken, dan suggereerde ik haar om eerst naar “La Tondue” van Brassens te luisteren.
Blijkbaar vond Marie-Rose dat een acceptabel argument, al is het er enkel een in poëtische zin, en misschien heeft zij ook naar Brassens geluisterd, want de volgende ochtend vond ik een mailtje waarin zij mij hartelijk dankte.
Zoet schepsel. Later hebben we een paar keer samen geluncht, en dat zijn herinneringen van levendigheid, strijdvaardigheid en optimisme die ik niet zal vergeten.
.

Over Moby-Dick, in 'Interne Keuken' (Radio1), met Koen Fillet en Sven Speybrouck

2011-11-28T22:44:00.010+01:00

. . .

.

.

Peter Verhelst in De Standaard

2011-11-15T23:05:00.000+01:00

Wie nu niet luistert, is te kwader trouw

dinsdag 15 november 2011

Bezorgd om de democratie en de toekomst waren ze, de 704 deelnemers van de G1000 vrijdag in Brussel. Maar vooral ook bescheiden en respectvol. Ze lieten elkaar uitspreken en – ongelogen – ze luisterden zelfs naar elkaar. Of de G704 dan een groepje naïevelingen was? Jazeker, zegt PETER VERHELST, maar wie hun hoffelijke roep negeert, moet wel cynisch zijn.

Ik was een van de 704 mensen, die op 11november naar de G1000 afzakten. Toen ik opgebeld werd of ik kandidaat wilde zijn (‘u bent at random gekozen'), aarzelde ik. Ik was blijkbaar niet de enige. Zeven van de tien mensen met wie ik uiteindelijk aan de gesprekstafel belandde, hadden geaarzeld, getwijfeld, en belden terug dat hij/zij toch wilde komen.

Twijfel uit weerzin? Nee, vooral uit bescheidenheid. Zelden zo veel bescheidenheid gezien als op 11november. Zelden ook zo veel hoffelijkheid meegemaakt: hoewel de gespreksgroepjes bijzonder heterogeen waren samengesteld (taal, sociale achtergrond, beroep...), heb ik vooral mensen gezien die luisterden naar elkaar, die elkaar lieten uitspreken, die kortom niet hun grote gelijk uitbazuinden. Wat een verademing.

Wie blogs leest, heeft de indruk dat het stikt van de medemensen die een discussie verwarren met gifspuiterij en decibels. Onbeleefdheid en gelijkhebberij alom. Niets daarvan op de G1000. Gewone mensen zoals u en ik, die bezorgd zijn, niet alleen om de democratie, maar vooral om de toekomst. Hoe moet het verder? Niet alleen met ons land. Maar ook met onszelf. In deze complexe, verwarrende wereld. Eén van de gastsprekers zei het al: niet alleen onze sociale zekerheid, maar ook onze bezorgdheid is gebaseerd op twee pijlers: eigenbelang en solidariteit.

Zonder geblaf en gebrul

Op 11november werd aan de gesprekstafels een conflictmodel gebruikt dat me wel aanstond: tegengestelde meningen die zachtjes tegen elkaar aanbotsen, zonder geblaf, zonder gebrul. Klinkt dat naïef? Jazeker. Want dat was het ook. Bij elk onderwerp (werkloosheid, migratie, sociale zekerheid...) werd je geconfronteerd met je frustratie: wat een complexiteit. Wat een oefening om eigenbelang en solidariteit met elkaar te laten botsen zonder dat er brokken van komen. Een naïviteit dus die tot respect leidde. Voor voorzichtigheid. En voor sérieux.

Eén ding was duidelijk. Iedereen die naar de G1000 kwam (van de 1.600 mensen die waren opgebeld, waren er 1.000 die toezegden en van de 1.000 die toezegden, waren er 704 aanwezig), iedereen die opdaagde, had één ding gemeen: stuk voor stuk wilde iedereen van de 704 gehoord worden. Luister naar ons. Spreek ons desnoods tegen. Maar luister naar ons – omdat we de indruk hebben dat onze stem (= het rode stembolletje) niet wordt gehoord.

Systeembevestigend

Wie deze roep (in volle bescheidenheid en in volle openheid) niet eens beluistert, anders gezegd: al wie de G1000 smalend afdoet als een ridicule, particuliere, systeembevestigende jamboree is te kwader trouw. Cynisch. Plat. Elke politicus die niet antwoordt op deze oproep van deze ‘volksvertegenwoordiging', is systeembevestigend (het systeem van de electorale politiek en niet van de politiek met visie). Elke politicus die zich niet verhoudt tot de G1000 (en later tot wat door 32 mensen verder zal worden uitgewerkt aan de hand van de resultaten), is zijn beroep en onze stem niet waard.

David Van Reybrouck over zijn G1000 bij Jan Hautekiet

2011-08-17T21:53:00.005+02:00

.
Wie gesteld is op woorden als "aftoetsen", "draagvlak" enzovoort, die komt bij de stilist Van Reybrouck nooit bedrogen uit:

4'13"
Hautekiet: ...Ja maar, is het geen teken aan de wand (Jan verwijst hier met zijn beeldspraak naar het boek Daniel 5:25), want jullie hebben die oproep nu al, ja, anderhalve maand geleden gelanceerd?
Van Reybrouck: Ja, er zit een zomer tussen, er zit een 12-12-campagne tussen...
Hautekiet: een teken aan de, ja...
Van Reybrouck: ...en we hebben vooral eerst het idee willen lanceren, we willen aftoetsen is hier een draagvlak voor, en dat is eigenlijk op heel veel enthousiasme onthaald, en nu zitten we in een volgende fase... &c.&c.

.

Yourcenar over reizen

2011-08-16T14:01:00.002+02:00

.
Jan Hautekiet en Tom Van De Weghe (China-correspondent van de VRT) in Touché vandaag op R1:

.

D'er is niks zo flauw als naar uwe portemonnee kijke

2011-08-08T20:49:00.009+02:00

.

...en als je geen (Belgische) nationaliteit hebt, dan ben je niemand.
Wat een verfoeilijk nationalistisch standpunt van Bart !

.

Malika Sorel over het begrip 'jongeren'

2011-08-08T00:17:00.006+02:00

.

(klik in het titelveld voor
een transcriptie en vertaling)

Bruno Tobback over Charlequint (RTBf)

2011-08-02T12:23:00.000+02:00

.

.

2011-08-02T12:21:00.000+02:00

.

.

Herreweghe in "Viertakt" (Radio Vier, 1 januari 2011)

2011-07-28T13:14:00.000+02:00

.

.

Dirk Borgers over Libië

2011-07-16T16:33:00.002+02:00

.

.
Telefonisch interview op "Radio Rapaille", met "DJ Hadjememaar".

En hier het vervolg (aanvulling van 27 augustus):

Dieptepsychologische bekentenissen

2011-07-08T19:45:00.011+02:00

Marc Van de Looverbosch: [...] en dan heeft aan het einde Bart De Wever een soort verklaring gegeven over hoe hij het nu allemaal ziet. We voelden ons daar denk ik een tikkeltje ongemakkelijk bij. Normaal zou je denken: ja, de man geeft een interview voor de camera, voor de microfoon. Neen, we moesten het daar maar mee doen, we mochten het daarmee doen, en ik ga dus proberen om zo waarheidsgetrouw mogelijk dat weer te geven, al voel ik mij ook helemaal geen spreekbuis van de N-VA natuurlijk.
Annelies Beck: Hahaha, ja inderdaad, maar het was dus meer dan hij gisteren heeft verteld, wat jij nu gaat vertellen?
Marc Van de Looverbosch: Ja, euhm, [...].

Lapidair is anders

2011-06-22T15:09:00.033+02:00

DE LANTAARNS OP HET SINT-VEERLEPLEIN¹ ZIJN VERBONDEN² MET

DE MATERNITEITEN³ VAN DE STAD⁴ GENT.

ELKE KEER HET LICHT⁵ LANGZAAM KNIPPERT,⁶ IS ER EEN KIND GEBOREN.⁷

DIT WERK⁸ IS OPGEDRAGEN AAN DE PASGEBORENE EN AAN ALLE KINDEREN⁹

DIE VANDAAG¹⁰ IN DE STAD GEBOREN¹¹ ZIJN.¹²

^1. Naar mijn gevoel beter: “op dit plein”. Of zelfs het lapidaire: “hier”. Met enige zekerheid kan men immers zeggen dat wie die tekst leest, daar ook lijfelijk ter plekke is. Komt daarbij: als de lantaarns een poos niét knipperen, flikkeren, flakkeren of vonkelen, wat ongetwijfeld ook zal voorkomen, kan een argeloze toerist de indruk krijgen dat het over een ander plein gaat. Maar schrijvend vanuit het Stadhuis is dat natuurlijk verschillend.

^2. De gevoelswaarde van “verbinden” ligt voor velen tegenwoordig anders. In de begindagen van de telefonie was deze term ongetwijfeld op zijn plaats geweest.

^3. Dit woord laten we kiesheidshalve onbesproken.

^4. Gent is inderdaad geen dorp, maar een stad. Aangezien echter weinigen dit zullen betwisten, volstond eenvoudig “Gent”.

^5. Ook in een breedsprakige tekst als deze ontbreekt soms een woordje. Over stijl en sierlijkheid kun je altijd twisten, over andere zaken weer niet, en grammaticaal Nederlands is bijvoorbeeld: “elke keer dat”. Maar meer in de geest van deze lange, diepmenselijke en positieve tekst, wil ik graag ook iets positiefs zeggen, en opmerken dat hij geheel vrij is van dt-fouten.

^6. Frequentatieven wijzen inderdaad op herhaling, maar ook op een zekere snelheid bij die herhaling.

^7. Dit had men anders kunnen zeggen. Zonder veel zoeken moet de stedelijke administratie een hoop mensen vinden die over enig taalgevoel beschikken. En de mogelijkheden zijn legio, maar ik wil alvast dit voorstellen: ALS DE LANTAARNS HIER KNIPPEREN IS ERGENS IN DE STAD WEER EEN KINDJE GEBOREN. Schluss. De rest moeten de stadsgidsen maar uitleggen.

^8. Een werk dus. Een Kunstwerk ongetwijfeld? Ter vervanging van dat andere Kunstwerk mogen we hopen, dat afzichtelijke spinnenweb, dat zeker in Walibi of bij Meli een mooi tweede leven zal vinden.

^9. Hier is een in-goede, sentimentele ambtenaar aan het woord. Hij drukt zich misschien een beetje houterig uit, maar toch siert hem dit.

^10. Een kleine onrechtvaardigheid, of discriminatie als u wilt, was hier niet te vermijden: kinderen die vlak voor middernacht geboren worden, zullen het waarschijnlijk met één langzame knippering moeten stellen, in scherp contrast met diegenen die vlak na het middernachtelijke uur ter wereld komen en een volle dag kunnen profiteren.

^11. De drievoudige herhaling “geboren”, “pasgeborene” en dan nogmaals “geboren”, in exact evenveel regels, is tenminste duidelijk. Ook de stomste toerist in zijn bermuda heeft hier iets aan.

^12. Achteraf bekeken was heel deze laatste zin misschien overbodig, of toch te veel van het goede. “Lapidair”, van lapis, steen, betekent tenslotte “kernachtig, kort”.

Tamboer

2011-06-11T19:32:00.003+02:00

.
scheermesjes

dekens

.

Censuur is gunstig voor een auteur

2011-06-06T21:06:00.013+02:00

na 35":
BBC-WS: Your novel “Secrets and Lies”, it sounds as though it could very well be a critique of the government and of the state of things in Syria, but presumably if you want to be read in that country, you need to write in a slightly oblique way, may be to do things as fables or as metaphors?
Ghalia Qabbani: Yeah, I mean this is how do you feel that you became, become a skilled writer, you know. How to avoid, what you think that will be censored or banned. But I mean, in the meantime, most writers in Syria try to publish outside. I mean, if you can’t do this, if you can’t avoid what you think that will be banned, so it’s better to publish outside.

Gastcolumn van Wim van Rooy

2011-05-30T15:04:00.013+02:00

Onderstaande tekst van Wim van Rooy kon niet in Ons Erfdeel. Ik geef hem hier:

Het tijdschrift Onze Taal heeft zowat 33.000 abonnees, van wie een behoorlijk deel in België/Vlaanderen. Dat is erg veel voor een taalkundig tijdschrift dat zich o.m. ten doel stelt het verantwoorde gebruik van de Nederlandse taal te bevorderen. De scholingsgraad van de Vlaamse bevolking ligt hoog en ook kranten besteden regelmatig aandacht aan het Nederlands, aan het nut van de Taalunie, aan de ondertiteling van Vlaamse films, aan de bastaardisering van onze taal, aan het feit dat we tot een middelgroot taalgebied behoren. In sommige kranten beschikte men tot een paar jaar geleden zelfs nog over een soort taaltuinier, maar dat werd postmoderngewijs algauw als oubollig gekwalificeerd. Het jaarlijks terugkerende taaldictee, zowel regionaal als binationaal, zowel kleinschalig als grootschalig, heeft een immens succes: degenen die anders alleen maar naar voze spelprogramma’s kijken, halen balpen en papier te voorschijn en beginnen frenetiek te noteren, alsof een correcte spelling het hoogste is wat men in een mensenleven kan bereiken. En dan is er de immer geestige weblog van de Taalprof, een anonymus die van taalkundige wanten weet en die door al zijn artikelen een soortement plezier jaagt dat aanstekelijk werkt. Er zijn verschillende taaltelefoons, en die worden gretig geconsulteerd. Er zijn de vele taalwebsites (taalpost, taaldrop, taallink, enzovoort). Woestijnvisacteur Bruno Vanden Broecke stelt zich in een interview de vraag wat écht belangrijk is. Naast gezin en vrienden, noemt hij taal, en terecht - maar ondertussen spreekt hij wel over ‘ingangsexamen’ en ‘theatermiddens’. Die alomtegenwoordige belangstelling voor taal heeft er intussen meestal niet toe geleid dat de zogenaamde aandacht die de Vlaming heeft voor taal, van een dusdanige oprechtheid en kwaliteit is dat hij die ook zou verzorgen. Taaltuiniers: dat is immers iets van vroeger, dat was modern, uit de stal van de volksverheffing. Nu zijn we postmodern bezig en dan mag alles, ook in taal. Er was een tijd dat de onverwoestbare politiek columnist van de NRC, Jerôme Heldring, elke week opmerkte hoeveel taalfouten er in de krant hadden gestaan. Die tijd is voorbij: nu maalt men niet meer om een taalfoutje meer of minder. De correctoren had men al gedefenestreerd, de taaltuiniers werden als frikkerige schoolmeesters gelabeld.

Men kan dus niet beweren dat taal onverschillig laat, al denkt de modale Vlaming nogal snel dat hij correct spreekt “als hij maar een juiste uitspraak hanteert”. Onze Vlaamse minister-president is daarvan een heus exemplaartje, met een uitspraak die soms wat Hollands aandoet, maar die de ene taalfout na de andere opstapelt. Het paradoxale is echter dat vooral journalisten en academici vandaag een veel beter Nederlands schrijven (niet spreken!) dan vroeger maar dat ze toch veel traditionele taalfouten blijven maken. Hun taal is er qua stilistiek, vergeleken met veertig of vijftig jaar geleden, enorm op vooruitgegaan, maar hun Nederlands blijft doortrokken van incorrect taalgebruik. Een taalboek als dat van Penninckx en Buyse is aan hen niet besteed. Ze blijven dus ‘wetten stemmen’ en ‘ze doen veel inkt vloeien’, ze blijven ‘gevoelig aan’ en gebouwen blijven ‘ingehuldigd’, hun ‘objectief’ blijft het aanleggen van ‘een rond punt’. Enfin, wie elke dag kranten leest of naar de radio luistert, heeft er een hele dagtaak aan. Ik wil in dit essay niet aan ‘naming en shaming’ doen, maar het zou wel al te makkelijk en gratuit zijn taalmolest aan te klagen en nooit eens te verwijzen naar een cultuurbobo. Wie in dit stukje figureert, moet niet boos worden: hij of zij staat immers heel even model voor de doorsneejournalist, de doorgestudeerde academicus, de wauwelende politicus of de postmoderne cultuurpaus. De luttele voorbeeldjes die ik citeer zijn de vrucht van wat hapsnap, oppervlakkig mediascannen, want indien men dat ‘scrutineus’ zou willen doen en over een langere periode, zou één nummer van Ons Erfdeel niet toereikend zijn. Wie zijn linguïstenhart wil tarten, jennen of stangen, moet ’s morgens op de VRT beslist naar De Ochtend luisteren, ofschoon je de hele dag je hartje kunt ophalen. Ik heb dus bewust niet op alle mediataalslakken zout gelegd. Dat niemand zich dus geviseerd voele. Voor elke cultuurmens die ik noem, staan er onmiddellijk tien klaar om het estafettestokje gretig aan te nemen.

De merkwaardige situatie doet zich echter voor dat tweehonderd jaar taalemancipatie (laten we voor het gemak even bij de 18de-eeuwse advocaat Jan Baptist Verlooy beginnen) en latente bekommernis om het Nederlands, er uiteindelijk toe hebben geleid dat niet alleen de modale Vlaming nieuw-koeterwaals spreekt in de vorm van het al vaak gesignaleerde Verkavelingsvlaams, maar dat ook doorgestudeerden, journalisten, nieuwslezers, professoren, cultuurvertegenwoordigers, kunstenaars, bedrijfsleiders, communicatiespecialisten, schrijvers, politici, onderwijsmensen, kortom het culturele puikje, of wat in een andere era het establishment werd genoemd, een taaltje spreken dat niet alleen idiosyncratisch is en postmodern (ieder zijn eigen taal!), maar dat vooral euforisch, gemakzuchtig, leuk, zelfvoldaan, modieus, kakkineus en nonchalant is, waardoor d’onacht waarover de Brabander Verlooy sprak, een nieuwe dimensie krijgt. Het is alsof diens eerlijke woorden in een tijd die vol is van narcistische zelfemancipatie geen enkele draagkracht meer bezitten. In de 19de eeuw kon men nog trots zijn op het Nederlands. De dichter Frans de Cort kon stellig beweren ‘O, mijn Neerlandsch, ja mijn Neerlandsch, dat houd ik steeds in eere’. De man meende het en het maakt van hem vandaag bijna een prehistorisch wezen, iemand die in het grote verhaal van bevrijding geloofde. De een was, zoals bekend, meer op Nederland geaxeerd, op het ‘gemyn goed’ van beide taalgemeenschappen, het Vlaamse en het ‘Hollandse’, de ander meer op het Vlaams, maar al deze lieden geloofden dat een verzorgde en correcte taal een pure conditio sine qua non was. Kom daar vandaag eens om!

Tot de jaren zestig van de 20ste eeuw sleepte het grote moderne taalverhaal zich voort, met een schrijver als Jeroen Brouwers, die zowat de helft van alle Vlaamse romans herschreef, met iconen als de pijnlijk articulerende Fons Fraeters, de wat nuffige Annie van Avermaet en de stijfdeftige Marc Galle, in de jaren zeventig tachtig afgelost door de blauwe brieven van taalbeul Eugène Berode. Die sleepte zijn taaltrots nog mee naar het eind van de eeuw, mompelde nog wat over tussentaal, maar dan was het gedaan. Vanaf dan gingen de taalremmen, die vanaf de jaren zestig al waren afgesleten, volledig los: anything goes werd het devies van een pomogeneratie, de kinderen en kleinkinderen van de taal- en andere bevrijders van de jaren zestig. De generatie ’68 wilde immrs niet alleen het kapitalisme verslaan, ze introduceerde ook een al bij voorbaat obsolete, neomarxistische woordenschat die, naar later zou blijken, Orwell in de schaduw stelde en Gramsci navolgde. Spraken Fraeters en Van Avermaet als ‘volksverheffenaars’ nog traag en plechtstatig omdat ze verstaan en begrepen wilden worden, dan slikt men nu letters in, spreekt iedereen zowat zijn eigen ADHD-taal, is joligheid een pluspunt en gaat het staccato. Wie ’s morgens naar de klassieke zender Radio 4 luistert en Maartje van Weegen hoort kakelen, weet niet wat hij meemaakt: Maartje spreekt nauwelijks één woord helemaal uit, slikt woorden in, is de achteloosheid en de slordigheid zelve, en is soms nauwelijks verstaanbaar. Dus ook Nederland wordt geïnfecteerd door het postmoderne virus: het komt er immers allemaal niet zo op aan! Vroeger wilde de Vlaming ook via zijn taal aan volksverheffing doen, terwijl hij/zij vandaag zo individualistisch is geworden dat hij ervan uitgaat dat iedereen zowat zijn eigen taal mag spreken. Het vreemde daarbij is, dat niemand zich nog bewust is van enige taalfout: de Vlaming is de taalfout ver voorbij. Hij is op een rare manier geëmancipeerd, gede-emancipeerd als het ware. In een ‘Brief van de Dag’ in de Standaard van 31 maart 2011 merkt filosoof en ethicus Etienne Vermeersch nagenoeg hetzelfde op: “Ik ben eveneens diep beschaamd dat het Algemeen Nederlands, waarvoor wij sinds de jaren ’50 van de vorige eeuw in ABN-kernen gestreden hebben, het in allerlei contexten, zelfs in het theater, moet afleggen tegen een (veelal onzuiver) dialect aan de ene kant en een ‘wete-gij’-Vlaams aan de andere kant’; voorts spreidt hij een soort heimwee tentoon naar de tijd dat Vlaamse ambtenaren behoorlijk Nederlands praatten, toen het taalgebruik in de Vlaamse media nog onder druk stond van de modernistische idee van een ‘Algemeen Nederlands’. Vanaf de jaren tachtig echter begon de ADHD-verslonzing, de verkleutering en de ‘opleuking’ van het taalgebruik, een evolutie die parallel liep aan de intrede van het postmodernisme in de samenleving. Dat had een broertje dood aan hiërarchieën, was gecharmeerd van het gezagsloze, de wanorde en het relativisme, een ontwikkeling die al lang in gang gezet was door de soixante-huitards, en die nu haar apogeum bereikte bij hun kinderen en kleinkinderen.

Vlaanderen, zo dachten velen, was geëmancipeerd, bezat culturele autonomie en véél meer; vanaf dan echter begon ook het grote taalbashen, de wilde individualisering van de taal, de afbraak van de idee dat er regels zijn, het diaboliseren van het normatieve, spijts alle zogenaamde interesse voor het Nederlands. Het was en is een deel van het postmodernisme, het weren van elk groot verhaal, dat als onderdrukkend wordt gepercipieerd. In het vervolg had ieder zijn of haar eigen verhaal, modieus- deconstructivistisch ‘narratief’ genoemd, zijn of haar eigen opinietje. Ook het normatieve in het Nederlands werd gedegradeerd, zoals alles naar de filistijnen werd geholpen, want ook op andere gebieden sloeg de grote Kladdaradatsch toe: het gerecht functioneert niet, de wegen liggen er slecht bij, de treinen rijden niet op tijd, het onderwijs werd in goede sovjettraditie een pensée unique/pravda opgedrongen, waardoor onder elke school een veenbrand sluimert, de immigratie is bandeloos, nieuwe vormen van criminaliteit krijgen alle kans, de wetgevende macht is permanent onderhorig aan de uitvoerende macht, het juridisme houdt het fatsoen in een houdgreep terwijl het zelf aanvoert de rechtsstaat te beschermen, de bonussencultuur tart elke ethica, enzovoort, enzoverder. Het postmoderne levensgevoel leidt op die manier tot een bananenrepubliek. Ook de taal dus werd postmodern, anomisch, antinormatief, slordig, idiolectisch. Was en is dat erg? Taalkundig beschouwd kan men stellen dat taal leeft, en dus voortdurend verandert, dat regels vaak archaïsch en willekeurig zijn, dat een taalgemeenschap voortdurend evolueert, dat bepaalde taalfenomenen die vroeger als fout werden aangemerkt vandaag als correct worden beschouwd, dat klachten over taalverval en taalverloedering van alle tijden zijn, dat taalpausen hun status natuurlijk zelf dik in de verf zetten en con gusto als hogepriesters voor het taalaltaar fungeren. Maar is er toch niet meer aan de hand?

Dat een bedrijfsleider (namen zat) het Nederlands door de hakselaar draait: het is bekend, het verwondert ons al lang niet meer en men kan het nagenoeg elke dag op de treurbuis meemaken. Dat politici een eigen sloom idioom hebben ontwikkeld, geen volzin kunnen brouwen, Vlaams of Brabants spreken: geen hond kijkt er van op. Een modale Vlaming hoort het niet eens en zal in het beste geval eens glimlachen wanneer het koeterwaals of het ‘decroïsme’ hem/haar bekend voorkomt. De meeste ministers of parlementsleden slagen er immers niet in een zin met twee voegwoorden correct te laten eindigen, doorspekken hun lingo met rare eigen vondsten en larderen ze met wat treurige gallicismen, maken zelden een zin af of spreken het eigen dialect in veredelde vorm – en dat na tweehonderd jaar taalstrijd (cf. ut supra J.B.Verlooy). Sommige tv-presentatoren van wie de joligheid van het scherm spat, hebben zelfs een eigen kakelend en schaamteloos idiolectje gecreëerd dat tenenkrommend vals is: het Ben Crabbés, of het Bart de Pauws, of het Peter van Asbroecks, bijvoorbeeld. Iemand als de fotografe Lieven Blancqaert spreekt gewoon wat gekuist Gents, het Blancqaerts. Niemand die zich nog realiseert dat in ‘idiolect’ het Griekse woord ‘idiootès’ zit…. Dat een bekende kunstschilder een eigensoortig, dialectisch gekleurd, agressief brabbeltaaltje hanteert, kan men hem misschien nog vergeven: tenslotte is de Vlaming een plastisch kunstenaar, een verteller met beelden, niet met woorden, en dialect is, zoals de dichter Koos Geerds ooit zei ‘een taal zonder grootspraak’. Laten we dus mild zijn voor deze species. Als in een parlementaire onderzoekscommissie zowat de hele fauna en flora van het menselijk ras aan bod komt, wordt men bevestigd in zijn treurigheid: niemand, maar dan ook niemand slaagt erin fatsoenlijk Nederlands te brouwen. Wat taal betreft komen al deze citoyens au-dessus de tout soupçon uit het buitengewoon onderwijs. Maar laten we clement zijn: deze anti-Demosthenessen leven niet van taal alleen, al blijft het verwondering wekken waarom Nederlanders wél kunnen wat de modale Vlaam niet kan: fatsoenlijk praten, i.e. zonder al te veel fouten. Oké, ze zeggen dan misschien wel ‘fessoenlijk’ en ze jammen door hun taal behoorlijk wat Engelse modetermen, maar ze kunnen in volzinnen spreken. De eerste de beste ‘Hollandse’ coureur – en hij hoeft niet eens Maarten Ducrot te heten – steekt elke Vlaamse politicus in zijn zak, de achterzak van zijn maillot (een woord overigens dat de timide Vlaming doet huiveren, want Franse inslag).

Dat schrijvers, journalisten en academici, mensen die van en met hun pen leven, hun eigen taal zo schabouwelijk uitbraken: dat is pas merkwaardig. Hun taal immers is hun gereedschap, ze hebben er vaak voor doorgestudeerd, maar slagen er toch niet in een zin foutloos uit te spreken of neer te schrijven. Is wat ik hier beweer niet wat overdreven? Gebruiken zij hun prima materia dan niet feilloos, zoals men zou verwachten? Ik heb het gedurende een jaar elke dag geturfd: radio, tv, kranten, en hun bedienaars, het maakt niet uit, ze zijn allemaal in hetzelfde bedje ziek. Geen journalist die eraan ontsnapt. En het kan alleen maar erger worden. Was de oudere generatie nog min of meer geporteerd om zo correct mogelijk te praten en te schrijven, vanaf de jaren zestig werd in het onderwijs de grote communicatiemantra van kracht en was het voldoende dat we elkaar begrepen, of dat we ‘het’ konden lezen. Het normatieve werd bij de vuilnisbelt gezet, net zoals dat in de maatschappij gebeurde. Anomie werd de regel. Nieuwe generaties werden met die neurotische dwanggedachte opgevoed door leerkrachten en docenten die zelf geen taalkundige sense of urgency meer bezaten, waardoor jongere leerkrachten met een raar soort virtuositeit een roedel fouten aanbrengen in een simpele tekst en het bestaan een zin met drie voegwoorden onleesbaar te vinden. In de jaren negentig werd de onderwijsmalaise nog vergroot door de introductie van een nieuw toverwoord: competentieonderwijs, een gedachteloze zet waarvan men in Nederland nu toegeeft dat het niets heeft opgeleverd, tenzij misère. Ooit vroeg een collega-docent aan de Lerarenopleiding me om een goed boek. Ik gaf hem Hans Achterhuis’ ‘Het rijk van de schaarste’. Na een half jaar gaf hij het me bedremmeld terug: het was te moeilijk… Met zulke docenten bouw je de achterlijkheid in je onderwijs in, maar in het kader van een verkeerd begrepen democratisering en van een dom gelijkekansenbeleid moest ook een hond met een hoge hoed een diploma kunnen verwerven. Politici en onderwijsadministratie verrichten met dit beleid eigenlijk een sovjetexperiment op de bevolking. Dit soort processen komt inderdaad neer op een maakbaarheidsproeve die men loslaat op kinderen: vanuit de onderwijsgremia, aangestuurd door de politiek en door modieuze strijdkreten, legt men wereldvreemde oekazes op die ingaan tegen elk gezond verstand. “To rub their noses in diversity”, zoals een van de spindoctors van Blair het formuleerde. Tijdens dit experiment wordt heel veel van de leerkrachten gevraagd (ze moeten bijvoorbeeld mini-antropoloog zijn), maar leren en hard studeren is daar niet bij. Alleen competenties immers tellen. De brave leerkrachten – ik noem ze de nieuwe heiligen – ondergaan gelaten deze gevaarlijke onzin waarvan niemand beter wordt en trachten er het beste van te maken, maar ook zij zijn het slachtoffer van een voortdurende en gevaarlijke experimenteerdrift en van een niet als dusdanig erkende criminele attitude. Ook het Nederlands wordt daar slachtoffer van. De Tocqueville, aan wie iedere politicus vandaag refereert, terwijl niemand hem heeft gelezen, had ons al gewaarschuwd voor de kinetiek van het egalitarisme, maar het onderwijs heeft niet geluisterd. Het wentelt zich in de roes van egalitaristische en multiculturalistische idealen, maar heeft een broertje dood aan het realiteitsprincipe.

Elke taalkundefaculteit die naam waardig, klaagt erover dat de nieuwe studenten geen zin op papier krijgen, zodat heel wat professoren en docenten hun tijd moeten invullen met het bijspijkeren van hun studenten met elementaire linguïstische vaardigheden, met grammatica, met spelling. Navrant is ook dat geïnteresseerde leken, zakenmensen of leerkrachten altijd maar weer hun verbolgenheid richten op spelfouten, terwijl dit taalonderdeel au fond het minst interessante facet van de taal is; ondertussen herkennen ze zelfs de grofste taalfouten niet eens en spreken en schrijven ze zelf tussentaal, vertaald Frans, idiolect of koeternederlands. Over spelling trouwens had Mark Twain zijn banbliksems al gestort in een scabreus-brutaal werkje, en welke spellingdiscussie ook die later volgde, in welk land ook, is slechts een variante op wat Twain al zo gevat had uiteengezet in verband met wat hij ‘foolish English’ had genoemd. Als men al ‘aan taal doet’ richt men zijn pijlen op bijvoorbeeld de toenemende vloed van Engelse termen, alsof woorden en begrippen uit die nieuwe lingua franca, ondanks hun snobappeal en een gebrek aan taalcreativiteit, het Nederlands niet zouden kunnen verrijken/upgraden!

Op het moment dat ik dit schrijf, krijg ik van een bekende uitgeverij een uitnodiging voor het zoveelste nieuwe handboek Nederlands “met een volledig nieuwe methode”, waarbij opgemerkt moet worden dat er op den duur meer methoden zijn dan leerkrachten om ze toe te passen. De eerste zin luidt: “Vorig jaar gingen de nieuwe leerplannen eerste graad in voege”. In die eerste zin staat – in een nieuw handboek voor het Nederlands! – al een gallicisme. Moet men daar zwaar aan tillen, aan deze nieuwe vorm van ‘anything goes’? De toevoeging “met een volledig nieuwe methode” zou al een omineus teken geweest moeten zijn, want om het jaar worden in onderwijs nieuwe methodes ‘uitgevonden’, maar nooit is het Nederlands, ondanks een hoge scholingsgraad, zo erbarmelijk geweest. Door uitgeverij Plantyn word ik uitgenodigd voor ‘onze Taaldagen Nederlands 2011’, en hop: in de derde zin van de brief staat al het soort taalfout waarvan elke eerstejaarsneerlandicus wéét: dit zit niet goed! ‘In voege’ is een klassieker: zelfs De Standaardjournalist Guy Tegenbos, die toch een zindelijke manier van schrijven en denken heeft, spreekt over ‘in voege komen’, kun je nagaan! Maar misschien doet men aan de universiteit al lang niet meer aan taalzuivering. Dat is ook zo’n ouderwets begrip. Ten overvloede: moet men daar zwaar aan tillen, aan dit soort taalfouten? Ik til er bijzonder zwaar aan, en wel om een heel andere reden.

Ik schreef al dat vanaf de jaren zestig het normatieve werd losgelaten. Die volgens ons negatieve ontwikkeling betekent echter niet dat we tegenstander zouden zijn van het feit dat in de standaardtaal evenwaardige varianten bestaan, woorden en uitdrukkingen die tot stand zijn gekomen binnen een bepaalde cultuur; heel wat ‘Vlaamse’ woorden en uitdrukkingen kunnen als standaardtalig worden aangemerkt. Daarover gaat het dus heus niet. Als een Vlaamse leerkracht spreekt van ‘brugklassen’, dan is dat niet minder correct dan het Nederlandse ‘schakelklassen’. Hoe ver men daarin te ver kan gaan, is à la limite geen taalkundig besluit. De ene taalpurist zal gruwen van het woord ‘pennenzak’, de andere taaltuinier zal het typische onderwijsbegrip ‘deliberatie’ een niet te versmaden en dus verrijkend franciserend woordje vinden. Fluovestjes of veiligheidshesjes: het zal me een zorg wezen, al begrijp ik dat sommige taalfrikken van oordeel zijn dat hier de poort wagenwijd wordt opengezet voor ‘d’onacht der moederlijke tael’. Wie ook dàt soort typisch Vlaamse woorden wil weren, moet zich niet beroepen op het normatieve: woordenschat verschilt overal en zolang het grootste deel ervan gemeenschappelijk is, is er niks aan het handje. De woordenschat van de vroegere DDR en die van de Bondsrepubliek was vaak ook niet dezelfde, die van Canada of Australië verschilt soms van die van de VS, en vaak kan men dat als een verrijking beschouwen.

Ik herinner me dat de redactie van De Gids een jaar of twintig geleden het woord ‘godendeemstering’ in mijn essay schrapte, niet omdat het te ‘germanistisch’ zou zijn of ouderwets, maar wel te Vlaams, terwijl het precies aangaf wat ik wilde zeggen. Het is niet alleen een mooi woord, een beetje Duits angehaucht, maar het is zeer zeker ook een verrijking vanuit de archaïsche nevelen van de taaltijd. Het gebruik van dit soort woorden splijt de ‘eenheidstaal’ niet in twee talen. Ze vullen elkaar op die manier juist aan en maken het Nederlands krachtig. Vandaag echter ondergaat die eenheidstaal een verspintering in tientallen luie subtalen, idiolecten en taalongerechtigheden. Dit hele proces van postmoderne en nonchalante taalanarchie komt voort uit een taalonverschillige houding die ontstaat vanuit een zelfgenoegzame luiheid; nog erger is het als die indolentie toeslaat bij mensen die met taal werken: journalisten, cultuurmensen, politici, communicatiespecialisten. Bij hen moet het normatieve zo veel mogelijk usance zijn, bij hen moet het Nederlands feilloos zijn, maar juist zij verkwanselen hun taal, drijven op modieuze wauwelgolven, de taalkundige idiotieën waarmee hun spreken doordrenkt is, zijn legio en soms gebruiken ze zelfs onbewust de taal uit satirische programma’s om een gewone mededeling te doen. Als la Tanghe, de ankervrouw van de VRT die door de Taalunie middels prijzen wordt opgevrijd, uitdrukking wil geven aan haar gevoel van monkelende verontwaardiging, zegt ze met een zekere ironie: ‘Kijk es an’, een clausje dat direct refereert aan en overgenomen wordt uit het onovertroffen programma In de Gloria, waarin een opdringerige en op sensatiebeluste ‘veldreporter’ wordt gepersifleerd. Men bekijkt dus een of ander zwakzinnig infotainmentachtig televisieprogramma. Dat wordt terecht belachelijk gemaakt door de rasacteurs van In de Gloria, en dat wordt dan weer krachteloos en een beetje bête overgenomen in een ernstig gesprek tijdens het journaal. Als diezelfde ankervrouw even haar tekst niet opleest, maar gedurende twee seconden moet improviseren, gaat ze onmiddellijk in de fout. Bij het zien van ons Palestijnse Kuifje te velde, Rudi Vranck op het Tahrirplein, zegt onze VRT-passionaria en moeder van alle nieuwsankers bezorgd: “Dag Rudi, ik ben blij van je te zien”. Negen spontane woorden en het loopt al mis, en ook spreekt deze vriendelijke tante, wier gelaat haar af- of goedkeuring van het ter sprake gebrachte onmiddellijk verraadt, van ‘aan verminderd RSZ-tarief’. Ouwe VRT-rot Dirk Tieleman gaat voor VT4 werken en wordt door De Standaard geïnterviewd. Zoals elke rechtgeaarde Vlaming spreekt hij van ‘zo’n interessante mensen’ – geen hond die het opmerkt, en al zeker niet de journalist die het interview moet uittikken. Maar ook Tom Naegels weet niet dat het meervoud van zo’n ‘zulke’ is. Reken maar dat de modale journalist van De Morgen of De Standaard zulke fouten niet eens ziet, of het nu de buitenlandcommentator is of de literatuurrecensent, want zelfs die laatste ‘galliciseert’ zich rot (Mark Cloostermans in De Standaard: toegangsexamen). Jeroen Brouwers moest jaren geleden de manuscripten van vele bekende Vlaamse auteurs op taalfouten nakijken. Hij schrijft daarover op een openhartige, vileine, brisante en pittige manier in zijn Brievenboeken , maar je voelde het al aan: dit komt nooit goed, en inderdaad, wat Brouwers toen aanklaagde, duikt vandaag nog steeds op. Is het dan nu niet een ietsepietsie beter? Vast wel, zeker journalisten schrijven beter, al blijven zij en vele Vlaamse romanschrijvers toch vaak dezelfde taalfouten maken. Ze blijven in hetzelfde taalbedje ziek. Dat is wat vreemd, want stel dat zo’n Vlaams auteur of journalist een brief in het Frans moet schrijven, dan zal hij met de tong uit de bek zijn uiterste best doen om dat foutloos te doen, ook al moest hij/zij door de hele Robert of Grevisse fietsen. Voor de eigen taal geldt dat blijkbaar niet. De intuïtie is: het is mijn moedertaal, dus dat zit wel goed. Maar het blijft aanmodderen met dat Nederlands: iedereen legt klacht neer, spreekt van ‘de’ moment (Lisbeth Imbo op VRT-radio, journalist en fascismebestrijder Tom Cochez in de krant, politicoloog Rik Coolsaet op VRT-televisie), zowat heel het journalistengilde heeft het over de Obama-administratie , over de frontpagina en ‘van zodra’ (Reynebeau), nagenoeg iedereen denkt dat het voltooid deelwoord van aanzien ‘aanzien’ is (aangezien dus), zelfs Lieven van den Haute, die ook ‘op het eerste zicht’ zegt en voorts wat dialectgekleurd en populistisch stamelt over ‘ne still op een foto’; voor velen zijn de media enkelvoud (opnieuw Lisbeth Imbo), Bart Sturtewagen spreekt van ‘ons nieuwe thuishaven’, Peter Vandermeersch en minister Crivit spreken van ‘aan ons vrienden ter beschikking te stellen’ en ‘in ons maatschappij’, het is voorts altijd ‘de bedoeling van iets te doen’ en ‘ bereid zijn van iets te doen’, en elke minister spreekt van betoelaging i.p.v. subsidie; vaak hoort men taalwerkers die beter zouden moeten weten ‘hij wilt’ zeggen, bijvoorbeeld Rik van Cauwelaert (wie inzicht wilt verwerven, en: wie wilt meeregeren moet zwaar inboeten op zijn of haar partijprogamma), maar zelfs in de ondertiteling van Mat Bijt Hond is het van dattem: het groteske daarbij is, dat men ondertitelt omdat de opgevoerde persoon een dialectgekleurd taaltje spreekt en dus niet goed verstaanbaar is! ‘Van zodra’ i.p.v zodra is dus ook een voltreffer, zeker bij onze correspondent uit Peking, Tom van de Weghe; schrijver Joost Vandecasteele hanteert zijn taal als een soort pidgin en vraagt ‘hoe noemt dat?’ , Wouter Vandenhaute spreekt zoals de mensen die hij laat opvoeren in Man Bijt Hond over ‘sterker dan ons’, voor velen is het ‘had geweest’ i.p.v. ‘was geweest’, Bart Brinckman weet niet dat je niet ‘aan een snelheid’ maar ‘met of tegen een snelheid’ rijdt, hij denkt als niet-agrariër dat een vork ‘aan de steel zit’ en schrijft steevast ‘van zodra’, Lieven Verstraeten meet zoals elke geretardeerde Vlaming ‘met twee maten en twee gewichten’ en radiojournaliste Veerle de Vos kakelt unverfroren ‘net als ons’. Boontje mocht in zijn meesterlijke proza over ‘wolfijzers en schietgeweren’ schrijven, en de fijnzinnige Richard Minne mocht het als titel van een mooie dichtbundel gebruiken, maar laten we overeenkomen dat voetangels en klemmen voor de gewone journalist of academicus volstaan. Men spreekt ongegeneerd zinnen uit met ‘voor’ i.p.v. ‘om’ (Wéér Lisbeth Imbo, het spijt me enorm, maar ze orakelt het soort zin ‘ik ga naar huis voor te eten’), Rondas heeft het unverfroren over ‘een wet stemmen’ (maar ook onze Lisbeth Imbo stemt allerlei wetten) en ‘onder de vorm van’, elke journalist heeft het over ‘hoe dat wij omgaan met’ of ‘hoe dat wij begrippen manipuleren’ of ‘hoe dat we kunnen komen tot’, of ‘aangezien dat wij moederziel alleen staan’, of nog, over ‘de kost van levensonderhoud’, of over vervoegen als het gaat over zich voegen bij. Talloos veel tientallen die elke dag met taal werken ‘vervoegen de troepen’, bijvoorbeeld. Hoe zou je dat zoal doen, de troepen vervoegen? Ik troep, jij troept, hij troept? Zelfs een literatuurcriticus als Mark Cloostermans schrijft ‘waar hij de wachters vervoegt’. ‘Wachters vervoegen’, het is kras, maar bij deze literatuurcriticus ‘stellen zich ook problemen’! Geert Sels van De Standaard denkt dat cliënteel een ‘het-woord’ is, dat ‘betoelaging’ en ‘zo’n fraaie uitdossingen’ correct Nederlands zijn; hij schrijft vertaald Frans als hij ‘in voege zijn’ gebruikt, maar dat doet zijn baas, Guy Tegenbos, zoals reeds gezegd, ook. Nog volgens Sels is een ‘product te bekomen’. Tom Heremans ‘spant rechtszaken in’, Maarten Goethals ‘voorziet opvang’ en ‘doet beroep op’, en Wouter Hillaert heeft het over ‘begoede’ personen. Bart de Wevers lieftallige assistente, Liesbeth Homans, heeft het over een faling (faillissement) en over ‘positiever als’. Wie het nog erger wil: ‘positiever als mij’, je hoort en ziet het vaak. Journalist Tom Ysebaert heeft het vlotjes over een ‘toegangsexamen’, sportcommentator Michel Wuyts spreekt van ‘doorwinterd’ i.p.v. ‘doorgewinterd’ en van ‘de gewoonte van commando’s te geven’, zijn co-commentator Karl Vannieuwkerke ‘verwacht zich aan’ en rijdt ‘aan een razende vaart’, Wim de Vilder denkt dat een ziekenfonds ‘ziekenkas’ heet en schrijver Dimitri Verhulst schrijft ‘telkens’ als hij ‘telkens als’ bedoelt en heeft het over een rond punt. Marc Platel heeft het nog altijd over de frontpagina, en hij staat daarin niet alleen. Het is trouwens tekenend dat politici die trots zijn op hun Vlaamsgezindheid zo onbekommerd vertaald Frans spreken: ‘gordeler’ Eric van Rompuy zegt met aisance dat ‘hij hoopt van’, maar au fond zijn ze allen in hetzelfde taalbedje ziek.

Ook in literaire en semi-literaire bladen vindt men hetzelfde on-Nederlands: de voorbeelden zijn legio. Het onzijdig zelfstandig naamwoord krijgt meer en meer ‘die’ als betrekkelijk voornaamwoord (het huis die, het contract die): men kan het elke dag op radio en televisie horen. Zo heeft Inge Vrancken het in het VRT-journaal over Duitsland die… De verwarring tussen ‘niet het minst’ en ‘niet in het minst’ (in DS door Luckas Vander Taelen, maar zowat elke journalist treedt dat onderscheid met voeten) is hallucinant, elk probleem ‘stelt zich’ en het verschil tussen ‘te danken aan’ en ‘te wijten’ aan, kent blijkbaar niemand meer. Er wordt ook nogal wat met de voeten getreden en voor velen is het vaste prik te spreken van iets dat ‘had geweest’. Het ligt in de mond van elke Vlaming bestorven. In de reclamewereld blijft ‘aan een aantrekkelijke prijs’ een evergreen en het meervoud van zo’n blijft, zoals gezegd, raar genoeg zo’n i.p.v. zulke: ‘zo’n’ fouten, jongens toch! Men kan uit dit soort slordigheden makkelijk afleiden dat de desbetreffende schrijvers, journalisten e.t.q. meestal dialect praten. Twijfel er niet aan: bij de dokter doen ze zeker hun best. Ze spreken dan een veredeld dialect, een soort doktersnederlands. Enfin, het lijkt er soms op of al die taalwerkers nooit Nederlands geleerd hebben of - hoe dan ook - geen moeite doen om het fatsoenlijk te hanteren, uit onkunde of slordigheid, of een mix van beide. Allebei zijn ze even erg, niet alleen omdat taal de prima materia is van die scribifaxen, maar misschien nog meer omdat men zo gestreden heeft voor dat Nederlands en het nu zo molesteert. Als leerkracht Nederlands zou ik er nu al mijn conclusie uit trekken: het maakt allemaal niet uit. In Antwerpen passen ze dat adagium al toe want daar afficheert men op grote borden dat ’t Scheld van elke Antwerpenaar is’, en over het taalgebruik van de modale Antwerpse politicus zwijg ik zedig.

Een ander, merkwaardig facet van het actuele taalgebruik, is het aanwenden van superlatieven, leuke kreetjes en - als het ware - gezongen taal. Het superlativisme uit zich bijvoorbeeld in het jolig toespreken van de kijker. Die wordt nu ‘heel welkom’ geheten, of hem wordt een ‘héél goede morgen’ gewenst, geen gewone goede morgen, maar een speciaal voor hem gebrouwen ‘héél goede morgen’. De vriendelijke toeschietelijkheid wordt dermate in de verf gezet dat ze uiteindelijk niets meer inhoudt. Het postmoderne taalgebruik creëert nu eenmaal zijn eigen entertainment- maniërismen. De leuke kreetjes komen uit zo verschillende monden als die van Martine Tanghe en Kurt van Eeghem, twee toffe peren die er alles aan zouden doen het de kijker of luisteraar zo fijn naar zijn zin te maken, zodanig dat hij/zij, langzaam onderuitgezakt in zijn/haar fauteuil of bankstel, zelfs het treurigste nieuws als een fait divers verwelkomt. De nieuwe song lines, niet die van de Australische aboriginals maar het bijna gezongen Nederlands, vernemen we van Lisbeth Imbo: die neemt nagenoeg elke dag ’s morgens afscheid van weerman De Boosere op een manier die op een zekere montere verliefdheid wijst.

Ook de uitspraak is soms een kleine taalramp. Het is niet erg dat men lichtjes hoort uit welke streek iemand afkomstig is. Iedereen mag het algemeen Nederlands op zijn manier effleureren. Maar sommigen bakken het wel heel bruin. Lisbeth Imbo spreekt van ‘parlemantairen’, op zijn Frans dus; Kurt van Eeghem, de man met de geaffecteerde uitspraak en de vele taalfouten, spreekt met een rare emfase, hij roept en tiert, legt rare klemtonen, is daarbij soms licht hysterisch en heeft het in een bui van jovialiteit over ‘nen aap’ en ‘ne zotten aap’; Martine Tanghe doet het weer anders: zij spreekt van ‘foor fanafond in Flaanderen, maar een paar woorden later is het vette vis, met vette ‘v’. Minister-president Peeters, maar ook Johan Vande Lanotte, betracht een mooie uitspraak, lichtjes nijgend naar het Hollands, maar ze maken ondertussen de ‘meest Vlaamse’ (de ‘Vlaamste’) taalfouten. Renaat Landuyt, naast Herman de Croo superkampioen in carnavalesk taalgebruik, spreekt soms ongegeneerd Brugs (met makanders). De baas (bazin) van het Vlaamse onderwijs, Mieke van Hecke, spreekt dan weer een vreemd soort Nederlands, doorspekt met alle denkbare taalfouten, en dat is toch merkwaardig als men bedenkt dat elke dag brave leerkrachten zo aandoenlijk hun best doen om fatsoenlijk Nederlands aan te leren. Maar klopt dit laatste nog wel? Mijn 30-jarige ervaring in het onderwijs heeft me geleerd dat zelfs vele leerkrachten Nederlands een raar amalgaamtaaltje spreken. Hoe kan het ook anders? Een tycoon (sit venia verbo) als Tony Mary zegt ergens in een interview dat we vandaag keurig Nederlands spreken, maakt ondertussen taalfout na taalfout en beweert en passant ‘een Vlaams sprekende Brusselaar te zijn’. Vlaams? Of Nederlands misschien? Net kreeg ik een scriptie, ingediend bij de faculteit Letteren en Wijsbegeerte, onder ogen: alleen al in de titel prijkte een domme taalfout. Ook onder professoren merkte men dat dus niet op. Mijn collega-docenten in de Lerarenopleiding spraken een veredeld soort Antwerps en realiseerden zich nooit dat ze geen Nederlands kenden. Ze waren dan ook hevig verontwaardigd toen ik hun dat vertelde en hun een lijst meegaf met veelvoorkomende taalfouten die ze elke dag weer maakten. Ze konden het niet geloven, zo’n lange lijst!, en stotterden beteuterd dat ze dan wel nooit Nederlands hadden gesproken, q.e.d.

Als deze Vlaamse voormannen, deze circulaire elite van Vlaamse koppen, bestaande uit journalisten, bobo’s allerhande, cultuurfreaks, politici, hoogleraren en communicatieboys het al niet kunnen, wie dan wel? Ik vraag het opnieuw: is dat erg? Sub specie aeternitatis natuurlijk niet, maar in het licht van de inspanningen die vele leerkrachten zich ondanks alles elke dag getroosten om toch op zijn minst wat fatsoenlijk Nederlands te praten (ook al slagen ze daar steeds minder en minder in: één op de zes leerlingen blijkt wat de eindtermen betreft de eisen inzake Nederlands niet te halen) en zeker in het licht van het postmoderne relativisme, is een en ander zeer noodlottig. Waarom immers zou men in de school nog aan kennisoverdracht moeten doen en regeltjes, grammatica en spelling van het Nederlands aanleren, als het er later toch allemaal niet toe doet? Als zelfs docenten, de nieuwe managerial class in onderwijs, professoren, journalisten and the like het Nederlands schandelijk mishandelen, wat zou het er dan verder toe doen! Als die taalmensen ons willen doen geloven dat het toch niet zo erg is dat men de eigen taal niet kent, als ze niet eens weten dat men ze radbraakt, hoe zou men dan willen dat men er trots op zou zijn, dat men ze foutloos kan spreken! Er zijn bij ons nauwelijks voorbeelden die dienst kunnen doen als model. Bij de eerste spontaneïteit gaat het al fout – niet als men zijn dialect mag spreken, maar als men verondersteld wordt Nederlands te praten. De moedertaal van de modale taalmens is dan ook nog steeds zijn dialect, uitzonderingen niet te na gesproken: Johan de Boose of Johan van Cauwenberghe, of Frans Boenders bijvoorbeeld, de vroegere woordproducer van Radio 3, een zender van de BRT (nog geen VRT!) die nog vrij was van het kinderlijke, postmoderne gebazel en geneuzel van de Bart Stoutens van vandaag en die daarbij ook nog ‘formatvrij’ was - want ook vandaag moet op Klara alles leuk en fijn zijn, opgeleukt en opgepimpt met wat adolescentengegiechel en kekke prijsvraagjes.

In de postmoderniteit degradeert alles, things fall apart, the centre cannot hold: eerst moest het waarheidsbegrip eraan geloven, later degradeerde zowat alles wat los en vast hing. Justitie werkt niet, de stiptheid van de treinen is een hel voor de forens, de wegen liggen er als in een failed state belabberd bij, het multiculturele onderwijs, dat vertrekt vanuit een nieuwe en gevaarlijke staatsideologie, is failliet maar de minister weet het nog niet, de migratiepolitiek leidt alleen maar tot miserie voor alle betrokken partijen, de criminaliteit wordt driester, de social engineering van de maatschappij leidt tot een nieuwe vorm van gelijkheidstirannie en de zorgsector kreunt onder de wachtlijsten. Het zou dus verwondering wekken mocht de taal er niet ook onder lijden. Niet alleen is ze Orwelliaans geworden en politiek correct, vol van maatschappelijke waanzin, gemunt door wat men in het Duits zo mooi ‘Tugendwächter’ noemt. Flaubert wist het al: met de toenemende eis tot democratisering wordt ook de idiotie gedemocratiseerd, en aristocraat Alexis de Tocqueville had in de negentiende eeuw al een voorgevoel van wat, gaande de democratische weg, ‘Gesinnungstyrannei’ zou kunnen worden, en dit met behulp van taalmanipulatie. De idee achter de taalpolitieke correctheid bestaat in de veronderstelling dat een taal die veranderd en gemanipuleerd wordt ten voordele van minderheden ook de status van die groepen zal veranderen. Dat gaat ver: de neger in Mark Twain’s Huckleberry Finn wordt in een nieuwe vertaling/hertaling slaaf genoemd. De negers werden eerst gemuteerd tot ‘colored people’, dan werden ze terug black people genoemd, dan weer Afro-Americans. Zo heeft de dwaze politieke correctheid een griezelige lingua franca geschapen, net zoals dat gebeurde onder het Derde Rijk met de LII, de Lingua Tertii Imperii, uitmuntend en exhaustief beschreven door de Duitse romanist Victor Klemperer. Samen met de verslonzing van de taal, met op de achtergrond het anything goes en het eclecticisme van het postmodernisme, is de taalpolitieke correctheid een omineus teken van een tijd in verval, waarin ‘mere anarchy is loosed upon the world, en waarin ‘the best lack all conviction, while the worst are full of passionate intensity’, zoals Wiliam Butler Yeats het profetisch uitdrukte. Of is het niet significatief dat Agatha Christie’s ‘Tien kleine negertjes’ in sommige vertalingen zo niet meer mogen heten? Met de titel ‘En dan bleef er geen meer over’ werd m.i. het summum aan ijverige dolheid en hallucinant surrealisme bereikt. Dit in wezen malicieuze denken van de gutmensch zet de toon: vanuit de taal tracht men de maatschappij te veranderen en op die perverse manier wordt een dakloze ‘residentieel flexibel’. De hele perversiteit doet soms eerder aan Anthony Burgess’ roman 1985 denken dan aan Orwell, een strakke aanklacht tegen elke staatsideologie en tegen de maatschappelijke anarchie en weerloosheid die een ver-psychologiseerde samenleving opwekt. Een eeuw van psychologie heeft het Westen in het nauw gedreven, zo schreef Cioran. Daaraan heeft de taal een grote steen bijgedragen door niet meer durven te benoemen wat benoemd moest worden. En zo kwam taal vanaf de jaren zeventig terecht in een geparfumeerde wolk van feministische, daarna van multiculturalistische verdwazing. Eco schreef erover in zijn Guerre calde e populismo mediatico uit 2006. Taal werd modieus gedeconstrueerd tot ze in het Procrustesbed van een lichtzinnige postmoderniteit paste. De moderniteit zelf werd, zoals de Poolse socioloog Zygmunt Bauman het beschreef, vloeiend, ongrijpbaar, visceus zou Sartre hebben gezegd. Samen met het gebrek aan kennis van het Nederlands en de groeiende nonchalance ten opzichte van de eigen taal, levert het een nivellerend taaltje op dat om de haverklap en om zijn leeghoofdigheid te maskeren ‘ik bedoel’, ‘en zo’, ‘hoe noemt dat’, ‘allez’ en ‘leuk’ uitbraakt. Er is het opgepimpte taaltje van de Marcel van Tilts van deze wereld die het uitschreeuwen van de opgepompte pret, dat alles doorschoten met dialecttaal die ouwejongenskrentenbrood moet suggereren, of Koen Crucke die heel familiair tot ons spreekt: ‘Ge kent den blik’. Als het maar leuk is!

Degenen die zouden menen dat boven genoemde taalperipetieën iets taalfrikkerigs hebben, moet ik resoluut tegenspreken. Waarom immers zou men niet trachten zo correct mogelijk te spreken en te schrijven? Waarom zou een schrijnwerker (de oude timmerman, Joris Notes versie ervan in de roman ‘Timmerwerk’) niet proberen zo’n stevig en mooi mogelijk meubel te maken, een artefact waarop hij trots kan zijn? Misschien heeft het postmodernisme de geesten zo geïnfecteerd met het anything goes dat het à peu près al goed genoeg is. In de tijd van het modernisme en de daarbij horende volksverheffingsgedachte ging men ervan uit dat aandacht en nauwgezetheid van belang waren; misschien sprak men toen archaïscherwijs wel van een ‘edel goed’ of van ambacht. In het Duits betekent ‘die Andacht’ het gebed, een houding die aandacht en ‘attentio’ vergt. Daar moeten we nu helaas een beetje om lachen, maar de schoolmeesters uit die tijd wilden ook in de taal een soort fatsoen en craftsmanship hooghouden, net zoals ze daarmee, zoals de arts and crafts-beweging, de hele samenleving wilden doordringen. Maar fatsoen is een verouderd begrip geworden in een anomische wereld, zowel in de echte als in de taalwereld. Fatsoen is een deugd, een soort oude aristotelische houding die vandaag op menig obstakel botst. En de leerkracht Nederlands of de journalist is allang geen ambachtsman meer. De leraar is een coach, zoals men dat nu noemt – alsof de school een bedrijf is, en de journalist holt amechtig achter de feiten aan, zijn taak is ingebed in infotainment en commercialisering, en zijn historisch bewustzijn spoort met het onachtzaam hanteren van de taal, zijn eerste werktuig. In een interessant werk spreekt de Amerikaanse socioloog Richard Sennett over de craftsman. Hij ziet zijn werk als ‘an enduring, basic human impulse, the desire to do a job well for its own sake’. Originaliteit en ‘zijn eigen ding doen’ hebben de hang naar perfectie vervangen in een maatschappij die ook taalkundig ‘deskilled’ is. Dat resoneert ook in het impliciete motto ‘ieder zijn eigen taal’, als wat ik zeg (stotter, stamel, uitroep) maar verstaan en begrepen wordt. De kakofonie die daaruit voortspruit, weerspiegelt de domme luidruchtigheid van de postmoderne tijd met zijn bagger aan ignorante opinietjes. Ambacht is sociaal kapitaal, maar zo ziet de postmoderne taalgebruiker het niet. Hij kakelt erop los, zijn enige kapitaal berust op het pecuniaire en vertaalt zich in een vermoeiende hyperkinetiek.

Als journalisten en schrijvers, taalgebruikers par excellence, zich niet langer de moeite getroosten correct te schrijven, hoe zou men het dan van de modale taalgebruiker kunnen verwachten? Ondertussen is er een generatie taalanalfabeten les beginnen te geven. Ze zijn gepokt en gemazeld in het schrille toontje van permanente zelfemancipatie, maar tijdens die amechtige zelfontplooiing is men even de taal vergeten. Het is de MMN- en MTV-generatie. Zij hebben van roepen, dialect, reclametaal, leuk en gemeenzaam taalgebruik hun handelsmerk gemaakt. Hoe noemde gij trouwens? Van die dingen, ja, zouden Koot en Bie gezegd hebben. Maar zelfs taalmaniak Elsschot, geïnspireerd door het ‘Hollands’, schreef toentertijd ‘hoe de vork aan de steel zit’, en dat staat opgetekend in een geredigeerde versie van 1995. Bart Brinckman moet dus niet ongerust zijn.

Ik heb in dit essay een aantal namen genoemd van taalboosdoeners. Ze zijn exemplarisch maar even zo goed willekeurig. Wie radio of televisie aanzet, wie kranten en tijdschriften leest, wie Vlaamse auteurs of acteurs bezig hoort, kan het bij ieder van deze cultuurmensen vaststellen. De beklijvende vraag luidt dan ook: zullen de Vlamen, een term ooit gemunt door Jeroen Brouwers, het dan nooit leren? Want de slotsom van dit alles is, dat welke Vlaming ook, geschoold of ongeschoold, doorgestudeerd of niet, academicus of journalist, een soort eigengemaakt en eigengereid Vlaams blijft praten, ook al verkeert hij in de waan keurig Nederlands te spreken. Ze zullen het dus nooit leren, vrees ik. Elke cultuurmens heeft de bedoeling ‘van’ iets te doen in plaats van ‘om iets te doen’ en Paul Goossens blijft emmeren over een ‘resolutie stemmen’. Het is er met een scherp mes ingeslepen, het gaat er nooit meer uit en zelf zullen ze het als tevreden lieden nooit merken. Hun slijpsteen van de geest is een bot, niet ambachtelijk gemaakt mes. Het excuus dat onze elite ooit naar Amsterdam toog om daar de Gouden Eeuw mee gestalte te geven en het dus hier in Vlaanderen een plattelandsboeltje bleef, het eeuwige mekkeren over de voortdurende overheersing door andere mogendheden die ons de kans ontnam een eigen taal deftig te formeren, die drogredeneringen zijn ondertussen erg lachwekkend en een gotspe. Men kan niet blijven ‘kapitaliseren’ op zijn ongeluk. Als voorts de aimabelste onder de aimabelen, Guy van Hengel, samen met Eric van Rompuy, eigenlijk een wandelend gallicisme is, als Sarah Vankersschaever in De Standaard het blijft hebben over ‘aan 100 km/uur in de bochten’, als Bart Brinckman ‘niet het minst’ en ‘niet in het minst’ door elkaar husselt en daardoor het tegenovergestelde zegt van wat hij eigenlijk bedoelt, als Geert Joris, de patron van boek.be het in een Franse bui over ‘de hoge kost’ heeft, als de altijd olijke semi-macho Tom Heremans ‘doorheen’ als voorzetsel gebruikt, als Mark Platel dezelfde taalfout maakt en het onbekommerd over ‘frontpaginanieuws’ heeft, en als de Cerberussen van Radio 1, het olijke duo Peeters en Pichal, unverfroren spreken van ‘zijn eigen’, van ‘lavabo’ en ‘sacochen’, dan, tsja, dan wat? Maakt niet uit: als we het maar verstaan, dan kunnen we het ook begrijpen.

De Vlaming is taalkundig gesproken een raar wezen: hij blijft ervan uitgaan dat taal in de eerste plaats spelling is, terwijl dit onderdeel eigenlijk het minst met echte taalkunde te maken heeft; daarom ook scoort hij/zij zo goed bij taalspelletjes waarin spelling de hoofdmoot vormt en denkt de Nederlander dat de Vlaming daardoor zijn leuke taal zo goed beheerst. Zijn fixatie op dt-fouten is aandoenlijk. Niet dat dit deel van de spelling niet belangrijk zou zijn, maar haast elke geschoolde Vlaming gaat er impliciet vanuit dat wie zonder dt-fouten kan schrijven, zijn taal kent, quod non, want ondertussen worden de afgrijselijkste taalmisbaksels onbekommerd neergepend. Ik heb het bedrijfsleiders vaak horen zeggen: wéér een sollicitatiebrief vol dt-fouten ontvangen. Toen ik die epistels onder ogen kreeg, stelde ik altijd weer vast dat men andere, veel ergere ‘enormiteiten’ niet eens had opgemerkt! Een ander merkwaardig gegeven is de gedrevenheid waarmee de modale taalzuiverende mens Vlaamse woorden of archaïsmen uit de taal wil bannen. Ik heb het dan niet over woorden als het reeds bovengenoemde ‘sacoche’: die worden uit een dom soort luiheid geboren. Ik heb het dan eerder over woorden als ‘begeestering’ (een oud germanisme), ‘euveldaad’, ‘koninginnenhapje’ (typisch Vlaams), ‘goesting’, ‘als de wiedeweerga’ of ‘houtekster’ (gewestelijk woord voor ‘Vlaamse gaai’). Met die woorden is niets mis: ze wikkelen de taal in de aura van het oude of het typische. Een ander heikel punt zijn Engelse of Franse woorden die in het Nederlands worden opgenomen. De Vlaming vindt nu eenmaal dat zulke woorden al te vaak uit snobisme ontstaan, om te epateren, of om te tonen dat men geen intellectueel van de koude grond is. Het is het typische minderwaardigheidsgevoel dat hier spreekt en dat zijn absolute tegenhanger vindt in Nederland waar allerlei exotische leenwoorden door de radical chic van de Grachtengordel met veel aisance, con gusto en met sprezzatura in de mond genomen worden. In die zin is de woordenschat van de Nederlander automatisch rijker dan die van de timide Vlaming die al bloost als hij een moeilijk woord boven tafel brengt (en dus niet onder de pet houdt…). Ook al is de Nederlander (de Hollander) vaak een psittacist, zijn taal is die van een calvinist, van een ouderling uit de romans van Jan Siebelink. Heel wat uitdrukkingen, gezegden en archaïsmen uit de bijbel zijn immers het Hollands binnengeslopen en worden zowel door rekkelijken als preciezen zonder air d’importance gebruikt. Katholieken kennen hun bijbel niet, helaas, en dat heeft zijn uitwerking op de taal niet gemist. In die zin alleen al zijn Nederlanders en Vlamingen niet ‘cor unum et anima una’ en zal er nog veel water in de zee moeten vloeien, willen de twee talen één worden; niet één via een koude uniformiteit, maar één in de betekenis van ‘eenheid in verscheidenheid’. Maar die mag dan weer niet uit oblomovisme ontstaan, uit gemakzucht, maar uit een verstandige ‘weldoordachtheid’. De Vlaming moet creatiever met zijn taal om durven te springen. Wat de Nederlander allicht aan taalarrogantie te veel heeft, heeft de Vlaam helaas te weinig. Wie een doorsnee Nederlander of Vlaming op radio of televisie hoort spreken, zal weten wat ik bedoel. De Vlaming stapelt taalfout na taalfout op, stottert, is onverstaanbaar, maakt geen enkele zin af, is een clichémannetje van haver tot gort, beëindigt elke half-afgemaakte zin met ‘en zo’, ‘allez’ of de dooddoener par excellence ‘meer moet dat niet zijn’, terwijl de Nederlander zijn volzinnen met radde tong produceert (ook de Gooise vrouwen met hun Gooise ‘r’) en die hier en daar lardeert met een bon mot of een andere taaltrouvaille. Wie de gasten bij Pauw en Witteman ‘beluistert’, hoort zelden taalfouten en merkt mooie en vaak kekke woorden en uitdrukkingen op die nooit in het hoofd van de Vlaming zouden opkomen. Die vindt dan ook dat ze daar bij die twee snelle jongens te vlug en vaak raar spreken, en met dat laatste bedoelen ze dan dat ze niet begrijpen wat ‘ten detrimente van’ betekent. Neen, het wordt nooit wat met die Taalunie.

Nogmaals en uitentreuren: ik heb er begrip voor dat sommigen menen dat de bovengenoemde taalfouten onbelangrijk zijn en dat het schoolmeesterachtig is ze telkens weer op te merken, ook al zijn het de 19de- en 20ste-eeuwse schoolmeesters geweest die onze taal mooi geboetseerd hebben en aan de basis liggen van het voortbestaan van het Nederlands in Vlaanderen. Maar laten we dat vooral gaan vertellen aan de leerkrachten Nederlands, dan hoeven die zich niet meer uit te sloven om bijvoorbeeld het gebruik van ‘moest’ aan te leren/af te leren. Het blijft een merkwaardig gegeven dat mensen het materiaal waarmee ze ambachtelijk werken, niet beheersen. De Vlaming is een mens van à peu près, als het er maar wat op lijkt: daarin, zegt men, ligt zijn charme. Het is dezelfde charme die ingezet wordt door belgicisten om op een bijna triomfalistische manier het surrealisme van de Belgische levenswijze en politiek te duiden, alsof dat een pre zou zijn! Een zwaktebod, als je het mij vraagt, een geval van zelfingenomen narcisme. Laten we dat niet op onze taal overdragen.

Soms beweert iemand als Ludo Permentier in een misplaatste bui weleens dat de laatste decennia een Belgisch-Nederlandse standaardtaal gegroeid is die haar plaats inneemt onder en tussen andere ‘subtalen’. De algemene democratisering van de maatschappij zou daartoe geleid hebben. In die visie passen we onze taal aan de situatie aan, een fenomeen dat in de socio-linguïstiek heftig bestudeerd wordt. Was het maar waar! Was het maar waar dat de Vlaming volautomatisch zou kunnen overschakelen van taalregister naar taalregister. Ik vrees echter dat de zaak anders in elkaar steekt: de Vlaming spreekt ofwel dialect ofwel een zelfgebrouwen tussentaal omdat hij de standaardtaal niet beheerst. Als zelfs in een krant als De Standaard, de krant van de goede Vlaam, zoveel taalfouten staan…. Als zelfs op de VRT zoveel ‘taalkrakkemigheden’ opgelepeld worden…. Als zelfs de teksten van de meeste Vlaamse schrijvers doorspekt zijn met taalslordigheden… Tja, dan kan ik toch niet anders dan vaststellen dat er dan misschien wel beter geschreven wordt maar wel met oneindig veel taalfouten. In Nederland hoort men dat graag, percipieert men het als mooie folklore. Stellig als de Hollanders zijn, maken ze er onmiddellijk een pluspunt van en spreken ze over dat mooie Vlaamse taalgebruik. Het is nog straffer: vaak nemen de Nederlanders de taalfouten over van de doorgestudeerde Vlaming. Ze merken het niet eens meer! Een nieuwe paradox, een nieuw surrealisme, zeker een nieuw geluid, maar zeker geen nieuwe lente.

Wim van Rooy

Rioufol over Malika Sorel

2011-05-17T23:10:00.007+02:00

.
Hier niet bij Finkielkraut, maar op RTL:

Israëlitische uitzending over Heine, 12 mei 2011

2011-05-06T19:35:00.012+02:00

Coolsaet over de Moslimbroederschap, de AKP en de CD&V :-)

2011-05-03T11:39:00.002+02:00

Babel-Klara - Annemie Tweepenninckx-Luc Tuymans-Angel Vergara

2011-04-28T20:59:00.013+02:00

Klara, Babel, donderdag 28 april

A.T. = Annemie Tweepenninckx
L.T. = Luc Tuymans
A.V. = Angel Vergara

A.T. Demain est un jour très important pour la politique Belge, morgen loopt de deadline af voor de regeringsvorming die heu, een deadline die de NVA zichzelf heeft opgelegd. Ja, hoe zien we dit verder evolueren?
L.T. Euh, is dat aan mij gevraagd?
A.T. Ja, aan u samen.
L.T. Elle dit que maintenant c’est le deadline pour le gouvernement, et comment on voit ça évoluer quoi.
A.T. Merci.
L.T. Niet, euh, niet geloof ik he, ik bedoel: niet. Ik denk gewoonweg dat dit het bewijs is van een politiek die nefast is voor dit land. Ik heb het ook al ettelijke keren gezegd, ik ben er ook op aangepakt door spam op heu, die ik dan binnenkreeg via Facebook of whatever, waar mensen zover gaan als: we zullen het werk van mijnheer Tuymans op een groot plein zetten, het dan in brand steken en daarrond een groot Vlaams volksfeest maken bijvoorbeeld…
A.T. Ja.
L.T. …dat was de kraste dan wel. Maar in ieder geval is hiermee eigenlijk bewezen dat er niets bewezen is. En ik vind het een zeer onconstructief punt, en ik vind het ook hallucinant wat de CD&V heeft gedaan. Zichzelf politiek zelfmoorden als een van de oudste politieke families in België, met iets dat ze dan zelf hebben uitgevonden. Dat is toch onmenselijk of wat?
A.T. Qu’est-ce que vous pensez Angel?
A.V. Eh bien, eh bien je pense que si effectivement, si monsieur Bart De Wever arrivait un jour à la tête de ce pays, c’est très dangereux dans le sens où, par exemple si ça arrivait demain, mais, j’aurais beaucoup de chances de pouvoir partir à Venise sans mon commissaire, qu’on pourrait retrouver comme Ai Weiwei en prison, tout simplement.
L.T. Bwa, zo, zover zal ik, zal het denk ik niet gaan, hoop ik. Maar ik was wel, enfin, ik ben nog steeds bevriend met Ai Weiwei, dus wie weet.
A.T. Ja.
L.T. Maar ik denk dat heu, ja. Het is een heel gemengd gegeven maar het is een gegeven dat misschien… er is één positieve kant aan, dat is dat nu voor eens en altijd een soort van uitklep er geweest is waar mensen dingen hebben durven zeggen die blijkbaar al zeer lang op hun lever lagen.
A.T Ja.

Taalverloedering

2011-04-23T19:56:00.008+02:00

Pierre Jourde bij Alain Finkielkraut, vanmorgen.

Une langue existe avec à la fois des règles et un aiguillon, c.-à-d. elle existe dialectiquement. Il faut un bon usage, il faut une référence, et il faut des choses, notamment des apports de la culture populaire qui la fassent changer. Sauf que, deux choses: d’une part, cet apport de la culture populaire, il est en réalité devenu minime, c.-à-d. que la langue change de plus en plus à partir d’apports médiatiques, c.-à-d. non pas par une création populaire, mais par, comment dirais-je, par un faux savoir. Ce qui me choque le plus au fond, ce n’est pas du tout l’apport du langage jeune, ou du langage des quartiers dans la langue, c’est l’apport de termes inutiles, et qui font distinguer précisément. Par exemple sociétal au lieu de social, des choses comme ça. On est là ...on a l’air immédiatement intéressant, alors que souvent on ne dit rien.

Je ferais une deuxième remarque: ce qui est très dangereux, ce n’est pas que la langue et la culture populaires existent, c’est qu’il y ait confusion, c.-à-d. que à un enfant, par exemple à travers des films ou à travers la télévision, on fasse passer un langage qui est un langage extrêmement relâché, et que, comme il n’a finalement pas d’autres références, il se figure que là est la langue que l’on doit parler. Et c’est ce qui se passe massivement. Je crois que ce qui est important, notamment, enfin à l’école et à l’université, c’est de montrer qu’il y a plusieurs niveaux de langage et qu’on peut jouer entre ces différences de niveau. C’est pas forcément d’imposer les normes, mais de montrer qu’elles existent, et comment elles fonctionnent.

Toont de Libische crisis een democratische verzuchting aan, of legt zij de versplintering van de tribale allianties bloot?

2011-03-26T20:50:00.006+01:00

Overwegingen van Bernard Lugan
27 februari 2011

Geen mens zal treuren om de Libische satraap die de verantwoordelijkheid draagt voor meerdere aanslagen, voor talrijke misdaden en voor de destabilisatie van hele landsstreken in Afrika. Dat mag zo zijn, maar gevoelsontladingen kunnen we beter aan de liefhebbers van oppervlakkigheden overlaten, en katzwijm aan de journalisten. Wij blijven graag bij de feiten. Het einde van Khadaffi kon wel eens gevolgen hebben waarvan wij de draagwijdte nog in de verte niet zien, maar dat einde brengt niet zozeer een democratische verzuchting aan het licht, dan wel het uiteenspringen van de tribale alchimie waar zijn macht op berustte.
Libië, anders dan Tunesië of Egypte, is met zijn grondgebied dat voor 90% uit woestijn bestaat, niet echt een Staat, maar een conglomeraat van meer dan 150 stammen, verdeeld in deelstammen en clans. Die groepen kennen traditionele en wisselende bondgenootschappen in de drie regio’s waaruit het land is gevormd, de Tripolitaanse namelijk, met de stad Tripoli die zich op Tunis richt, de Cyrenaïsche met als hoofdstad Benghazi, gericht op Cairo, en de Fezzan, met als voornaamste stad Sebba, uitgevend op het bekken van Tsjaad en de streek van de Niger.
Vanaf de onafhankelijkheid van Libië in 1951, tot aan de staatsgreep die kolonel Khadaffi in 1969 aan de macht bracht, was Libië een monarchie geleid door Cyrenaïsche stammen. Kolonel Khadaffi, lid van een kleine bedoeïenenstam van kamelendrijvers, kwam aan de macht door een multi-tribale militaire junta waarin de twee belangrijkste Libische stammen, die van de Cyrenaïsche Warfallah en de Tripolitaanse Meghara, de overhand hadden. Omdat het merendeel van de Cyrenaïsche stammen trouw bleven aan de monarchie, was het een grote politieke slag voor kolonel Khadaffi dat hij een dochter van de clan der Firkeche kon huwen, een lid van de koninklijke stam der Basara, wat hem de steun van het opstandige Cyrenaïsche gebied verzekerde.
Vandaag is aan de hand, dat heel het systeem van zijn alliantie met het Cyrenaïsche gebied in duigen ligt. De beslissende datum voor de tribale splijting van het systeem Khadaffi is 1993, toen een staatsgreep van de Warfallah in bloed werd gesmoord.
De daarop volgende haat bleef binnensmonds, want de terreur van het regime was te sterk, maar om in opstand te komen wachtten de Cyrenaïsche stammen enkel hun gelegenheid af, en die deed zich voor in de maand februari van 2011. Zij namen plaatselijk de macht in handen, en hezen de vlag van de oude monarchie.
Khadaffi had wel het Cyrenaïsche gebied verloren, zoals voor hem de Turken en de Italianen, maar hem restte het Tripolitaanse en de Fezzan. In die twee regio’s had het regime ook subtiele tribale bondgenootschappen gesmeed. Op het moment dat wij dit schrijven, te weten op 27 februari 2011, hebben een aantal stammen het kamp van Khadaffi verlaten, maar de grote lijnen van de solidariteit, hoe wankelbaar ook, blijven bestaan.
Op korte termijn gaat het grootste gevaar voor kolonel Khadaffi niet uit van het Cyrenaïsche gebied, dat door meer dan duizend kilometer woestijn gescheiden is van de stad Tripoli; evenmin komt het van het surrealistische Libische leger, en nog minder van de vrijwilligers die men ziet paraderen in de straten van Benghazi of Tobrouk. Alles hangt inderdaad af van de keuzes die de stamhoofden van de krijgsstam van de Meghara zullen maken, de heersers in het Tripolitaanse gebied. Lange tijd was deze geallieerd met die van Khadaffi, de Khadîdja, en voor enige tijd leverde zij de nummer twee van het regime, commandant Abdeslam Jalloud namelijk, tot die in ongenade viel in 1993, verdacht van het aanknopen van banden met de putschisten van Warfallah. Als de Meghara loyaal blijven, of zelfs afzijdig, dan zal Khadaffi nog een tijd aan de macht blijven in een deel van het land. In het andere geval komt hij werkelijk in last, en zal hij zich gedwongen moeten terugplooien op zijn eigen stam, die maar 150 000 leden telt.
Als de Meghara Khadaffi opgeven, dan betekent dit dat zij de macht wensen te grijpen, en dan wordt Libië in tweeën gesneden, waarbij het Tripolitaanse en het Cyrenaïsche gedomineerd worden door stammenallianties rond de Warfallah en de Meghara. Het voortbestaan van de staat Libië wordt dan een open vraag.
Zullen die twee groepen elkaar bevechten, of zullen zij de macht delen in een federaal of confederaal bestel? Dat weten we niet, maar het gevaar bestaat dat er stammen- en clanoorlogen ontstaan zoals in Somalië. Die zouden een uiteenspatten in verschillende regio’s als gevolg kunnen hebben, wat een onverhoopte ruimte zou maken voor AQMI (Al-Qaida au Maghreb islamique), die garen zou spinnen bij de chaos, met daarbij nog, in het zuiden van het land, een opstand van de Toubou, wat weer repercussies zou hebben in Tsjaad, en waarop zich nog nationalistische revindicaties van de Touareg van Mali en Niger zouden kunnen enten; zonder natuurlijk te spreken over de consequenties die een dergelijk conflict zou hebben voor de oliemarkt.

Yves BONNET, oud directeur van de DST, vraagt:

2011-03-21T10:38:00.006+01:00

Raison garder

Curieusement, alors que l'armée libyenne a repris le contrôle de la situation et réduit, une à une, les poches de la rébellion que d'aucuns appellent la révolution, l'attention des organes d' « information » s'en détourne, et les déclarations des hommes politiques se raréfient. A cette retenue, deux causes concourent: la catastrophe qui affecte le Japon et les succès, précisément, des forces loyales au gouvernement libyen.
Force est de le reconnaître, la reprise en mains d'une situation qui faisait la joie des commentateurs et des chancelleries prend de court les apôtres d'une intervention à la façon des carabiniers d'Offenbach, qui se voyaient, qui le premier à avoir reconnu un nouveau pouvoir même autoproclamé, qui mettre la main sur le pétrole libyen, qui se venger enfin d'un dictateur « provocateur et judéophobe ».
La nuée de journalistes qui avaient envahi Benghazi promue par le président français capitale d'un nouvel Etat et qui, à quelques exceptions près, avaient oublié que Tripoli est la première ville du pays, cette nuée se trouve bien en peine d'expliquer pourquoi et comment s'est opéré ce renversement de tendance et préfère désormais s'en tenir à des communiqués sibyllins ou à des pronostics désespérés, comme la promesse d'un bain de sang et de représailles horribles.
A la vérité, qu'en est-il de tout ce déluge de paroles, de condamnations, d’anathèmes, aussi envahissants que la boue du tsunami japonais? Où sont les analyses lucides, les propos retenus, les commentaires distants que mérite un événement aussi considérable qu'une sédition, légitime ou non? Quels sont les hommes politiques qui se sont appliqués à l'objectivité et qui n'ont pas cédé à la tentation de hurler avec les loups? Où sont les amis de la Libye, que sont devenus les hommes d'affaires qui faisaient antichambre dans les palaces de Tripoli, et quémandaient des rendez-vous qui finissaient par être accordés? Combien se sont aventurés à prêcher la modération, à se souvenir des collaborations avec les services libyens dans la lutte contre Al Qaida ou la maîtrise de l'immigration clandestine? Qui a simplement demandé le recul avant la décision, l'examen avant l'intervention?
Je ne cache pas ma déception de toute cette agitation unilatérale, de cette décision présidentielle de reconnaissance d'une entité indéfinie et sans réelle légitimité, prise dans la précipitation et en l'absence de concertation ni même, probablement, de consultation de nos propres services diplomatiques, alors que, dans le même temps, la Résistance à l'ochlothéocratie iranienne, démocratique et organisée, est tenue faussement pour terroriste. Comment ainsi faire fi des prérogatives du Parlement, de la solidarité européenne, et, plus simplement, du droit international? Sous quel régime vivons-nous? Une monarchie absolue? Une autocratie napoléonienne?.
Heureusement, nos partenaires européens, l'Allemagne en tête, ont eu la sagesse de se montrer plus circonspects et les réactions de nos amis américains ou turcs aidant, le pire, le ridicule d'une guerre livrée sans avoir été déclarée, comme contre la Serbie, évité.
Il reste désormais à accomplir ce qui aurait dû l'être dès le premier jour, prendre la mesure des évènements qui secouaient le Maghreb et la péninsule arabique, respecter les règles internationales, à commencer par la souveraineté des Etats, et à faire un bilan HONNETE de ce qui s'est réellement passé, en laissant aux irresponsables le soin de condamner et de distribuer des bons points comme à l'école de nos jeunes années.
Laissant de côté un philosophe qui a dépensé beaucoup d'énergie à soutenir, en Bosnie, un camp d'où sont sortis, peu d'années plus tard, les futurs combattants d'Al Qaida et un ancien ministre des affaires étrangères qui appelle encore à la violation de la souveraineté des Etats, sous le prétexte d'un droit d'ingérence qui s'arrête à la frontière de certains pays. Et cessons de vouloir donner des leçons au monde, nous qui ne fûmes pas parfaits dans la conduite de nos propres conflits.
Plus modestement, revenons à la réalité et, si nous le pouvons, à la Vérité. Essayons de raison garder.

Yves BONNET

Alain Finkielkraut in "C Politique', op France 5, bij Nicolas Demorand

2011-03-05T22:26:00.009+01:00

France 5
C POLITIQUE
(le dimanche à 17h40)
Nicolas Demorand

Finkielkraut had geen peilingen nodig over Marine Le Pen, om al in februari volgende analyse te maken:

Une bulle médiatique d’après vous?
Ah non, pas du tout.
Quelque chose de beaucoup plus grave?
Ah je pense que c’est beaucoup plus important. Elle est, et je pense qu’elle restera le troisième homme de l’élection. Marine Le Pen va marginaliser les candidatures centristes, et peut-être aussi la candidature écologique, ça se jouera à trois, je pense que c’est très sérieux, et c’est en effet très grave parce que si Gianfranco Fini en Italie a rompu, mais explicitement, avec le fascisme, et est devenu un homme politique fréquentable, voir un bon ministre des affaires étrangères, Marine le Pen a dit récemment qu’elle assumait la totalité de l’héritage du Front National. Voilà pourquoi, oui, elle doit être combattue, et combattue durement.
Elle est le centre de gravité de la vie politique aujourd’hui, dans sa capacité à imposer des thèmes, des débats?
Oui mais, parce que ces thèmes sont là… et c’est ça que j’ai essayé de vous dire tout à l’heure, si vous voulez, sur la philosophie officielle, qui ne nous laisse pas libre de voir ce que nous voyons. Elle voit ce que nous voyons, et elle le dit, et surtout on lui abandonne le peuple ou une partie du peuple. Il y a toute une France, péri-urbaine, industrielle, rurale, dont la majorité des journalistes et des hommes politiques se désintéressent. Comme si la France était composée simplement de bobos, bien retranchés dans leurs immeubles sécurisés, et qui font la leçon à tout le monde, et de jeunes de banlieue. Non, il y a aussi ces gens, qui souffrent, qui prennent en pleine figure des plans sociaux, qui ne brûlent rien. Et tout d’un coup, Marine Le Pen prend en compte leurs souffrances.
J’ai apporté ici un livre d’un géographe, Christophe Guilly, «Fractures françaises», qui n’a rien d’un homme d’extrême-droite, et il a cette phrase terrible: «La gauche est forte là où le peuple est faible». Il faudrait que la gauche soit forte là où le peuple est fort. Il faudrait justement qu’elle prenne acte de cette réalité, et moi j’ai entendu par exemple aussi un leader socialiste, quand on lui expliquait, on lui parlait d’un rapport, qui a été remis au ministre, au premier ministre, il y a quelques semaines, un rapport du Haut Conseil à l’Intégration, sur les difficultés d’intégration à l’école. Sur l’impossibilité d’aborder un certain nombre de sujets, dès l’école primaire, notamment le passé chrétien de la France, mais aussi la Shoa, le conflit Israélo-palestinien, les Croisades, la décolonisation, certaines œuvres jugées trop scabreuses, et j’en passe. Le leader socialiste, en l’occurrence c’était Pierre Moscovici, a dit: «Oui, ça existe mais ce n’est pas capital. Ce qui est capital c’est le chômage …c’est ceci, c’est cela.»
Non! C’est absolument capital, et je regrette, et je souffre infiniment du fait que Marine Le Pen soit seule à le dire. Elle n’a… la défense de la laïcité s’impose. Il ne faut pas le lui abandonner.
Le débat sur la laïcité organisé par l’UMP, et voulu très certainement par Nicolas Sarkozy, est-ce que ça, c’est une bonne mesure, un bon dispositif?
Non.
Pourquoi?
Assez des débats! Des initiatives, des mesures. Mais ne croyez, pas par exemple, que Marine Le Pen ait tiré bénéfice du débat sur l’identité nationale. Elle a tiré bénéfice …
Il semblerait.
…de la diabolisation de ce débat. Il y a en France une véritable crise identitaire. Nous sommes dans un pays où l’accusation de sale français, de sale sefran*, de colon &c. fait florès. Beaucoup de français le ressentent, et tout d’un coup on leur dit que l’identité nationale est en tant que telle malfamée. On leur dit que l’identité française doit consister simplement à s’ouvrir à d’autres identités.
Les critiques portaient surtout sur la façon…
Non
…dont le débat a été organisé, en préfecture, sur ce qu’il a pu remuer, moins sur le concept en lui-même d’identité nationale…
Moi je me souviens, je me souviens…
…donc la façon politique de s’en servir.
Écoutez, ce n’est pas tout-à-fait juste. Je me souviens d’une pétition si vous voulez, diffusée par le site Mediapart, signée par 45000 personnes…
«Nous ne débattrons pas»
«Nous ne débattrons pas», exactement, nous ne débattrons pas parce que l’identité est un concept d’extrême-droite. C’est la droite maréchaliste, qui est aujourd’hui à nouveau au pouvoir, disaient-ils, alors même que le Président de la République et le Premier Ministre faisaient référence explicitement à Marc Bloch au Général De Gaulle &c. et à d’autres figures incontestables comme Michelet. Donc, non, c’était: pas d’identité. Et d’ailleurs, on a vu, si vous voulez le débat se transposer, et de manière alors là absolument ridicule, à la question…
Vous pensez que c’était donc un bon débat?
Non, il faut pas de débats. On ne demande pas aux hommes politiques de débattre. On dit, s’il y a une crise, résolvez-la. S’il y a des problèmes dans l’enseignement, faites en sorte que ces problèmes n’existent plus. Montrez de la rigueur, montrez de l’exigence. Mais, souvenez-vous, là il y a un débat qui n’aurait pas dû être et qui n’est certainement pas la faute du gouvernement, c’est le débat sur la "Maison de l’Histoire de France". On disait, on a dit d’abord Musée, mais on a dit Maison, pour que ça soit plus convivial &c. et un historien, Vincent Duclert, a dit: "Non, il ne faut pas une maison d’Histoire de France, mais une maison d’Histoire en France."
En France! La France n’est pas un contenu, la France est un contenant. On se dit –c’est la leçon qu’on croit avoir tiré de la deuxième guerre mondiale– il ne faut plus de ségrégation, plus de discrimination, plus d’exclusion. Si vous êtes quelque chose, vous excluez quelqu’un. Ne soyons plus rien de substantiel, et ouvrons nous à tous. Voilà si vous voulez, une idéologie en vogue, elle est catastrophique et elle fait évidemment le jeu du Front National. Il ne faut pas que l’identité nationale trouve refuge au Front National.
Est-ce qu’il y a un problème en France avec l’islam et la laïcité?
Il y a un problème en Europe. Il y a un problème, en Allemagne, aux Pays-Bas, en Angleterre et en France, d’où la dénonciation simultanée du multiculturalisme. Et ce que je reprocherais au président Sarkozy, si vous voulez, c’est sa discontinuité. Je veux bien qu’il soit pragmatique, mais ce qui me gêne, si vous voulez, c’est qu’il soit en proie à des sincérités successives. Il est l’homme qui a voulu introduire la diversité dans la Constitution: Liberté, Égalité, Fraternité, Diversité. Il a nommé une commission, présidée par Simone Weil, qui a su, fort heureusement enterrer le projet. Et voilà maintenant qu’il part bille en tête contre le multiculturalisme. Un peu de continuité n’aurait pas nui. Mais en effet, il y a aujourd’hui de véritables difficultés d’intégration, qui ne doivent pas nous conduire à dénoncer l’islam comme tel, bien sûr que non, mais à fixer clairement les règles du jeu.
Elles ne sont pas fixées aujourd’hui?
Bien, écoutez, en tous cas…
Où, quoi?
…et bien je vais vous donner, d’abord il y a des négociations permanentes pour l’enseignement, je vous ai donné des exemples, sur la viande à la cantine aussi, et puis moi je suis allé..
Mais quel est le problème, arrêtons-nous! de la viande à la cantine?
Eh bien écoutez…
Quel EST le problème?
Pourquoi
Juste au temps, on mangeait du poisson le vendredi à la cantine, bon
Eh bien, eh bien oui
Et bien voilà, et donc c’est la catho-laïcité que vous aimez, c’est pas la laïcité.
Ce que j’aime, ce que j’aime, c’est que la France ne soit pas simplement une société mais une vieille nation, et que précisément elle assume son propre héritage. Elle n’est un pays catholique mais elle est un pays qui a été catholique, et cette réalité doit s’imposer à tous les nouveaux arrivants. Bien sûr. D’autre part vous dites: quel est le problème? Moi je sais que la laïcité, vis-à-vis justement du catholicisme ostentatoire était autrefois et naguère encore, extrêmement rigoureuse, extrêmement sévère. Et j’étais l’autre jour, pour une émission dans l’école de mon enfance, et je vois un tableau, dans le haut-là, une grande carte affichée, une carte du monde, avec des photos d’élèves sur des pays africains et du Maghreb. Et la légende était: «Je suis fier de venir de…» Quel est le problème dites-vous? Il y a un problème en effet quand l’origine n’a droit de cité que lorsqu’elle est étrangère, et quand toutes les identités sont bienvenues, sexuelles, religieuses, ethniques, sauf l’identité nationale, si vous voulez. La France, voilà ce que je pense profondément, n’est pas une auberge espagnole. Voilà. Elle ne doit l'être pour personne.
Mais peut-être que la République aujourd’hui ne parvient plus à transformer les gens du monde entier qui arrivent sur son territoire, en ce que vous venez de décrire, à savoir des citoyens français. Peut-être qu’il y a aussi un travail d’examen, voir d’autocritique à faire…
Absolument.
…sur l’intégration.
La République n’y parvient plus, l’école n’y parvient plus, mais parce qu’elle a choisi d’autres… elle s’est fondée sur d’autres principes, et il est vrai aussi que la situation est de plus en plus difficile, en raison même de cette sorte de substitution démographique, dont je parlais tout à l’heure. Si aujourd’hui, dans les villes d’Île de France, vous avez soixante-dix pourcent des jeunes qui sont d’origine sub-saharienne ou magrébine, l’intégration ne peut pas se faire, mais il est clair que les autochtones s’en vont. Ils ne s’en vont pas parce qu’il sont racistes, il s’en vont en raison de la violence et de l’insécurité. Ce qui s’est passé à Pierrefitte** récemment est quand même extrêmement révélateur. Il faut que la gauche l’inscrive sur son agenda. Des médecins qui doivent quitter cette ville, ces quartiers populaires comme on dit quand on ne veut pas regarder les choses en face, et ça, c’est une situation absolument, absolument terrible.
Les gens qui vivent dans les ghettos ne sont pas responsables du fait d’y vivre, Alain Finkielkraut.
Non, les gens qui vivent dans ces quartiers ne sont pas responsables…
Non, mais on peut appeler ça ghettos. On pensait que c’était réservé aux Etats-Unis, les ghettos. On sait qu’il y en a aussi en France.
Il y en a en France parce que, je vous l’ai dit, les autochtones et les enfants d’immigrés, si vous voulez en situation un tout petit peu plus favorable, s’en vont. Ils s’en vont précisément parce que, ils veulent échapper à la délinquance, à la violence, à l’insécurité, aux caillassages des autobus &c.
L’urgence politique,
C’est donc ça la situation…
…l’urgence politique, c’est de s’occuper de ceux qui partent ou de ceux qui restent, Alain Finkielkraut?
Le rôle des politiques, c’est de s’occuper des uns et des autres, et c’est d’appeler les choses par leur Nom. Je trouve que, si vous voulez, ce déni de réalité qui sévit aujourd’hui, est absolument catastrophique, et si ça continue, oui, Marine Le Pen risque fort, non seulement d’être le troisième homme, mais un jour ou l’autre d’arriver au pouvoir.
____________

.* codetaal (le Verlan), in gebruik bij subgroepen; de fonetische lettergrepen worden in omgekeerde volgorde gezegd, bv. “l’envers” wordt “verlan”.
.** Seine-Saint-Denis, Parijs.

Hertmans gebruikt scheldwoorden

2011-02-09T21:13:00.004+01:00

De duisternis onverklaard laten

2011-01-22T18:50:00.002+01:00

De Standaard, 21 januari, p.25
BRIEF VAN DE DAG

IK STAP MEE VOOR EEN REGERING

PAUL DE KNOP

Enkele studenten van de Vrije Universiteit Brussel hebben het initiatief genomen een witte mars te organiseren die zondag door het Brusselse stadscentrum trekt. Ze willen op een vreedzame manier protesteren tegen de aanslepende regeringscrisis, die intussen een triest record gevestigd heeft, en een duidelijk signaal geven aan de politieke wereld dat de bevolking de koppigheid en halsstarrigheid aan beide kanten van de taalgrens meer dan beu is. Als rector kan ik dit bewonderenswaardige, politiek neutrale initiatief van onze studenten alleen maar toejuichen. De mars staat dan ook al met stip genoteerd in mijn agenda: ik stap mee. Dat is niet ‘behoorlijk onzinnig’, zoals een zwartkijker het deze week nog noemde in Knack, maar een belangrijk signaal dat verstrekkende gevolgen kan hebben. Kijk maar naar wat de vorige witte marsen in ons land teweeg hebben gebracht. En vanuit onze luie stoel zitten klagen zal allerminst iets veranderen.

Uiteraard kan ik begrip opbrengen voor de complexiteit van de uitdagingen die het werk van de regeringsonderhandelaars niet eenvoudig maken, en voor het feit dat men in dergelijke delicate kwesties niet over één nacht ijs mag gaan. Anderzijds vragen de achteruitgang van ons land op de ladder van de internationale economische competitiviteit en het uitblijven van echte maatregelen om schrijnende kwesties als het asielbeleid fatsoenlijk te regelen, om doortastende actie.

Laat het duidelijk zijn dat ik met mijn pleidooi geen specifieke bevolkingsgroep, noch een politieke partij, noch een bepaalde politicus wil viseren. Ik wens echter wel de eenvoudige, heldere en apolitieke boodschap te ondersteunen dat het hoog tijd wordt dat ons land een stabiele en krachtdadige regering krijgt. Deze oproep is geen manifestatie tegen de democratie, maar roept integendeel de democratisch gekozenen van het volk op om de verantwoordelijkheid op te nemen die hun mandaat met zich meebrengt. Hoe ze dit precies moeten doen, kan niemand in hun plaats beslissen. Maar dat het meer dan dringend is, wordt intussen pijnlijk duidelijk.

Onze universiteit gaf vorig jaar al het goede voorbeeld door de krachten te bundelen met de Franstalige Université Libre de Bruxelles voor de oprichting van Bruface, dat een aantal gemeenschappelijke, meertalige masteropleidingen in de Ingenieurswetenschappen organiseert. Dit succesvolle initiatief vormt het beste bewijs dat een constructieve samenwerking over de gemeenschapsgrenzen heen wel degelijk mogelijk is. De voorwaarde is wel dat er een duidelijke win-winsituatie ontstaat. Hopelijk kunnen de politici hier een wijze les uit trekken.

Sta mij toe om tot slot nog even de aandacht te vestigen op iets dat velen in alle heisa uit het oog dreigen te verliezen, namelijk de toekomst van Brussel en de talrijke gemeenschapsinstellingen die er gevestigd zijn. Het gevaar is reëel dat Brussel in een patstelling tussen Vlaanderen en Wallonië wel eens het kind van de rekening zou kunnen worden. Brussel wordt al jaren stiefmoederlijk behandeld en verdient een herfinanciering, weliswaar gekoppeld aan een herziening van het bestuurlijke model. Het is van groot belang dat de Vlaamse instellingen in Brussel verzekerd blijven van Vlaamse steun, zowel politiek als financieel. Ik durf immers niet te denken aan de gevolgen indien door het loslaten van Brussel door Vlaanderen Europa het voorbeeld zou volgen.

Paul De Knop (rector Vrije Universiteit Brussel)

Jonas Kaufmann: Die Gedanken sind frei!

2010-12-20T21:52:00.005+01:00

Die Gedanken sind frei!
Wer kann sie erraten?
Sie fliehen vorbei
wie nächtliche Schatten.
Kein Mensch kann sie wissen,
kein Jäger erschießen,
es bleibet dabei:
Die Gedanken sind frei!

Ich denke, was ich will
und was mich beglücket,
doch alles in der Still
und wie es sich schicket.
Mein Wunsch und Begehren
kann niemand verwehren,
es bleibet dabei:
Die Gedanken sind frei!

Und sperrt man mich ein
im finsteren Kerker,
das alles sind rein
vergebliche Werke.
Denn meine Gedanken
zerreißen die Schranken
und Mauern entzwei:
Die Gedanken sind frei!

Drum will ich auf immer
den Sorgen entsagen
und will mich auch nimmer
mit Grillen mehr plagen.
Man kann ja im Herzen
stets lachen und scherzen
und denken dabei:
Die Gedanken sind frei!

Melodie: Bern 1810-1820
verwendete Fassung nach Hoffmann/Richter, Schlesische Volkslieder, Leipzig, 1842

Text: aus süddeutschen Flugblättern 1780-1800
1820 erstmals mit der verwendeten Melodie gedruckt

Vincent de Coorebyter en Eric Corijn bij Alain Finkielkraut (France Culture, Répliques).

2010-12-18T13:33:00.002+01:00

.

.

Wim van Rooy op Radio 1, in het gastprogramma van het Humanistisch Verbond

2010-12-07T22:26:00.002+01:00

Interviewer is Karel van Dinter:

J-L Tixier-Vignancour: Pour Isorni (+ slotverklaring van de beklaagde)

2010-11-29T14:49:00.003+01:00

.6 février 1963

Tixier-Vignancour: Plaidoirie pour le Général Salan

2010-11-29T13:55:00.018+01:00

Een studio-opname, niet het pleidooi in de rechtszaal

Eerste deel

Tweede deel

Derde deel

Vierde deel

Hier een verslag voor de cinemazalen.
.

Wim van Rooy als 'zeer rechts' bestempeld

2010-10-24T22:54:00.003+02:00

Conférence Oskar Freysinger donnée à Bruxelles le 9 octobre 2010

2010-10-14T12:26:00.002+02:00

L'islam est-il une menace ?

Permettez-moi, en préambule, de constater qu’à la fin de cette première décennie du 21ème siècle, poser des questions et en débattre est devenu une gageure en UE. D’abord, le centre diamant m’a fermé ses portes à Schaerbeek sous la pression exercée par la bourgmestre et la police sur le bailleur de la salle, puis ce fut le tour du Crowne Plaza hôtel de me refuser une salle. Son propriétaire a eu au moins l’élégance, après avoir d’abord accepté puis refusé la conférence, de nous rencontrer, Marcel Castermans et moi, pour nous exprimer son embarras de ne pouvoir tenir son engagement. « Cependant » a-t-il fait savoir lors de cette entrevue, « le Crowne Plaza » ne fait pas exception quant à son refus. A l’heure actuelle, vous ne trouverez aucun hôtel et aucune salle à Bruxelles disposés à vous accueillir, tant les pressions politiques sont grandes. Voyez-vous, je suis commerçant, et ne puis aller contre le système ». Le directeur du Crowne Plaza ne croyait pas si bien dire, car un troisième propriétaire de salle ayant initialement donné son accord s’est rétracté ce matin même.

Voilà pourquoi l’Europe court à la dérive : Non pas à cause des fanatiques qui occupent le terrain, mais à cause des lâches qui les laissent faire.

Je suis cependant heureux du dénouement de cette affaire qui me voit aujourd’hui m’exprimer en français dans une salle du parlement Flamand. Merci à Philippe de Winter qui a été le seul, ce matin, à s’engager pour la liberté d’expression dans cette ville de Bruxelles mise sous l’éteignoir d’une clique liberticide.

L’intolérance et la censure sont aujourd’hui l’apanage de ceux qui n’ont que les mots « ouverture » et « tolérance » sur les lèvres. Paradoxalement, notre combat pour la liberté, nous le menons aussi pour eux et leurs enfants, malgré le fait qu’ils cherchent à nous museler. Pour l’heure, je vais tenter de vous résumer en trois quarts d’heure l’argumentation qui a prévalu lorsque nous avons décidé, en Suisse, de donner un signal fort à l’islam en interdisant la construction de minarets. L’islam est-il une menace ? Si oui, dans quels domaines et par quels aspects ? Voilà les questions auxquelles je vais tenter de répondre sans la moindre animosité envers les musulmans en tant que personnes individuelles, car ils sont souvent les premières victimes d’un dogme impitoyable ne leur laissant que très peu de choix quant à la gestion de leur vie.

1.Toutes les religions sur pied d'égalité

Au début de cette réflexion nous devons nous interroger sur la manière dont tout Etat de Droit préserve la paix religieuse chez lui. Il n'y parvient que par la voie d'un régime légal séculaire qui se place au-dessus des dogmes religieux et qui garantit le même traitement à toutes les confessions. L'instance protectrice doit se placer au-dessus du protégé pour que sa protection soit efficace et pour qu'elle soit accordée de la même manière à tous. La foi religieuse est fondamentalement indémontrable et échappe donc à toute vérification. Cela signifie pour un législateur garantissant le même traitement à toutes les religions que la foi X et la foi Y se situent forcément au même niveau et que les hommes sont libres de choisir leur confession, donc aussi de passer d'une religion à une autre. La liberté religieuse est d'ailleurs le droit fondamental le plus ancien de tout Etat constitutionnel moderne. Cependant, dès que la foi religieuse se politise, la dogmatisation de la politique menace. La confession influence alors à tel point la politique que celle-ci finit par interdire, isoler ou opprimer toutes les autres convictions religieuses (voir l'Iran, l'Afghanistan, etc.) tout en imposant un dogme (indémontrable et immuable). Permettez-moi de relever quelques cas édifiants liés à la loi sur le blasphème introduite il y a quelque-temps au Pakistan, qui se présente pourtant comme une démocratie : – La famille d’une femme de 26 ans du Punjab, Rubina Bibi, mère de trois enfants, accusée et emprisonnée sur des fausses accusations de blasphème, pense actuellement, par désespoir, à trouver un accord avec les accusateurs : le retrait des accusations, et donc la liberté, en échange de la conversion à l’islam. En mars 2010, Rubina a été accusée par une commerçante musulmane à la suite d’une discussion sur la vente d’un produit alimentaire. Les audiences devant le tribunal se sont déroulées sous de fortes pressions des groupes islamiques extrémistes. Pour parvenir à un accord extrajudiciaire, il a été dit à la famille de Rubina que les accusations seraient enlevées dans le cas d’une conversion à l’islam. – En février 2010, Qamar David, chrétien de Lahore, en prison depuis 2006, a été condamné à la prison à perpétuité pour blasphème. Depuis trois ans sa famille et son avocat sont l’objet de menaces et d’intimidations. “La condamnation se base seulement sur les déclarations et les témoignages créés de façon artificielle, fruits de la haine et des préjudices”, remarque l’avocat Parvez Choudry. - En janvier 2010, Imran Masih, 26 ans, de Faisalabad, a été condamné à la prison à perpétuité pour blasphème. Un voisin l’a accusé d’avoir brûlé une copie du Coran. Le jeune a été victime d’un piège : alors qu’il nettoyait son magasin, il voulait en effet se défaire de certains livres écrits en arabe (langue qu’il ne comprend pas) et a demandé conseil à l’un de ses voisins qui l’a d’abord autorisé de le faire et l’a ensuite accusé de blasphème. – Au début de juillet 2010, le chrétien Zahid Masih de Model Town, non loin de Lahore, a été forcé de fuir et de se cacher avec sa famille après avoir été accusé de blasphème au début du mois par le musulman Manat Ali qui a ameuté une foule de fondamentalistes pour tenter de le lyncher. Zahid est accusé d’avoir utilisé un panneau sur lequel sont inscrits quelques versets du Coran comme tapisserie d’une salle de bain. Partant de cette réalité, le problème que l'islam pose aux démocraties occidentales n'est pas en premier lieu de nature théologique, mais surtout politique et juridique.

2.Conceptions opposées du droit

En Suisse comme dans toute démocratie digne de ce nom, chaque loi est démocratiquement légitimée. Cela signifie que nos lois peuvent changer, à l'inverse du droit religieux islamique qui, lui, est irréversible et autonome, car il est considéré comme d'origine divine; il est donné une fois pour toutes et ne doit de compte à personne. La sharia repose sur le coran qui a été remis au prophète Mahomet en état d'extase mystique. Le coran existait en tant que loi non créée au paradis et il a été rendu accessible aux humains par Mahomet. La sharia repose encore sur une autre origine, les hadiths, qui, par leur valeur de source, sont placés au même niveau que le coran et comprennent des informations et des actions tirées de la vie du prophète. Il existe, selon les écoles coraniques, diverses conceptions à ce niveau. Certains hadiths sont acceptés par les uns, refusés par les autres. On constate à l'intérieur des textes religieux une grande variété qui conduit à des conceptions et des pratiques opposées. Enfin, toutes les contradictions contenues dans le coran ainsi que les domaines qui n'y sont pas réglés sont fixés par l'Ijma qui représente un consensus des légistes autoproclamés (les ulémas) et qui formule des fatwas (arrêts juridiques). Le problème vient du fait que l'alim (pluriel: ulémas) passe pour être celui qui "sait", donc possède des connaissances scientifiques alors qu'il s'agit de questions de foi. On comprend ainsi pourquoi la foi est considérée comme le savoir dans l'islam, donc comme un domaine scientifiquement vérifiable. Cette conception est difficilement conciliable avec notre idée de la foi et elle entraîne des conséquences extrêmement graves dans la vie pratique. A l'opposée des habitants des 57 pays membres de l'Organisation de la conférence islamique, le peuple suisse peut, en vertu de notre conception du droit, largement participer au processus politique par le biais des instruments de la démocratie directe. Il pourrait, par exemple, biffer la référence au Tout-Puissant dans la Constitution fédérale. En revanche, aucun peuple des Etats islamiques mentionnés plus haut n'a le droit de remettre en question la sharia qui, dans ces pays, est égale à une connaissance scientifique immuable au même titre que nous admettons, nous autres Suisses, le fait que la terre est ronde et tourne autour du soleil. L'époque où l'église tentait d'interdire cette connaissance est révolue; Galilée incarne pour ainsi dire le début de l'émancipation moderne de la science par rapport à la religion. La cour constitutionnelle turque a retenu dans un arrêt confirmé par la Cour européenne des droits de l'homme que la sharia était l'antithèse de la démocratie et visait à enlever à l'Etat le rôle de garant des libertés et droits individuels. Dans ce contexte, la déclaration suivante de Dalil Boubakeur, ancien président du Conseil français de la communauté musulmane, est remarquable: "L'islam est simultanément religion, communauté, loi et civilisation." L'Organisation de la conférence des Etats islamiques – qui, comme on l'a dit, comprend 57 Etats – a fait un constat semblable: "L'Islam est religion, Etat et organisation complète de vie." Conformément à ce principe, l'Organisation de la conférence des Etats islamiques n'accepte la Déclaration générale des droits de l'homme que dans la mesure où elle n'est pas en contradiction avec la sharia. C'est précisément cette tendance de l'islam à contrôler aussi bien la vie privée que l'organisation publique de la société, donc son influence globale sur la conception de la vie des gens, qui distingue l'islam des autres religions. Le bouddhisme, le judaïsme, l'hindouisme, etc. pratiquent la religion avant tout comme une conception individuelle de la vie sans composante politico-juridique notable. Ils respectent la politique, le droit, mais aussi les sciences et les arts comme "systèmes" autonomes alors que les écrivains et artistes qui critiquent l'islam doivent s'attendre à des réactions violentes de la part des gardiens de la religion islamique. On rappellera à ce propos la condamnation à mort de Salman Rushdie par le chef de l'Etat iranien, l'ayatollah Khomeiny, en 1989 ou encore la destruction de biens danois dans des Etats musulmans après la parution de caricatures sur Mahomet en 2006. Kurt Westergaard, l’un des dessinateurs danois vit d’ailleurs toujours sous la menace d’une fatwa. Après avoir échappé à trois attentats, il change souvent de ville et de pays, ne sort jamais sans escorte armée et a transformé sa maison en forteresse. Ca fait maintenant cinq ans que dure cet enfer. De quoi décourager d’autres adeptes de l’humour « mal placé ».

3.Racines historiques de la conception islamique du droit

Les textes religieux de l'islam ne sont pas seulement de nature éthique et morale, mais cherchent aussi à influencer la formation de l'Etat. Le coran a été rassemblé et écrit après l'an 800 lorsque les conquêtes de l'islam s'étendaient jusqu'en Espagne. Cette expansion exigeait la mise en place d'un ensemble de règles juridiques de caractère normatif pour organiser les clans et tribus qui, à cette époque, ne se qualifiaient pas de musulmans, mais de Sarazins. Contrairement à ce que l'on pense communément, les mosquées ne sont donc pas comparables à nos églises; elles sont bien plus des offices d'état civil puisqu'on y traite surtout des procédures juridiques et de droit civil. Le rapport privilégié entre le musulman et Allah passe par la sharia, la norme islamique. Dans l'islam, la morale se fonde sur la loi alors que dans notre conception du droit la loi se fonde sur la morale. Un exemple pour illustrer ce propos: chez nous, un principe moral décrète qu'il est mal de tuer; cependant, la loi résultant de ce principe moral doit prendre en considération qu'en cas de légitime défense il peut arriver qu'un humain en tue en autre sans être puni par la suite. Il est toujours mal de tuer, mais le législateur admet une légitimité dans certains cas d'urgence. Il en est tout autrement dans l'islam. La sharia prescrit en effet précisément quand, dans quelles conditions et comment exactement certaines personnes peuvent être tuées ou non. La morale exige simplement que ce catalogue soit respecté; à l'inverse, il est immoral de ne pas respecter ce catalogue. La morale est déduite de la norme légale, donc intervient après la loi, ce qui est d'ailleurs logique dans la conception de l'islam puisque la loi est divine et non créée et vaut donc une fois pour toutes. Lorsqu'un musulman récite le coran, il récite un texte qui est en quelque sorte proche de notre code civil; la différence est que les lois de l'islam sont d'origine divine et de ce fait immuables. Il n'est donc guère étonnant que le musulman qui renie sa foi s'expose à la peine de mort et que 94% des péchés que le coran punit par des séjours en enfer concernent la mise en doute ou la critique de Mahomet ou de l'islam. A elles seules, ces conceptions contradictoires de l'origine du droit indiquent combien la cohabitation des deux visions est difficile et quasi impossible à réaliser dans la pratique.

4.Problèmes territoriaux

Si les problèmes de compatibilité entre la culture islamique et la culture occidentale ne sont pas religieux, mais juridiques, c'est parce que la sharia précède la formation de l'Etat et constitue en quelque sorte le socle sur lequel est bâti l'Etat (la nomocratie islamique). L'islam distingue trois situations territoriales: dans le Dar el Islam (pays de la paix), l'islam a triomphé et règne sans partage; dans le Dar el Harb (pays de la guerre), les infidèles sont au pouvoir et dans le Dar el Suhl (que l'on peut traduire par pays de l'armistice), l'islam est encore en minorité et doit donc s'adapter, mais chaque musulman qui y vit doit tout entreprendre pour faire triompher un jour sa religion. Dans cette conception des choses, les minarets, les cimetières séparés, mais aussi les écoles coraniques et les mosquées deviennent des petites régions extraterritoriales en terre impure, des têtes de pont de l'islam sur le territoire desquels, même s'il est modeste, la seule loi islamique s'applique. Dans le Dar es Islam, le pays sacré où l'islam s'est établi, aucune loi concurrençant la sharia – par exemple, notre droit pénal et civil – n'est admise. Ce "pays sacré" de l'islam comprend aujourd'hui en Europe de nombreux quartiers urbains de France, de Grande-Bretagne et d'Allemagne. Les musulmans y vivent en majorité; ils y ont leurs cimetières, leurs mosquées et leurs écoles coraniques. Ces lieux sont répartis dans tout l'Occident et croissent par leur nombre et leur taille. Les minarets sont tout au plus les symboles de cette pénétration à l'image des petits drapeaux que les généraux piquent sur leurs cartes d'état-major pour marquer l'avancée de leurs troupes. Le mot minaret vient de "El Manar", le phare. Or, ces "phares du jihad" ou ces "baïonnettes de l'islam", pour reprendre les termes du premier-ministre turc Erdogan, ne répondent pas à une exigence du Coran et ne jouent aucun rôle dans le rituel religieux de l'islam. Le muezzin a été inventé bien plus tard, mais sa présence est fréquemment justifiée par un parallèle discutable avec les cloches des églises chrétiennes. En fait, le minaret est avant tout le symbole bien visible d'une soumission totale à une doctrine et à l'intolérance qui en découle – même si cette dernière suscite des controverses entre les différents courants islamiques. Si nous tolérons sur le territoire suisse la construction de minarets, les conflits qui ont lieu en Orient, par exemple entre les musulmans ottomans et les Alaouites se poursuivent chez nous. Au lieu d'encourager la tolérance réciproque et la paix religieuse, nous attisons les conflits dans la grande diversité doctrinaire de l'islam. En effet, pour les Alaouites ou les musulmans sécularisés, les minarets sont un affront et le signe qu'une certaine expression de l'islam cherche à se positionner comme la seule représentation de cette religion en Suisse. Dans la conception universelle de l'islam radical, toutes les régions du monde qui étaient autrefois islamiques doivent le redevenir. Le moyen d'atteindre cet objectif est le jihad qui, dans 97% des cas où il apparaît dans le Coran, signifie « guerre sainte contre les infidèles » alors que dans 3% seulement des cas, ce mot doit être compris comme un "combat intérieur", une "purification spirituelle" ou une "recherche". Chaque lieu d'où est visible un minaret et chaque région que l'on voit depuis un minaret doivent devenir islamiques. Face à cette revendication, on comprend que cet édifice fréquemment sous-estimé par les Européens joue un rôle bien plus important que celui qu'on lui prête communément. Un minaret haut de 21 mètres est actuellement en construction à Poitiers, ville où Charles Martel a mis en fuite les Sarazins en 732. Des haut-parleurs y seront installés. Mais on a promis à la population qu'ils resteront muets. Alors pourquoi en installe-t-on? Le fait est qu'à de nombreux endroits où la construction d'un minaret a été autorisée, la voix du muezzin retentit aujourd'hui plusieurs fois par jour. C'est le cas par exemple à Grenade, en Bosnie, à Oxford, à Londres, à la Nouvelle-Delhi et même à Lhassa, la capitale du Tibet. Des résistances se manifestent ailleurs, et pour des raisons facilement compréhensibles: le but de ce mouvement est d'installer la norme islamique dans le monde entier et les minarets ne sont que la manifestation visible – et fréquemment bruyante – de cette pénétration. Le Conseil islamique de Grande-Bretagne l'a clairement dit en mars 2008: "L'appel à la prière devra devenir partie intégrante de la vie en Grande-Bretagne et en Europe." Or cet appel annonce cinq fois par jour le principe suivant: "Allah est le plus grand. Je témoigne qu'il n'y a pas d'autre Dieu qu'Allah. Je témoigne que Mohammed est le messager d'Allah. Venez à la prière. Venez à la félicité. Allah est le plus grand. Il n'y a pas d'autre vrai Dieu qu'Allah". A côté de cette profession de foi, les cloches de nos églises sont d'une neutralité remarquable – d'autant plus qu'elles servent pour l'essentiel à donner l'heure

5. L'exercice de la religion n'est pas un droit absolu

Le libre exercice de pratiques religieuses – par exemple l'abattage rituel – n'est autorisé dans le droit national et international que dans les limites des lois. Des restrictions sont parfaitement possibles. L'article 9 al. 2 de la Convention européenne des droits de l'homme, l'article 29 al. 2 de la Charte des droits de l'homme de l'ONU ainsi que l'article 36 de la Constitution fédérale permettent une limitation de la liberté religieuse si cette restriction est dans l'intérêt public et si elle est adaptée à la situation. C’est pour cette raison que le Conseil fédéral et le Parlement ont bien été obligés d'admettre que l'initiative contre les minarets n'était pas contraire à la loi et devait par conséquent être soumise au peuple.

Cependant, nous constatons aujourd’hui que le gouvernement se soucie bien peu de la volonté clairement exprimée des citoyens lors du vote qui suivit, puisqu’il n’a pas l’intention de s’opposer à la construction d’un minaret à Langenthal sous le prétexte fallacieux que la demande de construction avait été déposée avant le 29 novembre 2009. Pourtant, le soir de la votation, la ministre de la justice avait affirmé haut et fort que la volonté du peuple serait respectée et qu’aucun minaret ne serait plus construit en Suisse. Pire encore : Dans sa réponse à la cour européenne des droits de l’homme du 15 septembre 2010, le Conseil Fédéral se permet, au mépris total du concept de souveraineté et ignorant la volonté populaire exprimée au scrutin universel d’affirmer que « la jurisprudence récente du Tribunal fédéral connaît des exemples admettant la primauté d’un traité international (et d’une loi fédérale) par rapport à une disposition de la Constitution ». Et d’ajouter un peu plus loin : « Cette jurisprudence pourrait être appliquée à la relation entre norme internationale et constitutionnelle, cela d’autant que l’article 190 Cst. ne mentionne pas la Constitution en tant que droit pertinent ». C’est ainsi que la démocratie directe et le vote au scrutin universel cèdent le pas à la « démocratie des juges » dont la légitimité démocratique est bien moindre, puisqu’ils sont cooptés et par le système en place. Procédant ainsi, le système parvient à museler le peuple en déclarant la démocratie antidémocratique et les processus politiques illégaux partout où ils contredisent la doxa de la globalisation.

6.Dhimmitude et intégration

Si l'Etat américain du Michigan n'exige plus, lors des contrôles de personnes, que les femmes voilées se découvrent, il créé une situation juridique concurrente sur son propre territoire. Au nom d'un pluralisme légal postmoderne et tolérant, le régime légal territorial est progressivement dilué. Même chose lorsque dans un lycée de l’Oise, on permet aux adolescentes de passer leur bac couvertes du voile intégral (« Le Figaro » du 19 juin 2010).La Commission de recours en matière d'asile a décidé que "le droit suisse ne pouvait pas se permettre de se juger supérieur à un droit étranger"; partant de cette affirmation, elle a admis un mariage conclu avec une mineure et en l'absence du mari. Exemple particulièrement frappant de ce pluralisme juridique: en Allemagne, une juge a refusé de prononcer un divorce "parce que dans l'islam le châtiment corporel de l'épouse est permis". Ces exemples montrent que les démocraties occidentales sont aujourd'hui prêtes à tolérer sur leur territoire un système légal divergent et concurrent au détriment de leur propre régime. Le respect de nous-mêmes et la prudence devraient pourtant nous inciter à empêcher la propagation sur notre territoire d'un droit opposé au régime légal suisse et reposant sur une conception totalement différente des droits de l'homme. Comme l'a constaté la Cour européenne des droits de l'homme, la sharia est incompatible avec notre conception du droit notamment dans les domaines du droit du mariage, des droits de l'homme ou encore du droit pénal. Le fait d'accepter le port du voile par des enseignantes musulmanes ou les cours de natation séparés pour les enfants musulmans sont des exemples de concessions justifiées par la tolérance à l'égard de cultures étrangères et qui paraissent peu importantes alors qu'en réalité elles ouvrent la boîte de Pandore du point de vue du droit. Ces adaptations apparemment modestes de lois et de règles visent à faire reconnaître en Suisse un droit parallèle totalement étranger au nôtre. S'agissant par exemple des mariages arrangés de mineurs, on admet que des droits fondamentaux (le droit de se marier) soient violés au nom d'autres droits humanitaires (la liberté religieuse corporative). Mais une société où il est désormais de bon ton de pratiquer la dhimmitude - cette servilité prophylactique sensée détourner les foudres d’Allah de nos têtes - ne s’encombre pas de réflexions sur la portée des concessions faites à l’Islam. N’a-t-on pas vu M. Delanoë, maire de Paris, féliciter les musulmans pour le Ramadan et le conseiller national Hugues Hiltpold faire de même à Genève ? Jamais on n’a entendu ces mêmes personnes féliciter les chrétiens pour le carême. Et jamais on ne les verra congratuler les participants à un apéro géant « saucisson-pinard » ! Cependant, cette « dhimmitude » (soumission aux exigences islamiques par les « infidèles ») n’est pas seulement le fait des pays européens. Ainsi, lorsque j’apprends (« le temps » du 28 mai 2010) que le Maroc intensifie l’expulsion de chrétiens étrangers de son territoire national, je ne puis m’empêcher de penser que cet exercice n’est qu’une concession faite par le roi aux islamistes dont l’influence grandit. Au bout de ces concessions, lui aussi, tout roi et marocain qu’il soit, risque de trouver un califat à la place de l’Etat-nation. Ce n’est pas en se faisant passer pour plus islamiste que les islamistes qu’il parviendra à freiner leur progression, car les fous de Dieu ne se soucient guère des images, aveuglés qu’ils sont par les exigences de leur dogme.

7.Ghettos culturels, société individualiste et système de clans

Cette mise en parallèle de deux systèmes juridiques différents sur le territoire du même Etat est particulièrement dangereuse à cause de l'isolement croissant de certains groupes ethno-religieux dans des ghettos. Depuis le siècle des lumières notre société est construite selon le principe individualiste; elle n'est donc pas préparée à accueillir et à intégrer des groupes fonctionnant comme des collectifs quasi-inaccessibles. L'individualisme favorise la libre formation des opinions et, de ce fait, la force novatrice caractéristique des sociétés occidentales. Parallèlement, il freine le népotisme en affaiblissant le système des clans. L'individualisme libérant l'individu de l'étreinte de son clan, il permet à chaque personne de s'approcher d'une autre qui lui était auparavant étrangère. La conséquence finale est que l'intérêt général, donc le bien-être de tous les citoyens, est placé au-dessus des intérêts particuliers des clans. Mais ce système ne fonctionne que dans une société plus ou moins homogène et dont les membres connaissent et respectent les règles générales. De plus, l'Etat doit être prêt à imposer ces règles. Le problème est que la plupart des sociétés extra-européennes fonctionnent de manière totalement différente de ce principe; les intérêts des clans et des familles passent avant l'intérêt général qui, dans un tel cadre, n'est qu'un concept abstrait. Plus le nombre d'immigrants en provenance d'Etats connaissant une structure prononcée de clans est grand, plus notre société a de problèmes. Dans ce contexte, il est par exemple choquant que l'on autorise, sous le prétexte du "regroupement familial" qui se réfère au noyau de la famille européenne, non seulement l'épouse et les enfants, mais aussi les frères, les sœurs, les grands-parents et les cousins à entrer dans l'espace UE. Le plus grand problème des Etats européens modernes provient du fait que l'immigration incontrôlée et l'affaiblissement, voire la suppression des frontières extérieures provoquent l'émergence de nombreuses frontières intérieures, parfois invisibles. Si nous refusons de chercher des réponses valables à ces problèmes, si nous en faisons un tabou pour ne pas devoir les aborder, l'espace UE prometteur d'une grande liberté risque fort de devenir un espace de sociétés en conflit. La Suisse n'échappe pas à cette évolution, car les conséquences cumulées de Schengen/Dublin, de la libre circulation des personnes et de l'afflux de demandeurs d'asile ne permettent plus guère à notre pays d'imposer des règles de passage aux frontières. Cela a pour conséquence l’importation de comportements difficilement assimilables et protégés par des clans regroupés. Voilà comment la polygamie réapparait un peu partout en Europe. Je rappelle ici le cas emblématique de Lies Hebbadj, qui a fait la une des médias, le 23 avril 2010, pour avoir contesté publiquement le procès-verbal infligé à l’une de ses compagnes pour port du niqab au volant. Le 9 juin, Lies Hebbadj a été mis en examen pour fraudes aux prestations sociales - une «polygamie de fait» lui permettant de bénéficier d’aides indues -, escroquerie, et travail dissimulé. Depuis, il a été de nouveau mis en examen pour viols aggravés. Affaire à suivre. Dans les hôpitaux, aussi, les dérives intégristes font leur entrée : Refus de l’homme de faire soigner sa femme par un médecin de sexe masculin, refus de traitements etc. Cela mène à des situations absurdes. Dans « Libération » du 7 juillet 2010, Isabelle Lévy raconte le cas d’une patiente qui n’avait jamais été suivie pendant sa grossesse et qui s’est présentée aux urgences, car elle avait des contractions. Elle a refusé d’être examinée par un médecin homme, et elle est repartie avec ses contractions. Soudain, le personnel a entendu des cris. La femme en question était en train d’accoucher sur la pelouse. L’infirmière lui a dit alors : «Vous avez refusé d’être examinée par un homme, mais vous venez d’accoucher devant une centaine de personnes !» Pourtant, la liste ne s’arrête pas là. L’incompatibilité sociale et culturelle peut prendre des formes encore bien plus dramatiques. Que dire du cas dramatique de la jeune Swera, 16 ans, Suissesse d’origine pakistanaise parlant le « schwyzerdütsch » comme ses camarades de classe, tuée par son père pour un vol de cigarettes qu’il jugeait devoir, selon ses convictions religieuses, laver dans le sang ? Le sang de son sang ? Pour l’honneur, pour laver l’affront. Mais derrière ce terrible fait-divers, combien de jeunes filles muselées, mises sous tutelle, battues ? L’omerta régnant dans les milieux claniques est totale. Sa transgression fatale. Partant de ces constats, je voudrais terminer cet exposé en formulant les recommandations suivantes:

1.Notre Etat de droit a le devoir d'exiger des immigrants le respect intégral de notre régime légal et d'éviter toute concession, aussi modeste soit-elle en apparence, qui pourrait encourager, ne fût-ce que de manière vague, l'établissement de conceptions parallèles du droit. En admettant la ségrégation de groupes, notamment de la population islamique par le biais de droits d'exception comme les cimetières séparés, les dispenses générales des cours de natation, les mariages forcés, nous les empêchons d'approcher notre patrimoine culturel si bien que l'intégration si souvent vantée n'est plus qu'un exercice-alibi.

2.Même si nous risquons de toucher à la liberté d'établissement, nous devons empêcher la formation de ghettos ethniques, donc l'émergence de mondes parallèles indifférents les uns par rapport aux autres. La vie en parallèle de groupes ethniques n'a rien à voir avec l'intégration.

3.Nous devons empêcher que des chefs religieux fanatiques ne mettent le grappin sur certains groupes ethniques en intervenant plus sévèrement contre ces meneurs extrémistes.

4.Nous devons tenter de limiter les flux de l'immigration pour accueillir des immigrants en moins grand nombre, mais mieux, afin de les intégrer. Enfin, il reste à espérer que l'islam se transforme de l'intérieur dans les années à venir et qu'il vive lui aussi un sorte de siècle des lumières qui mette définitivement un terme à l'islamisme fanatique. Tant que cela n'est pas le cas, nous avons le devoir de protéger notre Etat contre toute forme de subversion. Il n'est pas acceptable que les principes libéraux de notre Etat de droit soient utilisés comme instruments de sa désintégration et finalement de sa destruction. Il en va aussi de la liberté et de la sécurité des musulmans eux-mêmes, particulièrement de ceux qui cherchent vraiment à s’intégrer chez nous. Je me permets de rappeler à ce sujet le triste destin de l’imam de Drancy, Hassan Chalgoumi, qui s’est prononcé publiquement pour l’interdiction du voile intégral en France. Depuis, toutes les prières qu’il dirige sont perturbées. Les 43 religieux qu’il avait rassemblés en 2009 dans la Conférence des imams de France, pour promouvoir la « double mission culturelle et républicaine des imams », déclarent forfait l’un après l’autre. Désormais, Chalgoumi est de plus en plus isolé et vit sous protection de l’Etat, menacé pour quelques mots proférés contre l’intégrisme et l’antisémitisme. Lutter contre les dérives de l’Islam en terre chrétienne, c’est peut-être avant tout cela : Protéger les musulmans de leurs propres « frères ».

Oskar Freysinger

RTBf, Culture Club: Jacques Vergès

2010-09-25T00:33:00.008+02:00

Edito du Monde, édition du 5 septembre.

2010-09-06T18:07:00.004+02:00

.
La Belgique et les Pays-Bas malades du populisme

Deux démocraties européennes traversent une crise sans précédent : trois mois après avoir voté, les Pays-Bas et la Belgique sont toujours dans l'attente. Ils attendent le programme et la constitution d'un gouvernement, quitte à recourir à d'improbables coalitions.
A Bruxelles, les tourments ont commencé dès 2007. Le chrétien-démocrate flamand Yves Leterme a légitimé le message des indépendantistes flamands, auxquels il s'était associé. Mais, comme son parti, il a été dévoré par cette Nouvelle Alliance flamande, qui, grâce à lui, a pu faire prospérer l'idée d'une Flandre autonome, délivrée du "boulet" wallon et susceptible d'accaparer Bruxelles. La confusion est telle, aujourd'hui, en Belgique que le scénario de la partition n'est plus irréaliste.
Les Pays-Bas ont beau s'épargner les querelles linguistiques, leur situation n'est pas plus reluisante. Deux partis traditionnels - les chrétiens-démocrates et les libéraux - ont tenté de négocier un pacte du diable avec l'extrême droite du député Geert Wilders, boutefeu islamophobe. En échange du soutien des populistes à leur coalition minoritaire et à leur programme de rigueur, les deux partis s'engageaient à accepter une politique vigoureuse à l'égard des immigrés. M. Wilders a fait s'effondrer ce château de cartes en critiquant le manque de crédibilité des chrétiens-démocrates.
Au-delà de leurs dissemblances, les deux Etats du Nord, longtemps cités en exemple pour leur art du compromis, souffrent de maux similaires. De la montée d'un populisme égoïste et parfois anti-européen. Du désaveu de l'opinion à l'égard de systèmes politiques à bout de souffle. Et d'un éparpillement de l'électorat, que favorise le système de représentation proportionnelle, augmenté, en Belgique, d'une obligation de se rendre aux urnes qui encourage le vote "ras-le-bol".
Longtemps stables parce que s'y organisaient les transferts de voix entre les trois courants classiques - chrétiens-démocrates, sociaux-démocrates et libéraux -, les démocraties belge et néerlandaise ont laissé prospérer des partis protestataires qui menacent aujourd'hui leur équilibre.
Après une extrême droite radicale et xénophobe, la Flandre a vu naître une droite nationaliste décomplexée, qui a su mêler la mise en cause de la "mauvaise gestion" à la revendication indépendantiste et à la dénonciation des transferts d'argent vers les "pauvres" francophones. Aux Pays-Bas, les partis classiques n'ont pas vu venir la menace d'un populisme antimusulman qui fait de tout étranger le bouc émissaire.
Dans les deux pays, des partis très minoritaires au départ ont acquis de la notoriété grâce à l'impuissance des partis traditionnels, incapables d'opposer des arguments rationnels aux vociférations populistes. Grâce à la curiosité de médias avides de nouveauté, et qui ont, en amplifiant leur parole, rendu crédible cette dernière. Grâce, surtout, à des systèmes électoraux qui ont transformé les Parlements en chambres d'écho de visions caricaturales sur les questions politiques majeures. Un constat inquiétant.
.

Het Laatste Nieuws, 28 augustus 2010

2010-08-29T23:34:00.002+02:00

.

Het Laatste Nieuws, 28 augustus 2010
Jan Segers

Straf, wat een Franstalige onderhandelaar zich donderdagavond zou hebben laten ontvallen: "Bart De Wever heeft de hele tijd Nederlands gepraat om ons op de zenuwen te werken." Journalist Jan Segers van Het Laatste Nieuws beschrijft het taalgebruik tijdens de onderhandelingen.

Donderdag rond 21 uur post een Franstalige krantenjournalist een berichtje op Twitter. Een niet nader genoemde Franstalige onderhandelaar heeft hem zonet gezegd dat Bart De Wever tijdens het overleg van die middag "de hele tijd Nederlands heeft gesproken pour nous énerver". Met als ondertoon: waar haalt hij het lef vandaan, die De Wever, om tijdens onderhandelingen geen Frans maar Nederlands te spreken?
Navraag leert dat Bart De Wever die middag inderdaad een monoloog van een halfuur in het Nederlands heeft gehouden. Daarmee wou hij de Franstaligen duidelijk maken dat ze de gevraagde 500 miljoen extra voor Brussel pas zouden krijgen als onderdeel van een nieuwe financieringswet. "Bart wou genuanceerd en gedetailleerd uitleggen waar het op stond", luidt het bij N-VA. "Maar hij was moe en opgejaagd, en dus deed hij dat voor één keer in zijn eigen taal en niet in het Frans, zoals gewoonlijk."
Goede wil
Want u moet weten: de voertaal bij deze communautaire onderhandelingen is Frans. "Elk mag natuurlijk zijn eigen taal spreken", had Elio Di Rupo bij het begin van de preformatie gezegd, maar zo bleek het niet echt op te schieten. Sommige Franstalige onderhandelaars begrepen niet altijd meteen wat er in het Nederlands werd gezegd. "Vooral voor Jean-Michel Javaux van Ecolo ging het soms te vlug", zegt een Vlaamse onderhandelaar. "Laurette Onkelinx, Joëlle Milquet en Elio Di Rupo spreken niet vlot Nederlands, maar ze begrijpen het goed, al ontsnapt er ook hen wel eens iets."
En dus passen de Vlaamse onderhandelaars zich naar best vermogen aan. Het Frans van Wouter Van Besien scheert naar verluidt geen hoge toppen, maar dat van Wouter Beke heet redelijk te zijn, dat van Caroline Gennez zeer degelijk en dat van Bart De Wever uitstekend. "Gennez schakelt vlot en vaak over van Nederlands naar Frans en De Wever praat zelfs de hele tijd Frans", bevestigt een Franstalige.
Bij N-VA wordt eraan toegevoegd dat hun voorzitter sinds de verkiezingen van 13 juni "altijd met iedereen Frans heeft gepraat om zijn goede wil te tonen, om geen misverstanden te creëren en om de zaken te doen opschieten". Onder vier ogen praten Di Rupo en De Wever altijd Frans. "Bart is het inmiddels zo gewend om het Franse communautaire jargon te gebruiken dat hij per abuis zelfs in het Frans begint als hij zich tot Caroline of Wouter richt", heet het.
Kot te klein
En dus was het schrikken, donderdag, toen De Wever plots "en flamand" begon te ratelen. Volgens de Franstalige onderhandelaar in kwestie zou de N-VA-voorzitter dat hebben gedaan om hen op de zenuwen te werken. De Wever zelf wou gisteren niet reageren, maar bij zijn partij is het kot te klein. "Als dit klopt, zijn we de schaamte voorbij. 't Is ver gekomen als een Franstalige politicus zich beledigd voelt wanneer iemand zich in het Nederlands uitdrukt, de eerste landstaal nota bene. Ab sofort auf Deutsch dan maar?"

James Ellroy over James M. Cain

2010-08-28T16:21:00.003+02:00

.

De Morgen van 27 januari 2010.
(aanklikken maakt het knipsel leesbaar)

Met dank aan lezeres Kristien Dehollander.

Naegels is tegen theorievorming ;-)

2010-08-04T18:55:00.005+02:00

De Standaard, woensdag 4 augustus 2010

Weg uit de islamimpasse

DIT DEBAT LEIDT NERGENS NAAR

TOM NAEGELS ergert zich aan de manier waarop we over de islam debatteren: naast elkaar, zodat het nergens toe leidt. Met een paar simpele afspraken moet dat veel beter kunnen.

Er is iets vreemds aan de hand met het debat over de islam in Europa. Hoewel het een van de grootste intellectuele, politieke en maatschappelijke splijtzwammen van deze tijd is, merk je bij alle deelnemers eraan - en ook bij de geïnteresseerde toeschouwer - een diepe vermoeidheid, die snel omslaat in ergernis. Dat komt doordat het debat nergens toe leidt: om de zoveel weken of maanden flakkert het op, en dan zegt iedereen hetzelfde als wat hij de vorige keer gezegd heeft, rolt met de ogen bij de repliek van de ander, en trekt zich vervolgens schuddebollend en nog wat namompelend terug onder gelijkgezinden.

Het helpt daarbij niet dat beide kampen - Kamp Noord, dat overtuigd is van de onverenigbaarheid van de islam met 'onze' democratie, en Kamp Zuid, dat niet zo'n probleem ziet met de islam en het over sociaaleconomische kwesties en geopolitiek wil hebben - zich ingegraven hebben en elkaar met dezelfde wapens bestrijden. Beide kunnen grote intellectuelen tot hun rangen rekenen (Kamp Noord haalt Martin Amis binnen! Kamp Zuid heeft Ian Buruma!), beide kennen 'islamitische intellectuelen' alsook 'gewone moslims' die hen overschot van gelijk geven, beide hebben de Koran gelezen zoals het écht moet, en beide beschikken over tal van anekdotes uit de veertien eeuwen islamitische geschiedenis en het meer dan een miljard moslims tussen Tsjetsjenië en Senegal om de ander mee om de oren te slaan. Meestal zijn dat dezelfde anekdotes; wie het een tijdje volgt, ziet ze terugkeren.

Als er dus morgen in Lamalou-les-Bains een moslim een scheet laat en twee Duitse toeristen vinden dat onaangenaam, dan kun je er donder op zeggen dat Bernard Henri-Levy in Le Figaro een hadieth citeert waarin de Profeet zelf zegt: 'O gelovigen! Laat scheten zo vies, dat ze de ongelovigen zullen verjagen!' Waarna Tariq Ramadan repliceert dat hij dat verkeerd gelezen heeft: de woordstam 'prt' betekent eigenlijk 'argumenteren', en de Profeet (vmh*) bedoelde dat de ongelovigen overtuigd moesten worden van hun dwaling. Waarna BHL gilt: 'Dommerik! Je kent geen Arabisch! Alle islamitische intellectuelen alsook de gewone moslims geven mij gelijk! De stam is “frrrrt,, en die betekent wel degelijk “scheten laten!, Zoals uitvoerig werd bewezen in 1328 in Granada, toen de grootmoefti van...'

U begrijpt waar ik heen wil.

Wat moet je in zo'n context met alweer een opiniestuk van Geert Wilders, waarin hij voor de elfendertigste keer uitlegt waarom hij een probleem heeft met de islam, maar niet met de moslims (DS 2 augustus)? Alweer 'het debat aangaan'? Andere interpretaties zoeken voor dezelfde soera's? Uitleggen dat het toch wel erg gek is dat, als de Saudische politie vijftien schoolmeisjes opgesloten houdt in een brandend gebouw omdat ze niet gesluierd waren tijdens hun vlucht, dat 'typisch islamitisch' wordt genoemd, maar als de Saudische bevolking - die toch ook islamitisch is - daar vervolgens tegen in opstand komt, dat als contra-islamitisch wordt gepresenteerd: 'De islam is onmenselijk, maar moslims zijn mensen en dus in staat tot liefde.' Kun je niet met evenveel reden zeggen: 'Het regime is onmenselijk, maar zijn onderdanen zijn mensen en dus in staat tot liefde'? En doet het er eigenlijk toe? Is het niet de essentie dat de Saudische politie een misdaad tegen de menselijkheid beging, en dat iedereen die verafschuwt: moslims en niet-moslims, met uitzondering van de fanatici?

Misschien is het zinvoller om een uitweg uit de impasse te zoeken. Hoe langer ik dit debat volg, hoe meer ik ervan overtuigd ben dat de manier waarop het nu verloopt, heilloos is. Het is bezigheidstherapie voor blanke intellectuelen, die op die manier hun eruditie kunnen tonen en zich tegenover elkaar profileren. Tegelijk ben ik er ook steeds meer van overtuigd dat de twee kampen eigenlijk niet zo ver van elkaar staan - en ook niet zo ver van wat dan 'de gematigde moslims' genoemd worden. Ze hebben fundamentele waarden gemeen, ze keuren dezelfde zaken af, ze hopen op dezelfde toekomst - het is de obsessie met de islam die voor het schisma zorgt. Daarom zou het helpen, denk ik, om deze kleine paradigmawijziging door te voeren:

1. Debatteer niet meer over de islam, maar over concrete misstanden.

Neem je eigen universaliteitsclaim serieus. Praat over waarden en mensenrechten, niet over de aard van een geloof. Meisjes laten sterven omdat ze niet gesluierd zijn, is barbaars. Eremoorden zijn barbaars. Besnijdenissen zijn barbaars. Handen afhakken is barbaars. Wie de islam inroept als verschoningsgrond hiervoor, is barbaars. Iedereen is het daarover eens, ook moslims, met uitzondering van de fanatici. Waardoor het ook meteen duidelijk is wie dat zijn.

2. Beperk het debat tot één probleem per keer.

Als je het wilt hebben over de hoofddoek in Vlaamse scholen, heb het dan daarover: de hoofddoek (en enkel die) in Vlaamse scholen (en enkel die). Begin niet tegelijk over de hoofddoek in Turkije, vrouwenbesnijdenissen in Jemen, of de genocide op de joodse stammen in het Medina van de zevende eeuw. Die gewoonte van de 'absolute verbreding' - waarbij werkelijk alles, uit iedere tijd en elk land als bewijs kan worden opgevoerd - doet het debat meer kwaad dan goed.

3. Beperk het debat tot één context per keer.

En dan in het bijzonder de binnenlandse. Dat kan provinciaal klinken, maar dat is het niet. Het is een garantie voor een goed begrip van de problematiek, en voor het vinden van een haalbare oplossing. Wie zich ergert aan de manier waarop Franstalige Belgen in Belgische kranten schrijven over hun landgenoten die Nederlands spreken (en omgekeerd) kan zich voorstellen hoe geloofwaardig het is als een Vlaming of Nederlander, hoe intellectueel ook, het in één opiniestuk heeft over Afghanistan, Soedan, Marokko en het Irak der pre-islamitische tijden.

En ten slotte:

4. Wees toch niet zo apocalyptisch!

Al dat gepraat over massamoorden, angst en apathie: een mens zou bang worden zijn deur nog uit te komen. De conflicten die we vandaag meemaken zijn normaal, beheersbaar en oplosbaar, op voorwaarde dat: zie punten 1, 2, 3 en 4.

* Vrede (zij) met hem.

TOM NAEGELS
Wie? Schrijver.
Wat? De meeste moslims en niet-moslims kunnen best met elkaar praten.
Waarom? Omdat ze het over de meeste zaken gewoon eens zijn.
.

Eén van de verwijderde conversaties op de vrt-lulcolumn van Louis Van Dievel

2010-07-11T23:51:00.016+02:00

Blijkbaar zijn de commentaren van onderstaande Achiel ...iets te bijtend voor het hondenteam dat Louis Van Dievel bijstaat, want hij heeft ze allemaal verwijderd (niet dat Lowie iéts zou durven of kunnen betwisten van wat hieronder te lezen staat, maar in goede dictatoriale stijl verkiest hij de stilte. Al moet ik in hem wel mijn meerdere erkennen, tenminste wat betreft het oprapen van hondenkeutels.)

Achiel Bovendaerde :
10 juli 2010 om 20:34
hoe on-ein-dig grappig ben je toch Louis! nooit niks getelefoneerd aan jouw grappen.
En stout dat je durft zijn! met die mailadressen enz.
Chapeau voor zoveel durf.
Er zijn nog onafhankelijke geesten
@Achiel: Marc, hoeveel uur per dag ben je eigenlijk bezig met het achterlaten van keutels en drollen op het internet, onder elke keer weer een andere schuilnaam? Je bent echt wel een zielenpoot. LvD

Achiel Bovendaerde :
10 juli 2010 om 23:44
Ik heb je inderdaad al voldoende belachelijk gemaakt, brave Louis, in de tijd dat je mij als “leraar Nederlands” nog grootmoedig toestond (je weet dat wellicht nog?) om jouw geweldige teksten "in de klas te gebruiken" (Gewoon doen! schreef je toen).
Daar is nog goed mee gelachen, op de redactie, en ook in het gezelschap van enkele echte auteurs

Achiel Bovendaerde :
10 juli 2010 om 23:47
en in jouw zelfgenoegzaamheid was je er ook nooit of jamais achtergekomen, dat al die uitermate positieve reacties …van mij afkomstig waren… als ik je niet zelf alle schuilnamen in een mail had opgestuurd… heb je die mail nog Louis? ik wel.

Joke zegt :
11 juli 2010 om 01:38
Altijd spijtig, het einde van zo’n lange vriendschap …
Dit laat sporen na, hoewel geen gulden.
Nie pleuje Louis, volgende week Gentse Fieste.
Wedden dat Siegfried u uitnodigt ?

Achiel Bovendaerde :
11 juli 2010 om 11:01
@Joke: het was ook niet mijn bedoeling om onze auteur zómaar wat te plagen. Ik kon het namelijk niet goed hebben dat Louis mijn eerste kritieken, die feitelijke fouten van hem betroffen, idées reçues e.d. die hij klakkeloos overnam …dat hij die kritieken zomaar, en stelselmatig censureerde.
Ik besloot dan een aantal schuilnamen aan te nemen, waaronder bv. de genoemde leraar Nederlands Hendrik Duchamp, en onzin-reacties in te sturen. Zo vergeleek Duchamp [ik wilde hem niet meteen Marcel als voornaam geven, omdat ik het niet uitsluit dat ook Louis dan misschien nattigheid had gevoeld] onze columnist met de allergrootste auteurs, Shakespeare en consorten. Geen probleem voor Louis.
Ook schreef ik een hoop volslagen onnozele reacties, in een onnoemelijk slecht taaltje, die met het “onderwerp” van Louis zijn tekst zelf meestal niets vandoen hadden.
Ook dat werd allemaal moeiteloos en met graagte gepubliceerd. Elke reactie is er één, was de redenering wellicht? Mooi was het ook dat Louis op een moment een van mijn personages in zijn eigen teksten opvoerde, als een levende tegenstander!
Het grappigste was dat heel wat mensen, collega’s, journalisten, gens de lettres &c. al deze schuilnamen kénden, en probeerden te voorspellen of een bepaalde debiele reactie (het ging van kwaad naar erger) tóch nog gepubliceerd zou worden.
En soms waren meer dan helft van de reacties op Louis zijn teksten afkomstig uit mijn dierentuin …al is dat maanden geleden allemaal, want de lol ging er op de duur af.
.

Tom Lehrer bezingt Alma Mahler

2010-07-06T14:59:00.016+02:00

Uit zijn album "That Was The Year That Was"

.
.
.
Last December 13th, there appeared in the newspapers the juiciest, spiciest, raciest obituary it has ever been my pleasure to read. It was that of a lady named Alma Mahler Gropius Werfel, who had in her lifetime managed to acquire as lovers practically all of the top creative men in central Europe, and among these lovers –who were listed in the obituary, by the way, which was what made it so interesting– there were three whom she went so far as to marry: one of the leading composers of the day, Gustav Mahler, composer of Das Lied von der Erde and other light classics; one of the leading architects, Walter Gropius of the Bauhaus school of design; and one of the leading writers, Franz Werfel, author of the Song of Bernadette and other masterpieces.
It's people like that who make you realize how little you've accomplished. It is a sobering thought, for example, that when Mozart was my age he had been dead for two years. It seemed to me, on reading this obituary, that the story of Alma was the stuff of which ballads should be made ...so here is one.

. . . ALMA

The loveliest girl in Vienna
Was Alma, the smartest as well.
Once you picked her up on your antenna,
You'd never be free of her spell.

Her lovers were many and varied,
From the day she began her -- beguine.
There were three famous ones whom she married,
And God knows how many between.

Alma, tell us!
All modern women are jealous.
Which of your magical wands
Got you Gustav and Walter and Franz?

The first one she married was Mahler,
Whose buddies all knew him as Gustav.
And each time he saw her he'd holler:
"Ach, das ist the fraulein I moost have!"

Their marriage, however, was murder.
He'd scream to the heavens above,
"I'm writing Das Lied von der Erde,
And she only wants to make love!"

Alma, tell us!
All modern women are jealous.
You should have a statue in bronze
For bagging Gustav and Walter and Franz.

While married to Gus, she met Gropius,
And soon she was swinging with Walter.
Gus died, and her teardrops were copious.
She cried all the way to the altar.

But he would work late at the Bauhaus,
And only came home now and then.
She said, "What am I running? A 'chow house?
It's time to change partners again."

Alma, tell us!
All modern women are jealous.
Though you didn't even use Ponds,
You got Gustav and Walter and Franz.

While married to Walt she'd met Werfel,
And he too was caught in her net.
He married her, but he was carefell,
'Cause Alma was no Bernadette.

And that is the story of Alma,
Who knew how to receive and to give.
The body that reached her embalmer
Was one that had known how to live.

Alma, tell us!
How can they help being jealous?
Ducks always envy the swans
Who get Gustav and Walter,
you never did falter,
With Gustav and Walter and Franz!

Kleine vergetelheid: de microfoon stond nog open...

2010-06-08T21:38:00.027+02:00

Shall I compare thee, to a summer's day?
Thou art more lovely and more temperate:
Rough winds do shake the darling buds of May..
.

.

Coureur Jean Aerts

2010-05-17T15:38:00.015+02:00

Jean Aerts (Laken 1907 - Brugge 1992)
Wereldkampioen,
over de Tour de France.

Een tegenepos

2010-05-17T12:10:00.003+02:00

.
...want dit was de winnaar...

Bezin, o muze, eer gij bezingt.
Of beter nog, ga weg.
Deze tijd verdient geen lof, laat staan een lied.
Het klokken van uw keel, het spannen
van uw middenrif, laat maar zitten.
Het loont de moeite niet.
Kom, ga van mijn schoot, gij krolse
dichtersdel, gij slet van binnenrijm en stapkadans,
gij engel van mijn voeten.
En kreun zo niet. Daar kan ik allengs wel
tegen, ik heb me al te vaak bezat aan dat soort zang,
zoals zovelen.
Want wie drinkt de kroes vol pathos niet
als hij pijn, en erger nog: diens pooier dood
tracht te bezweren?
Wat vermag een lied van Lassus niet, twee
trillers van een zanger vol van smart,
een simpel emjambement?
Troost, beste freule, is zoethout,
de overtreffende trap van sentiment.
Ga dus weg, juffer Treure, laat ons
deze tijd niet langer nog verbloemen.
Eén voorbeeld slechts:
het stigma van de tweelingtorens,
dat nu in vijvers spreken moet
van wat er niet meer is.
Hoe moeten we die benoemen?
Voetsporen van verdriet?
Bassins van niet te stollen tranen?
Spiegels van fantoompijn: dat
lijkt me nog het beste.
Poëzie dat is de peste, muze, ik wed:
die architect werd door een zus van u verleid.
Ze likte in zijn oog een beetje vaseline,
een beeldrijm in zijn photoshop, en
hop
een theorietje nog eraan gebreid,
ziedaar voor ’t aanschijn van de wereld:
twee waterputten bovenop beton.
Daar moeten ze het mee doen (de vaders en
moeders, broers en zusters, zonen en dochters):
staren in de zure regen
naar de reflectie van de zon.
Een bedevaart naar zinsbegoocheling.
Maar
wie teveel aan vijvers zit, verdrinkt erin.
Wie zei dat ook alweer?
Gij zegt het: de schrijver Louis Paul Boon,
ge hebt hem blijkbaar nog gekend?
Of heeft uw nicht Ondine hem destijds
nog verwend?
Ik zie haar al zitten bij Boontje op de trein,
of flanerend langs de Kapellekensbaan.
Heeft hij haar ooit gevraagd
om van zijn schoot te gaan?
Ik vrees van niet, want zijn pen had
met inspiratie niets vandoen: met
zijn ene hand beschreef hij
de opkomst & neergang van het socialisme,
terwijl hij met zijn andere hand de borstjes
van zijn muze schilderde.
Jazeker, Boon had met de kleine man te doen,
maar op den duur geloofde hij geen fluit
van wat literatuur vermocht.
De kleine man was in zijn tijd al
aan zijn biefstuk en drie weken Blankenberge
verkocht – laat staan dat een boek ooit
de groten der aarde
een geweten heeft geschopt?
Wellicht dus, beste muze, behandel ik u
onheus.
Wellicht heeft de dichter van een tegenepos
zoals de maker van een monument voor deze tijd
geen keus:
wie strijdcultuur bedrijven wil
begaat de fout om schaak te spelen
in de wereld der esthetica.
Schoonheid, hoe geslepen ook, hoe briljant,
legt het altijd af
in het spel van tand om tand - een pamflet
kan hoogstens prikkel zijn, nooit
een wig
in politiek & zijn vileine mechanica.
Wij moeten slimmer zijn dan Caesar:
de vijand niet met eigen wapens
maar met de tijd verslaan.
Laat ons dus in schoonheid investeren, muze,
want geef toe:
Ladies and gentlemen, we got him!
-die cowboytaal-
zal nooit een lied van Lassus overleven.
Kruip dus maar terug op schoot, bij mij,
gij dichtersdel, en bezin u niet, in godsnaam niet.
Laat mij alvast bezingen
de tintel & zinder, vorm & smaak & kneedbaarheid
van al uw curven.
Voelt ge reeds de metaforen komen?
Ik wel.
Gewis: schoonheid is geen kwestie van ethiek,
maar van esthetisch durven.

Guido De Bruyn

o-o-o-o-o-o

Commentaar van Mukkegeve:

Kom, ga Muze! riep incongruent de malloot,
Al was ‘t mooie kind mijlenver van zijn schoot.
Geen ethisch gezeik! Metrum wilde zij horen,
En rijm! ‘t Gezwollen gelul over een toren
Of twee, werd enkel gesmaakt door haar hond,
Trouw luisteraar van ‘t humanistischverbond.

Rondas: een reeks over BHV en staats(her)vorming

2010-05-16T23:47:00.022+02:00

.
Maddens

Vuye

De Graeve

Storme

.

Ray Charles - What'd I Say

2010-05-14T21:29:00.015+02:00

Lobachevsky (plagiarise) - Tom Lehrer

2010-04-20T12:00:00.004+02:00

.

.

Casanova en Don Giovanni, en het verband tussen beiden

2010-04-17T21:28:00.018+02:00

(zie ook: Gallica)

Brassens zegt: je suis swing

2010-04-10T01:33:00.004+02:00

-, Alinea, 29 oktober 2004, met Ayaan Hirsi Ali (KLARA)

2010-02-27T01:05:00.012+01:00

Karel van het Reve over Taiwan

2010-02-03T00:11:00.002+01:00

Met de woorden van Jan Hus: heilige simpelheid!

2010-02-02T21:18:00.001+01:00

.
De Standaard, vrijdag 07 januari 2005
Opiniemakers
Auteur:Johan Sanctorum

Het verloren paradijs

Na de tsunami teistert nu een nooit geziene vloedgolf van westerse liefdadigheid de kusten van Zuid-Azië. Johan Sanctorum vraagt zich af in hoeverre onderbuikgevoelens en verborgen agenda's daarin meespelen.

De afgelopen dagen ontpopte zich naar aanleiding van de slachtofferhulp in Zuid-Azië een interessante principiële discussie op verschillende vlakken. Artsen Zonder Grenzen bond de kat de bel aan en waarschuwde voor een financiële toestroom die op het terrein amper nog gekanaliseerd kan worden. Je kunt hen niet verwijten dat ze zich met hun corebusiness bezighouden - medische eerstelijnshulp in crisissituaties - en dat ze op een eerlijke manier communiceren over opportuniteit en prioriteiten.

Verschillende ngo's hebben er ook al op gewezen dat 'stille' noodgebieden zoals Sudan, Burundi, Ivoorkust, waarvoor men al zolang met de collectebus rondzeult, weer de dupe zullen worden van het huidige vrijgevigheidsopbod. Want het zit er dik in dat het collectief geweten van het rijke Westen voor dit jaar al is opgebruikt, als deze golf is weggeëbt.

Herkolonisatie

De noodzakelijke scheidingslijnen tussen noodhulp, rehabilitatie (mensen weer een minimum levenscomfort geven) en structurele hulp beginnen te vervagen in de huidige maalstroom van sentiment en goodwill. Voedselpakketten droppen of kinderen inenten tegen tyfus, het is van een heel andere orde dan hele vakantiedorpen heropbouwen of nieuwe wegen aanleggen. Het laatste is immers een essentiële ingreep in het economisch weefsel, waarbij à la limite ook regimes in het zadel worden gehouden. Noodhulp is onvoorwaardelijk en discussievrij, maar infrastructurele hulp mag gekoppeld worden aan een politieke analyse.

Dat brengt ons bij de begeerte van de grootmachten om zo hoog mogelijk te komen in de ranking van donateurs. Het klinkt onbetamelijk, maar in hoeverre zijn de VS nu al niet aan het uitrekenen hoe ze de toegang kunnen afkopen tot een regio waarop ze doorheen de geschiedenis hun greep verloren? Gaat het om echte solidariteit, een charme-offensief, of verdekte herkolonisatie? Het is een surrealistisch beeld, horend bij deze waanzinnige tijd: de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell die poolshoogte komt nemen in een pandemonium vol rottende lijken, puin, fysiek en psychisch getekende overlevenden. Betekent de tsunami-campagne het begin van een geostrategische hertekening van de regio?

Ook massapsychologisch is het tsunami-fenomeen een analyse waard. Na 11 september 2001 en heel de daaropvolgende terreurpsychose, de talloze culpabiliseringsprocessen waardoor we op de duur zelfs geen sigaret meer durfden opsteken, is een echte natuurramp misschien wel weer een verademing. Mensen hebben weer het gevoel dat niet àlles hun schuld is (honger in de wereld, terrorisme, milieucatastrofes) en dat er grenzen zijn aan de maakbaarheid. De tsunami eiste honderdduizenden slachtoffers, maar het louterende gevoel dat hier geen dader in het spel was, deed ons Bin Laden even vergeten: natuurrampen zijn psychisch heilzaam, omdat ze de groep collectief en onvoorwaardelijk verontschuldigen. Tot blijkt dat de mensenhandelaars momenteel druk de geteisterde gebieden afschuimen om de westerse vleesplanken te vullen

Sensualiteit

Dat brengt ons bij de laatste en meest genante cultuurfilosofische randbedenking: in een VRT-interview liet Jacques Rogge zich ontvallen dat het toch jammer was dat ,,dit voormalige paradijs nu zo'n troosteloze aanblik biedt''. Hoezo? Is een vluchtelingenkamp in Darfour minder dramatisch omdat God daar nooit gepasseerd is? Rogges uitschuiver komt blijkbaar voort uit het geisha-imago dat het Westen dit gebied heeft toegedicht. Thailand, Maleisië, Indonesië, Birma/Myanmar en heel de achterliggende Pacific liggen in de Freudiaanse map van ons collectieve geheugen gemerktekend als paradijsgebied. Het broeierige oriëntalisme van de negentiende-eeuwse romantiek, waarin dit beeld ontstond, was de keerzijde van de Victoriaanse preutsheid én van een sterk geïndustrialiseerd en rationalistisch cultuurpatroon dat vanaf de Franse Revolutie onze samenleving zou beheersen. Van Louis Couperus' roman De Stille Kracht(1900), over Victoriaanse dichters als Ezra Pound en William Butler Yeats, tot het indertijd populaire en talloze malen herdichte melodrama Madame Butterfly, werden exotisch-geheimzinnige parfums opgeroepen die ons ,,back to the real thing'' voerden. Terwijl de Afrikanen vooral als lui, losbandig en onbetrouwbaar golden, werd het 'Rijk van de Opgaande Zon' het decor van een gecombineerde nostalgie naar zuiverheid en sensualiteit. De expressionistische schilder Paul Gaugain (1848-1903), die het grootste deel van zijn leven op Tahiti doorbracht, legde deze fixaties vast als quasi-droombeelden en herinneringen aan een zwaar erotisch getinte Tuin van Eden, waarin de westerling zijn eigen identiteit terugvindt tussen onbedorven, maar seksueel rijpe maagden.

Echte solidariteit

Is deze oriëntaalse mythologie als discrete rode draad geweven doorheen de oorverdovende vrijgevigheidsretoriek van het ogenblik? Het akelige gevoel bekruipt me dan, dat de gulheid meer te maken heeft met beeldrestauratie dan met reële solidariteit. Natuurlijk was niet elke Europeaan in die regio een sekstoerist. Toch heeft onder meer de Thaise overheid deze bedenkelijke beeldvorming decennialang aangemoedigd, om ze pas enigszins terug te schroeven onder druk van de internationale acties tegen kindermisbruik.

Natuurlijk geef ik ook royaal. Maar ik hoop vooral dat de tsunami zal leiden naar een nieuw debat over medelijden en structurele hulp, de ouderwetse charitas en echte mondiale solidariteit. De politieke discussie dus, na de emoties van het moment. Bijvoorbeeld over de fameuze 0,7 procent van het BNP voor ontwikkelingshulp, waar geen publiek draagvlak voor zou bestaan. Of over de toestroom van illegalen, als keerzijde van een falende derdewereldpolitiek. Rechtvaardigheid ter wille van de harde logica dus, liever dan georchestreerd sentiment en liefdadigheidsshows.

Johan Sanctorum

(De auteur is cultuurfilosoof en essayist.)
.

Karel van het Reve over journalistieke deontologie

2010-02-01T20:49:00.005+01:00

Ischa Meijer en mevrouw Peper

Free Speech & the Menace of Hysteria

2010-01-31T18:44:00.005+01:00

New York Review of Books

Volume 55, Number 9 · May 29, 2008

Free Speech & the Menace of Hysteria

By Jeremy Waldron

Freedom for the Thought That We Hate:
A Biography of the First Amendment
by Anthony Lewis
Basic Books, 221 pp., $25.00

1.
The United States, says Anthony Lewis, is the most outspoken society on earth: "Americans are freer to think what we will and say what we think than any other people." If I were to write that George W. Bush is the worst president we have ever had, and that his vice-president and former secretary of defense are war criminals, I would not expect to be arrested for my impudence. It would be business as usual in America. "Today," says Lewis, "every president is the target of criticism and mockery. It is inconceivable that even the most caustic critic would be imprisoned for his or her words."
It wasn't always so. In 1798 Colonel Matthew Lyon, a Republican member of Congress, sent a letter from Philadelphia to a newspaper called the Vermont Journal in which he conveyed to readers and constituents his low impression of President John Adams and his administration:
As to the Executive, when I shall see the efforts of that power bent on the promotion of the comfort, the happiness, and accommodation of the people, that executive shall have my zealous and uniform support: but whenever I shall, on the part of the Executive, see every consideration of the public welfare swallowed up in a continual grasp for power, in an unbounded thirst for ridiculous pomp, foolish adulation, and selfish avarice;... when I shall see the sacred name of religion employed as a state engine to make mankind hate and persecute one another, I shall not be their humble advocate.
Shortly before this letter was published, Congress had passed the Sedition Act, making it a criminal offense to bring the president or Congress into disrepute or "to excite against them ...the hatred of the good people of the United States." Colonel Lyon was arrested and indicted under this legislation for seditious libel. At his trial he disputed the constitutionality of the Sedition Act—a plea that was peremptorily struck down by the judge (Supreme Court Justice William Paterson, riding circuit as Supreme Court justices did in those days). In the early 1800s, free speech clauses were understood by some as admonitory rather than as legally enforceable restraints upon state and federal lawmakers. Or if they were seen as mandatory, they were thought to prohibit only prior restraints on publication, not criminal proceedings for seditious libel after publication had taken place.
In a curious move, Colonel Lyon then called on the judge himself to testify to the extravagance of President Adams's household, for truth was a defense against a charge of seditious libel under the 1798 act. The judge replied angrily that the fare was plainer at the President's dinner table than at the Rutland Tavern. The jury convicted Lyon, and the judge sentenced him to four months' imprisonment, from which he could not be released until he had also paid a $1,000 fine.[1]
The marshal charged with Colonel Lyon's imprisonment was a man called Fitch, who seems to have long nurtured a grudge against him, and Fitch had Lyon thrown into a tiny, filthy cell reserved mostly for horse thieves and runaway slaves. When Lyon's supporters heard about the conditions of his imprisonment, they rioted and almost tore down the prison. In 1800, the Vermont Gazette published an article describing Marshal Fitch as "the oppressive hand of usurped power" and "a hard-hearted savage, who has, to the disgrace of Federalism, been elevated to a station where he can satiate his barbarity on the misery of his victims." This too enraged the (Federalist) authorities. The editor of the Gazette, Anthony Haswell, was also convicted of seditious libel, and he was fined $200 and imprisoned for two months.[2]
Why did locking these critics up seem like an appropriate thing to do in the early years of the republic? I am sure no explanation would be complete if it did not mention the volatile combination of wounded vanity and—for the time being—legally unlimited authority of leaders at the time. But it would also be a mistake to omit the point that political institutions are sometimes a lot more fragile than they look. The state—which to us appears so powerful and self-sufficient—depends crucially on the opinion of those over whom it rules and it requires for its operation a modicum of deference and respect.
To many people, federal authority seemed weak and precarious in 1798. Public agitation by Colonel Lyon's supporters led to a brief uprising in Vermont, and there was a threat of considerable political violence elsewhere. George Washington was denounced as a thief and a traitor; John Jay was burned in effigy; Alexander Hamilton was stoned in the streets of New York; our hero, Matthew Lyon, attacked a Connecticut Federalist with fire tongs in the House of Representatives; and Republican militias armed and drilled openly, ready to stand against Federalist armies.[3] Over everything, like a specter, hung fears of the Jacobin terror in France.
It was by no means obvious in those years—though it seems obvious to us—that the authorities could afford to ignore venomous attacks on the structures and officers of government, or leave their publications unmolested in the hope that they would be adequately answered in due course in the free marketplace of ideas. That government could survive the published vituperations of the governed seemed more like a reckless act of faith than basic common sense.
It wasn't just political criticism that was punished in the early years of the republic. In 1833, a man was jailed for sixty days in Massachusetts for an essay in the Boston Investigator that denied the existence of God, affirmed the finality of death, and declared that "the whole story concerning [Jesus Christ] is as much a fable and a fiction as that of the god Prometheus."[4] At the time of the founding of the United States, William Blackstone's position—that "blasphemy against the Almighty, ...denying his being or providence, or [uttering] contumelious reproaches of Saviour Christ...is punishable by fine and imprisonment"[5]—was regarded as part of the American heritage of common law, not just as a peculiarity of the English establishment.
"Christianity," said a state court judge in 1824, "is, and always has been, a part of the common law of Pennsylvania." And that judge went on to suggest that Christianity could not do its work of holding society together if it was exposed to public denunciation. He added that prosecutions for blasphemous libel were perfectly compatible with freedom of conscience and freedom of worship, which the law of Pennsylvania also protected, since such prosecutions were directed not at belief but only at the most malicious and scurrilous public revilings of religion.[6]
2.
How did we get from there to here? Anthony Lewis has taught law at Harvard and Columbia, but he does not fall into the lawyer's trap of ascribing the end of the offenses of seditious and blasphemous libel to the heroic actions of the judiciary. The Sedition Act did not last long. It was repealed in 1801. And its abuses were so clear to a subsequent generation that Congress in the 1840s passed bills to repay with interest the fines that Colonel Lyon and Anthony Haswell had incurred. But federal judges seemed perfectly happy to enforce it as long as it lasted. Its demise was the work of elected legislators. When something like seditious libel was revived in the Espionage Act passed in 1917 upon the entry of the United States into World War I, once again the judges were by no means unenthusiastic. Oliver Wendell Holmes in March 1919 compared the publication of a leaflet denouncing conscription as slavery to a false shout of "Fire!" in a crowded theater, and the Supreme Court unanimously upheld a prison sentence for the author of the leaflet.[7] The premise was the same: the necessary tasks of government—in this case military recruitment for war in Europe—could not be performed in an atmosphere polluted by public denunciation.
According to Lewis, it was not until 1931—140 years after the passage of the First Amendment—that the Supreme Court began enforcing the constitutional guarantee of freedom of speech. It struck down a California law that had forbidden the display of a red flag "as a sign, symbol, or emblem of opposition to organized government."[8] Of course there were dissenting voices on the bench in favor of free speech and freedom of the press before that. Justice Holmes began the long process of reversing his preposterous equation of criticism of the military to shouting "Fire!" in a crowded theater as early as November 1919, when he dissented from a Supreme Court decision upholding a twenty-year prison sentence imposed upon Jacob Abrams for throwing from a building in New York leaflets condemning President Wilson's dispatch of troops to Russia to fight the Bolsheviks.[9]
But there were dissenters in the legislature as well who opposed the Espionage Act or spoke out against the Smith Act, passed in 1940 (and still on the books), which was used in subsequent decades to punish advocates of Marxism-Leninism. If justices like Holmes and Brandeis are now glorified for their dissents, it is because their opinions are cited by a more rights-conscious Court many decades later, not because free speech was safe in the hands of the judiciary at the time.
3.
What do we believe now about free speech that most American judges and politicians did not believe in 1798 or 1823 or 1919? What do we now believe that has made the US the safest country on earth in which to criticize political leaders or denounce the shibboleths of our society?
Prosecutions for attacks on Christianity faded away much more quickly than prosecutions for political speech. The logic of prosecuting atheists always sat uncomfortably with the American position on religion. Christian belief might appear vulnerable to public denunciations, it might seem in need of the law's support, but it wasn't clear that this was support that the law was constitutionally entitled to give. The logic of blasphemous libel required courts to find ways of seeing the churches or Christianity in general as indispensable supports of government. By the middle of the nineteenth century, American courts found themselves unable to do this, and they struck down prosecutions for blasphemy not on free speech but on anti-establishment grounds. Since Christianity could not be seen as part of the organized apparatus of social control, it would just have to fend for itself in the unruly marketplace of sacred and profane ideas.
So far as political speech is concerned, the crucial thing is that we now see the power of the state as much more of a threat to the individual than vice versa. In 1798, federal authority looked precarious; it was at the mercy of public opinion and public opinion was looking well-nigh ungovernable. In the two centuries since then we have learned that the state does not need our solicitude or legal protection against criticism. It is strong enough to shrug off our attacks, strong enough to dismiss our denunciations as not worth the effort of suppression (though strong enough to make the effort if it wants).

When Justice Holmes finally changed his mind on these matters in the 1919 case that I mentioned earlier, Abrams v. United States, he predicated his dissent on the derisory impotence of what he called the defendants' pronunciamentos. "Nobody," he said, can suppose that the surreptitious publishing of a silly leaflet by an unknown man, without more, would present any immediate danger that its opinions would hinder the success of government arms.

Whatever threat was posed by these "poor and puny anonymities" would be better countered not by the suppression of speech but by more speech, by what Holmes called the "free trade in ideas."

As organized government came to seem less vulnerable, it also came to seem itself much more of a threat to the intellectual life of the country, to debate and deliberation among the citizenry, and to the dignity and individuality of particular writers and dissenters. From this perspective it is not the threat to social order that is alarming, it is the huge power that the government can deploy—that the government of this country has deployed in the past and that governments all over the world continue to deploy—to suppress dissent, deflect criticism, and resist exposure of its malfeasances.

That is why the First Amendment has come to seem important. And to many people it has come to seem important as a countermajoritarian device, because it is not just our rulers themselves who seek to suppress dissent. "It is," says Anthony Lewis, "a seeming characteristic of American society that it is periodically gripped by fear"—panic about Jacobin terror in 1798, reactions against political radicalism and Bolshevism in 1919, hysteria about Communist infiltration in the 1940s and 1950s, fear of radical Islam in these past few years. "Repeatedly, in times of fear and stress, men and women have been hunted, humiliated, punished for their words and beliefs" at the behest of a hysterical public. [de nu volgende zin kan iemand als Jozef De Witte wel in zijn zak steken (victacausa)]

Those who call for these purges may think of themselves as patriots and as defenders of a free society; but their patriotism, in the words of one judge Lewis quotes,[10] is "cruel and murderous." Like religious fanaticism, it, too, furnishes its heresy hunters and its witch burners, and it, too, is a favorite mask for hypocrisy, assuming a virtue which it haveth not.
4.
Anthony Lewis is a defender of free speech but he is aware not only of the contingency of its development in the United States, but of a number of outstanding issues in which First Amendment freedoms remain controversial. Invasions of privacy, campaign finance, protection of the integrity of jury trials, and the regulation of hard-core pornography are all touched on and illuminated by Lewis'sBiography of the First Amendment. In some of these matters Lewis is open to the arguments put forward by those who advocate limits on freedom of the press. For example, he is inclined to accept Justice Stephen Breyer's suggestion that sometimes protecting people from press intrusion can promote free speech: statutory restrictions on making private conversations public "encourage conversations that otherwise might not take place."[11] In other cases, however, as in the argument that hard-core pornography is demeaning to women, he is much more dismissive.
One of the most difficult subjects of modern controversy concerns what is sometimes called "hate speech," that is, publications that express profound disrespect, hatred, and vilification of the members of specific minorities. In 1952, the Supreme Court upheld an Illinois law prohibiting the publication or exhibition of any writing or picture portraying the "depravity, criminality, unchastity, or lack of virtue of a class of citizens of any race, color, creed, or religion." The case was Beauharnais v. Illinois, and the Court refused an appeal on First Amendment grounds to overturn a fine of $200 imposed on the president of the White Circle League of America, which had distributed a leaflet on Chicago street corners urging people to "prevent the white race from being mongrelized" and terrorized by the "rapes, robberies, knives, guns and marijuana of the negro."[12]
Justice Frankfurter, writing for the majority, described this pamphlet as a "criminal libel," and he thought this put it beyond the protection of the First Amendment. "Libellous utterances," he said, are not "within the area of constitutionally protected speech." Anthony Lewis doubts that this argument would be accepted today. Its basis, he says, has been undermined by the 1964 Supreme Court decision in New York Times Co. v. Sullivan, in which the Court held that public figures cannot recover damages for libel unless they can prove that a false statement of fact was made maliciously or recklessly. In that case, the Times had published an advertisement proclaiming that racist Southern officials were using lawless tactics against the civil rights movement. A Montgomery city commissioner sued the newspaper—saying that the advertisement implicitly accused him of lawlessness—and he was awarded $500,000 in damages by an Alabama court. The Supreme Court struck down the award on the ground that the robust discussion of public issues, to which the United States has "a profound national commitment," is bound to include "vehement, caustic, and sometimes unpleasantly sharp attacks on government and public officials."[13] The idea was that when they take on public responsibilities, state and federal officials have a duty to develop a thick skin and sufficient fortitude to shrug off public attacks.
Lewis is right that the Court no longer regards libel per se as an exception to the First Amendment. But it is not at all clear that the reasoning in New York Times Co. v. Sullivan would protect the defendant in the Beauharnais case. The African-Americans libeled collectively in the "obnoxious leaflet"[14] that was at issue in Beauharnais were not public officials who had taken on the burden of office. They were ordinary citizens who may have thought that they had a right to be protected from scattershot allegations of the most severe criminal misconduct—the "rapes, robberies, knives, guns and marijuana of the negro." But Lewis is probably right that Joseph Beauharnais's conviction would not be upheld today. A 1969 decision of the Supreme Court,[15] reversing the conviction of an Ohio Ku Klux Klan leader, held that hate speech, like seditious speech, is protected unless it is calculated to incite or likely to produce imminent lawless action.
Lewis notes that the United States differs from almost every other advanced democracy in the protection it currently gives to hate speech. The United Kingdom has long outlawed the publication of material calculated to stir up racial hatred. In Germany, it is a serious crime to display the swastika or other Nazi symbols. Holocaust denial is punished in many countries: the British author David Irving—a man who prides himself on having shaken more hands that shook the hand of Hitler than anyone else alive—was imprisoned until recently in Austria for this offense.
New Zealand, Canada, France, and the Scandinavian countries all use their laws to protect ethnic and racial groups from threatening, abusive, or insulting publications likely to excite hostility against them or bring them into public contempt. Moreover, these restrictions are not widely viewed as violations of individual rights; on the contrary, most countries have enacted them pursuant to their obligations under Article 20 (2) of the International Covenant on Civil and Political Rights, which says that expressions of hatred likely to stir up violence, hostility, or discrimination must be prohibited by law.
5.
Should the United States continue as an exception in this regard? Should states have discretion to enact and enforce statutes that protect vulnerable minorities against published expressions of hatred when they judge this necessary? Or should such legislation continue to be struck down? Our First Amendment faith is that the best response to a racist pamphlet is more speech, not less speech. But Lewis says at the end of his book that he is not as certain about this answer as he used to be:
In an age where words have inspired acts of mass murder and terrorism, it is not as easy for me as it once was to believe that the only remedy for evil counsels, in [Justice] Brandeis's phrase, should be good ones.
I believe he would still oppose anything along the lines of the English legislation which makes expressions of racial or interreligious hatred illegal even when there is no immediate prospect of violence. But it is worth considering whether the arguments that have supported First Amendment protection in other areas really do support it for this case.
I said earlier that prosecutions for seditious libel began to seem inappropriate when we realized that the government had become so powerful that it did not need the support of the law against the puny denunciations of the citizenry. Does that apply to vulnerable minorities? Is their status as equal citizens in the society now so well assured that they have no need of the law's protection against the vicious slurs of racist denunciation—including, for example, verbal attacks on Muslims from Asia or Africa or Latino workers in the Southwest? Is their position in society—the respect they receive from fellow citizens—a matter of purely private belief, with which the law should have no concern? It is not clear to me that the Europeans are mistaken when they say that a liberal democracy must take affirmative responsibility for protecting the atmosphere of mutual respect against certain forms of vicious attack.
In general, prosecutions for speech that threatened the good order of society came to seem inappropriate when we realized that we need not be so panic-stricken as the Federalists were in 1798 about public demonstrations and disorder. But is that true of the system of mutual respect among the members of racial groups? Can we complacently assume that it too is immune from serious disturbance, so that we need not worry about the cumulative effect of racist attacks? [hij wil groepsrechten invoeren, wat de burgerlijke maatschappij meteen opheft (victacausa)]
I have my doubts. The state and its officials may be strong enough, thick-skinned enough, well-enough armed, or sufficiently insinuated already into every aspect of public life to be able to shrug off public denunciations. And those denunciations may help reveal, and remedy, abuses of power. But the position of minority groups as equal members of a multiracial, multiethnic, or religiously pluralistic society is not something that anyone can take for granted. It is a recent and fragile achievement in the United States and the idea that law can be indifferent to published assaults upon this principle seems to me a quite unwarranted extrapolation from what we have found ourselves able to tolerate in the way of political and religious dissent.
We sometimes say that the history of the United States is different in this regard from that of the European countries: their experience with the Holocaust necessarily flavors their attitude toward hate speech, whereas Americans can afford to be more relaxed. But racial segregation, second-class citizenship, and racist terrorism (lynchings, burning crosses, fire-bombings of churches) are living memories in this country—they are no less vivid than the memories of McCarthyism that haunt the defenders of the First Amendment—and those memories of racial terror are nightmarishly awoken each time one of these pamphlets is put out into the public realm.
These hard questions are not intended to dispose of the matter. For the story of First Amendment freedom is not only that government came to seem so strong that it did not need the law's protection against criticism; the story of First Amendment freedom is that the government came to seem so strong that it constituted itself as a menace to individual freedom, and that is why it had to be restrained from interfering with free speech and freedom of the press.
The worry here is that a government equipped with hate speech codes would become a menace to free thought generally and that all sorts of vigorous dissenters from whatever social consensus the government was supporting would be, as Lewis puts it, "hunted, humiliated, punished for their words and beliefs." Not only that, but as we saw earlier, campaigns against free speech tend to be motivated by public hysteria, and there is no telling what outbreaks of public hysteria would lead to if they had hate speech codes as one of the channels for their expression.
To me, however, it seems odd to concentrate only on this sort of manifestation of public hysteria, on the waves of majoritarian panic that will flow through the channels of the law, as opposed to other ways in which waves of public hysteria can threaten freedom in this society. Surely public hysteria is a danger to be recognized on both sides of this debate—both when it manifests itself in repressive laws and when it manifests itself in the venomous denunciation of some vulnerable ethnic or religious group in times of anger or panic: American Muslims or Arab-Americans, for example, after September 11. Why should we think that there needs to be protection only against the first sort of hysteria and never against the second?
6.
Lewis's settled position, I think, is that we do better to swallow hard and tolerate "the thought that we hate" than open ourselves to the dangers of state regulation. I am not convinced. The case is certainly not clear on either side, and Lewis acknowledges that. But it is worth remembering a couple of final points.
First, the issue is not thought that we hate, as though defenders of hate speech laws want to get inside people's minds. The issue is publication and the harm done to individuals and groups through the disfiguring of our social environment by visible, public, and semi-permanent announcements to the effect that in the opinion of one group in the community, perhaps the majority, members of another group are not worthy of equal citizenship. The old idea of group libel—as opposed to hateful thoughts or hateful conversation—makes this clear, and it is no accident that a number of European countries still use that term.
Secondly, the issue is not just our learning to tolerate thought that we hate—we the First Amendment lawyers, for example. The harm that expressions of racial hatred do is harm in the first instance to the groups who are denounced or bestialized in pamphlets, billboards, talk radio, and blogs. It is not harm—if I can put it bluntly—to the white liberals who find the racist invective distasteful. Maybe we should admire some lawyer who says he hates what the racist says but defends to the death his right to say it, but this sort of intellectual resilience is not what's at issue. The question is about the direct targets of the abuse. Can their lives be led, can their children be brought up, can their hopes be maintained and their worst fears dispelled, in a social environment polluted by these materials?[16] Those are the concerns that need to be answered when we defend the use of the First Amendment to strike down laws prohibiting the publication of racial hatred.
_______________

Notes
[1] Lyon's Case, Whart. St. Tr. 333, 15 F. Cas. 1183 (C.C.Vt. 1798).
[2] U.S. v. Haswell, Whart. St. Tr. 684, 26 F. Cas. 218 (C.C.Vt. 1800).
[3] See John R. Howe Jr., "Republican Thought and the Political Violence of the 1790s," American Quarterly, Vol. 19, No. 2 (1967), p. 147.
[4] Commonwealth v. Kneeland, 20 Pick. 206 (Mass. 1838).
[5] Sir William Blackstone, Commentaries on the Laws of England, Book IV, Ch. 4 (fifth edition, 1773).
[6] Updegraph v. Commonwealth, 1824 WL 2393 Pa. (1824).
[7] Schenck v. United States, 249 U.S. 47 (1919).
[8] Stromberg v. California, 283 U.S. 359 (1931).
[9]Abrams v. United States, 250 U.S. 616 (1919).
[10] Judge George M. Bourquin in the Montana sedition cases. See also Arnon Gutfeld, "The Ves Hall Case, Judge Bourquin, and the Sedition Act of 1918," Pacific Historical Review, 37 (1968), pp. 163-178.
[11] Justice Breyer in a concurring opinion in Bartnicki v. Vopper, 532 U.S. 514 (2000).
[12] Beauharnais v. Illinois, 343 U.S. 250 (1952). Lewis discusses Beauharnais on p. 158. The racist leaflet at the center of that case can be viewed on the "Primary Sources" page at 1stam.umn.edu.
[13] New York Times Co. v. Sullivan, 376 U.S. 254, at 270 (1964).
[14] Justice Jackson's term in his dissenting opinion in Beauharnais v. Illinois, at p. 287.
[15] Brandenburg v. Ohio, 395 U.S. 444 (1969).
[16] Lewis acknowledges this point (pp. 162-163), attributing it fairly to the author of this review; but he says nothing in response except that it is this sort of view that animated a movement to ban hateful speech on university campuses. And he goes on to say that that movement has become "too easy a target for critics of political correctness." (p. 164).
_____________

Letters
July 17, 2008:
Perry Link, What to do About Hate Speech?

In response to Free Speech & the Menace of Hysteria (May 29, 2008)

To the Editors:

In his excellent essay "Free Speech and the Menace of Hysteria" [NYR, May 29], Jeremy Waldron shows how, in the United States over the last two hundred years, the state came to be viewed as sufficiently stable that it "did not need the support of the law against the puny denunciations of the citizenry." To subject the state to "free trade in ideas" is by now seen as carrying little risk and as having considerable advantages for democratic rule. Next, Professor Waldron argues that the case is not parallel for vulnerable minorities—such as, in our society today, Muslims from Asia or Latinos in the Southwest. Here the hate speech that might appear in the marketplace can bring grievous and irreparable harm, and perhaps should be restricted by law.

I applaud Waldron's distinction between the state and vulnerable groups of citizens. As targets of harsh words, the two indeed present different cases. But the same distinction of state and citizenry raises another question that Professor Waldron does not address, and I wish he would.

If hate speech against vulnerable citizens is to be curbed, to whom should society hand over the precious power to do the curbing? The weak and vulnerable, by definition, are not in a position to exercise this power themselves. Someone else must do it "for" them. But that strikes me as dangerous. How can one set up an authority that will always be immune from abuse of the power to curb speech? (How littered is the twentieth century with examples of political authorities speaking for the "masses," the "Volk," the "silent majority," and so on, but somehow confusing, along the way, their own interests with the welfare of the spoken-for?) When I lived in China in the 1980s, and political campaigns were lumping dissidence together with pornography (both were "obscene," after all), I gained a new appreciation of the fact that the First Amendment to the US Constitution is expressed as a double negative. It does not say there shall be free speech, as if this were something that Congress is granting, or could grant; it says of Congress itself that there shall be "no...abridging" of free speech.

One might hope that an independent judiciary could be the answer. But Professor Waldron himself explains that US progress toward eliminating penalties for seditious speech has not been due to "the heroic actions of the judiciary." Hence he leaves me on the horns of a dilemma. Yes, he is right that the vulnerable need protection from hate speech; but on the other hand, all of society needs protection from possible abuse of power by those delegated to do the protecting. We don't want the cure to be worse than the illness.

Perry Link
Professor of East Asian Studies
Princeton University
Princeton, New Jersey

Jeremy Waldron replies:

I thank Perry Link for his thoughtful letter and I am grateful to have the opportunity to address the question of how hate speech prosecutions might be handled and limited in a society that did not regard laws prohibiting public expressions of racial or religious hatred as unconstitutional. The UK's public order legislation (incorporating the 2006 Racial and Religious Hatred Act) provides a helpful model.

First, no prosecution for an offense under the legislation may be brought without the consent of the attorney-general. This is an unusual requirement. It is understood that the attorney-general would exercise this power in a cautious and nonpartisan manner (as he or she is required to exercise many other powers under statute), and that prosecutions would be undertaken only in the most egregious cases.

Secondly, the act provides explicitly that nothing in it

shall be read or given effect in a way which prohibits or restricts discussion, criticism or expressions of antipathy, dislike, ridicule, insult or abuse of particular religions or the beliefs or practices of their adherents, or of any other belief system or the beliefs or practices of its adherents, or proselytizing or urging adherents of a different religion or belief system to cease practicing their religion or belief system.
The purpose of this language is to isolate public expressions of hatred as a distinct and extreme phenomenon, to distinguish between hatred of persons and opposition to institutions and doctrines, and to insist that free speech remains as a general background principle, to which the ban on public expressions of racial or religious hatred is a discrete though necessary exception. (Also Article 10 of the European Convention on Human Rights remains important in this regard in patrolling the limits of hate speech laws.)

Thirdly, the English legislation provides a number of defenses against prosecution: that the words were used in a private dwelling and the accused had no reason to believe that anyone outside would hear them, or that the accused did not intend to stir up racial hatred and was not aware that his words might have this effect, are both full defenses.

Obviously how well these safeguards work depends on the background legal and political culture. The second point is particularly important in this regard. It requires the development of some quite subtle yet important distinctions. But these are no more subtle nor it seems to me any more untenable than the fine distinctions we already use on other matters in our constitutional law, including our First Amendment jurisprudence. No law of this kind is wholly proof against abuse, but the experience of hate speech laws in Canada, Europe, and Australasia has not disclosed any disturbing pattern of censorship or any chilling effect beyond the specifically vicious and hateful phenomena that the laws are directed against. [deze laatste zin is een manifeste leugen, ofwel een dwaasheid... (victacausa)]
.

Meteen een illustratie van wat Hamed Abdel-Samad schreef

2010-01-27T21:05:00.013+01:00

Niet altijd natuurlijk, maar soms word je in De Standaard op je wenken bediend.
Ik vertaalde nog maar net die tekst van Hamed Abdel-Samad uit Die Welt ...en hij wordt keurig geïllustreerd door een "Opinie", in DS vandaag op p.25, van onze medeburger Hüseyin Aydinli.
Het spreekt dat ook ik graag eens aan positieve discriminatie wil doen, en daarom zal ik zijn tekst niet echt uitbenen, en er een heel blog aan wijden (dat zou niet eerlijk zijn), maar wil ik volstaan met het kleurig accentueren van enkele van zijn woorden. Ook de auteur kan die dan rustig voor zichzelf nog eens bekijken.
Beter nog kan Aydinli (en natuurlijk ook de Slimste Marketeer zelf, als die de tijd kan vrijmaken) eerst de tekst van Abdel-Samad er even op naslaan. Normaal gesproken moeten zij beiden dan tot het inzicht komen dat de onderstaande "opinie" volkomen ongeloofwaardig en geveinsd en vals is, of tenminste dat zij ...zo kunnen overkomen, als ik even het houten vocabulaire van de Marketeer mag lenen.
Het is daarbij ook niet noodzakelijk dat zij de volledige tekst van Hamed Abdel-Samad lezen, de eerste helft volstaat.

DS woensdag 27 januari 2010

Halt aan de media-islam

Terwijl de discussie over het 'schijnhuwelijk' van Ali en Safiya woedt, worden er ook kritische vragen gesteld over het programma van Annemie Struyf zelf. 'Hang “in godsnaam, eens een genuanceerd beeld op',

schrijft HÜSEYIN AYDINLI.

Meer dan 1 miljoen mensen keken maandag naar de nieuwe reportagereeks van journaliste Annemie Struyf op Eén. In de eerste aflevering volgde ze een tot moslima bekeerde jonge vrouw. De reportage was zonder meer goed gemaakt en trachtte een portret te schetsen van de moslima en de uitdagingen waarmee ze te maken kreeg. Toch bleef In Godsnaam willens nillens hangen in het clichébeeld rond moslims dat nu al jarenlang de media domineert: conservatief en met weinig vrijheid voor de vrouw. Daarom zal het merendeel van de 1,05 miljoen kijkers bevestigd worden in zijn vooroordelen over de islam. Dus waarom klopt Annemie Struyf zich op de borst voor weeral een 'dappere' reportage over deze godsdienst?

Laten we één ding duidelijk stellen: onze kritiek is geen waardeoordeel over het conservatisme dat in de reportage wordt getoond. Dit is inderdaad een bestaande stroming in de maatschappij en in de godsdienst. Wat moeilijker te vatten blijkt, is waarom louter deze strekking naar boven komt telkens de islam in beeld gebracht wordt. En dat terwijl er onder moslims zoveel variatie is. Een variatie die nauwelijks het scherm haalt en daarom hardnekkige mythes die leven bij de Vlaming niet kan doorprikken.

Politicoloog Sami Zemni sprak op dat vlak al over een het verschil tussen een islam met vele gezichten, zoals die in ons land alle dagen wordt beleden, en een 'media-islam'. In Godsnaam was een uitgelezen kans om die eerste interpretatie uit te spitten en zo een werkelijk vernieuwend en inzichtelijk programma te maken. Helaas kozen de makers weer eens voor de gemakkelijke weg. Net zoals dat bij eerdere reportagereeksen als De weg naar Mekka al het geval was.

Een bijkomend, en zo mogelijk nog groter probleem, is dat Annemie Struyf er prat op gaat dat ze een grensverleggend, moedig programma heeft gemaakt. Het is onmogelijk om daar geen denigrerende ondertoon in te bespeuren. 'Wij durven het verhaal van deze jonge moslima tenminste te vertellen,' suggereert de journaliste. Alsof er in Vlaanderen geen taboeloos gesprek mogelijk is over de islam. Alleen al op de opiniepagina's van De Standaard verschenen het voorbije jaar tientallen ongezouten meningen over de islam. Over het ganse Vlaamse medialandschap verspreid zijn dit er honderden. Alleen blijkt uit die opinies dat vooral de luid roepende en hard schoppende opiniemakers aan bod komen. Meer genuanceerde meningen zijn zeldzamer.

In Godsnaam sluit, kortom, naadloos aan bij een jammerlijke traditie die de negatieve en conservatieve beeldvorming rond moslims in stand houdt. Dit straalt onterecht af op honderdduizenden moslims in ons land, die zo eens te meer in een clichéhokje geduwd worden. Annemie Struyf en haar reportageteam hadden een eerste aanzet kunnen geven om dat heersende beeld recht te trekken en te nuanceren. Die kans werd - niet voor het eerst - hopeloos gemist.

Maar zijn die vertekeningen sowieso niet schering en inslag in de hedendaagse media? En moeten we ons er nu eenmaal bij neerleggen dat kranten en tv schrijven en tonen wat het publiek van hen verwacht? Nee, in dat defaitistisch denken willen we niet meegaan. Dat kunnen we ons niet veroorloven bij etnisch-culturele minderheden. Zij staan nu al te vaak in de hoek waar de klappen vallen. Lees de armoedecijfers er maar eens op na. Bekijk de werkloosheidsstatistieken eens. Werp eens een blik op de schoolprestaties. Als de media dan ook nog eens keer op keer minderheden (in dit geval moslims) stigmatiseren met voortdurende stereotiepe veralgemeningen, is dat nefast voor het zelfbeeld van een generatie die nu al van alle kanten een identiteitscrisis wordt aangepraat.

Daarom zouden de media zich minder moeten laten verleiden tot eenzijdige berichtgeving, die makkelijk verteert en daarom een grotere kans op goede kijkcijfers geeft. Moslims moeten niet in de marge opgevoerd worden, maar verdienen een mainstreambenadering. Focus bijvoorbeeld niet op verschillen of een clash tussen culturen, maar op gelijkenissen. Enkel zo kunnen we voorkomen dat het islamdebat telkens weer oplaait wanneer een nieuwe reportage of opinie over het onderwerp verschijnt. Daar ligt de ware uitdaging voor de journalistiek. Voortdurend op dezelfde nagel hameren en dan zeggen dat er geen debat mogelijks is, dat is immers gemakkelijk. Een correct beeld geven van de honderdduizenden moslims die een weg zoeken tussen de vele richtsnoeren in het leven (waarvan de islam er één is), dat vergt moed.

HÜSEYIN AYDINLI
Wie? Voorzitter Minderhedenforum. Wat? Struyfs programma bevestigt weer eens de clichés. Waarom? Alleen de conservatieve islam wordt getoond

Islam in Europe, by Timothy Garton Ash

2010-01-24T18:09:00.003+01:00

The New York Review of Books
Volume 53, Number 15 • October 5, 2006

Islam in Europe

By Timothy Garton Ash

Murder in Amsterdam: The Death of Theo Van Gogh and the Limits of Tolerance
by Ian Buruma
Penguin, 278 pp., $24.95

The Caged Virgin: An Emancipation Proclamation for Women and Islam
by Ayaan Hirsi Ali
Free Press, 187 pp., $19.95

1.
Earlier this year, I visited the famous basilica of Saint-Denis, on the outskirts of Paris. I admired the magnificent tombs and funerary monuments of the kings and queens of France, including that of Charles Martel ("the hammer"), whose victory over the invading Muslim armies near Poitiers in 732 AD is traditionally held to have halted the Islamization of Europe.[1] Stepping out of the basilica, I walked a hundred yards across the Place Victor Hugo to the main commercial street, which was thronged with local shoppers of Arab and African origin, including many women wearing the hijab. I caught myself thinking: So the Muslims have won the Battle of Poitiers after all! Won it not by force of arms, but by peaceful immigration and fertility.
Just down the road from the basilica of the kings, in the discreet backyard offices of the Tawhid association, I met Abdelaziz Eljaouhari, the son of Berber Moroccan immigrants and an eloquent Muslim political activist. He talked with fluent passion, in perfect French, about the misery of the impoverished housing projects around Paris—which, as we spoke, were again wracked by protests—and the chronic social discrimination against immigrants and their descendants. France's so-called "Republican model," he said furiously, means in practice "I speak French, am called Jean-Daniel, and have blue eyes and blond hair." If you are called Abdelaziz, have a darker skin, and are Muslim to boot, the French Republic does not practice what it preaches. "What égalité is there for us?" he asked. "What liberté? What fraternité?" And then he delivered his personal message to Nicolas Sarkozy, the hard-line interior minister and leading right-wing candidate to succeed Jacques Chirac as French president, in words that I will never forget. "Moi," said Abdelaziz Eljaouhari, in a ringing voice, "Moi, je suis la France!"
And, he might have added, l'Europe. For the profound alienation of many Muslims—especially the second and third generations of immigrant families, young men and women themselves born in Europe—is one of the most vexing problems facing the continent today. If things continue to go as badly as they are at the moment, this alienation, and the way it both feeds and is fed by the resentments of mainly white, Christian or post-Christian Europeans, could tear apart the civic fabric of Europe's most established democracies. It has already catalyzed the rise of populist anti-immigrant parties, and contributed very directly to the terrorist attacks on the United States on September 11, 2001 (hijackers such as Mohamed Atta were radicalized during their time in Europe), the Madrid bombings of March 11, 2004, the murder of the Dutch filmmaker Theo van Gogh on November 2, 2004, the London bombings of July 7, 2005, and the planned attempt to blow up several passenger planes flying from Britain to the US, foiled by the British authorities on August 10, 2006.
Europe's difficulties with its Muslims are also the subject of hysterical oversimplification, especially in the United States, where stereotypes of a spineless, anti-American, anti-Semitic "Eurabia," increasingly in thrall to Arab/Islamic domination, seem to be gaining strength.[2] As an inhabitant of Eurabia, I must insist on a few elementary distinctions. For a start, are we talking about Islam, Muslims, Islamists, Arabs, immigrants, darker-skinned people, or terrorists? These are seven different things.
Where I live—in Oxford, Eurabia—I come into contact with British Muslims almost every day. Their family origins lie in Pakistan, India, or Bangladesh. They are more peaceful, law-abiding, and industrious British citizens than many a true-born native Englishman of my acquaintance. As the authors of an excellent new study of Islam in France point out, most French Muslims are relatively well integrated into French society.[3] Much of the discrimination Abdelaziz Eljaouhari complains about, which exists in different forms and degrees in most European countries, applies equally to non-Muslims of immigrant origin. It is, so to speak, indiscriminate discrimination against people with darker skins and foreign names or accents; plain, old-fashioned racism or xenophobia, rather than the more specific prejudice that is now tagged Islamophobia.
cross the continent of Europe, there are a number of very different, albeit overlapping, issues concerning Islam. The Russian Federation has more than 14 million people—at least 10 percent of its rapidly shrinking population—who may plausibly be identified as Muslim, but most Europeans don't consider them as part of Europe's problem.[4] In the case of Turkey, by contrast, a country of nearly 70 million Muslims living in a secular state, Europeans hotly debate whether such a large, mainly Muslim country, which has not been considered part of Europe in most traditional cultural, historical, and geographical definitions, should become a member of the European Union. In the Balkans, there are centuries-old communities of European Muslims, more than seven million in all, including one largely Muslim country, Albania, another entity, Kosovo, which will sooner or later be a state with a Muslim majority, and Bosnia, a fragile state with a Muslim plurality, as well as significant minorities in Macedonia, Bulgaria, Serbia, and Montenegro.
These Balkan Muslims are old Europeans and not immigrants to Europe. However, like the Turks, they do form part of the Muslim immigrant minorities in west European countries such as Germany, France, and Holland. Within a decade, most Balkan Muslims will probably be citizens of the European Union, either because their own states have joined the EU or because they have acquired citizenship in another EU member state. The shameful feebleness of western Europe's response to Serbian and, to a lesser degree, Croatian persecution of Bosnian Muslims in the 1990s has fed into a broader sense of Muslim victimhood in Europe. That west Europeans (and the US) intervened militarily in Kosovo to prevent an attempted genocide of Muslim Albanians by Christian Serbs is less often remembered.
When people talk loosely about "Europe's Muslim problem," what they are usually thinking of is the more than 15 million Muslims from families of immigrant origin who now live in the west, north, and south European member states of the EU, as well as in Switzerland and Norway. (The numbers in the new central and east European EU member states, such as Poland, are tiny.) Although counting is complicated by the fact that the French Republic, being in theory blind to color, religion, and ethnic origins, does not keep realistic statistics, there are probably somewhere around five million Muslims in France—upward of 8 percent of the total population. There are perhaps four million—mainly Turks—in Germany, and nearly 1 million, more than 5 percent of the total population, in Holland.
Most of them live in cities, and generally in particular areas of cities, such as the administrative region around Saint-Denis, which contains some of the most notorious housing projects on the outskirts of Paris. An estimated one out of every four residents of Marseilles is Muslim. In his fascinating new book, Murder in Amsterdam, Ian Buruma cites an official statistic that in 1999 some 45 percent of the population of Amsterdam was of foreign origin, a figure projected to rise to 52 percent by 2015, with the majority of those people being Muslim. And Muslim immigrants generally have higher birth rates than the "native" European population. According to one estimate, more than 15 percent of the French population between sixteen and twenty-five years old is Muslim.[5]
So with further immigration, high relative birth rates, and the prospect of EU enlargement to the Balkans and perhaps Turkey, more and more citizens of the EU are going to be Muslim. In some urban neighborhoods of Britain, France, Germany, Italy, Spain, and Holland they will make up anywhere between 20 and 90 percent of the population. Most of them will be young; far too many will be poor, ill-educated, underemployed, alienated—feeling at home neither in the place they live nor in the lands from which their parents came—and tempted by drugs, crime, or political and religious extremism.
If we, the—for want of a better word—traditional Europeans, manage to reverse the current trend, and enable people like Abdelaziz and his children to feel at home as new Muslim Europeans, they could be a source of cultural enrichment and economic dynamism, helping to compensate for the downward drag of Europe's rapidly aging population. If we fail, we shall face many more explosions.
2.
Ian Buruma—half-Dutch, half-British, and wholly cosmopolitan—has had the excellent idea of returning to his native Holland to explore the causes and implications of the murder on November 2, 2004, of Theo van Gogh, a filmmaker and provocative critic of Muslim culture, by a twenty-six-year-old Moroccan Dutchman named Mohammed Bouyeri. Arriving on a bicycle, Bouyeri shot van Gogh several times on a public street, then pulled out a machete and cut his throat—"as though slashing a tire," according to one witness. He used another knife to pin to van Gogh's chest a long, rambling note, calling for a holy war against all unbelievers and the deaths of a number of people he abhorred, starting with the Somali-born Dutch politician Ayaan Hirsi Ali, to whom the note was addressed. Van Gogh and Ms. Ali had together made the short film Submission, which dramatizes the oppression of women in some Muslim families by projecting quotations from the Koran onto the half-naked bodies of young women, as they intone personal stories of abuse. Bouyeri's murder note concluded:
I know for sure that you, Oh America, will go down
I know for sure that you, Oh Europe, will go down
I know for sure that you, Oh Netherlands, will go down
I know for sure that you, Oh Hirsi Ali, will go down
I know for sure that you, Oh unbelieving fundamentalist, will go down
One question that preoccupies Buruma in Murder in Amsterdam, a characteristically vivid and astute combination of essay and reportage, is: Whatever happened to the tolerant, civilized country that I remember from my childhood? (He left Holland in 1975, at the age of twenty-three.) What's become of the land of Spinoza and Johan Huizinga, who claimed in an essay of 1934 that if the Dutch ever became extremist, theirs would be a moderate extremism? Van Gogh's murder was, Buruma writes, "the end of a sweet dream of tolerance and light in the most progressive little enclave of Europe." Yet part of his answer seems to be that the reality always differed from the myth of Dutch tolerance—if one looks, for example, at wartime and postwar attitudes toward the Jews. And he quotes a remarkable statement by Frits Bolkestein, a leading Dutch politician and former European commissioner: "One must never underestimate the degree of hatred that Dutch people feel for Moroccan and Turkish immigrants." Not "Muslims," note, but immigrants from particular places.
Now Buruma revisits the verdant suburbs of his childhood (the words "verdant" and "leafy" recur), talking to intellectuals and those he ironically calls Friends of Theo, hearing their accounts of how the Dutch model of multiculturalism, with separate "pillars" for each culture, broke down. Too many immigrants were allowed in too fast, and they were not sufficiently integrated into Dutch society, linguistically, culturally, or socially. The parents were brought to Holland to work as what the Germans call Gastarbeiter, guest workers, but their children are mainly left unemployed.
As for Dutch attitudes toward Islam, Buruma suggests that people like the anti-immigrant populist politician Pim Fortuyn were so angry with the Muslim reintroduction of religion into public discourse because they had just "painfully wrested themselves free from the strictures of their own religions," meaning Catholic or Protestant Christianity. Not to mention Muslim attitudes toward homosexuals—Fortuyn was gay—and women. Questioned about his hostility to Islam, Fortuyn said "I have no desire to have to go through the emancipation of women and homosexuals all over again." Like van Gogh, Fortuyn was also murdered, Dutch-style, by a man arriving on a bicycle, though his assassin was not a Muslim. Van Gogh was fascinated by Fortuyn; in fact, Buruma writes, the filmmaker was making a "Hitchcockian thriller" about Fortuyn's assassination when he was himself killed by Bouyeri.
he responses of people like Fortuyn and van Gogh are the more accessible part of this story for us non-Muslim Europeans, or more generally Westerners. What we really need to understand is the other part: the experience of the Muslim immigrants and their descendants. Was the killer Mohammed Bouyeri a lone madman or the symptom of a larger malaise? The answer is not reassuring. Bouyeri comes from what I call the Inbetween People: those who feel at home neither in the European countries where they live nor in the countries from which their parents came. They inhabit "dish cities," connected to the lands of their parents' birth by satellite dishes bringing in Moroccan or Turkish television channels, by the Internet, and by mobile phones. Unlike most Muslim immigrants to the US, many of them physically go "home" every summer, to Morocco, Algeria, Turkey, or other countries in Europe's near abroad, sometimes for months at a time. In their European homes, the second generation often speaks the local language—Dutch, French, English—with their brothers or sisters and the native language—Berber, Arabic, Turkish—with their parents: "50–50," as one Berber-Moroccan Dutchman tells Buruma. Buruma asks which soccer team this man would support. Morocco! Which passport would he rather have? Dutch!
Almost all the young people I met in the riot-prone housing projects around Paris told similar stories of a life between: of idyllic summers spent at their grandparents' farms in Algeria and Tunisia; of divided loyalties, crystallized by the question "Which soccer team do you support?" "Algeria!" those of Algerian descent told me—and a 2001 match between Algeria and France famously degenerated into a nasty riot. But when the Algerian-French Zinedine Zidane led the French team in the World Cup, they supported France.[6] "In Morocco I'm an émigré, in France, I'm an immigré," said Abdelaziz Eljaouhari.
Culturally, they are split personalities. And the disorientation is not just cultural. Buruma meets a psychiatrist specializing in the mental problems of immigrants. Apparently women, and the first generation of immigrant men, tend to suffer from depression; second-generation men, from schizophrenia. According to his research, a second-generation Moroccan male is ten times more likely to be schizophrenic than a native Dutchman from a similar economic background.
Mohammed Bouyeri was one of those second-generation Berber-Moroccan Dutchmen, torn this way and that. He attended a Dutch high school named after the painter Piet Mondrian, spoke Dutch, drank alcohol, smoked dope, had an affair with a half-Dutch, half-Tunisian girl. He was attracted to Western girls, but furious when his sister found a boyfriend, Abdu. Sex before marriage was fine for himself, but not for her. The traditionally all-important family honor was thought to be irreparably stained in the eyes of his Moroccan Muslim community by a daughter or sister having sex before marriage. Bouyeri attacked Abdu with a knife and went to jail for a spell. His mother died of breast cancer. Mohammed turned his back on what he now increasingly saw as decadent European ways. He grew a beard, took to wearing a Moroccan djellaba and prayer hat, and came under the influence of a radical Takfiri preacher from Syria. He posted Islamist tracts on the Web and watched videos of foreign infidels in the Middle East having their throats cut by holy warriors. According to a Dutch source cited by Buruma, Bouyeri's friend Nouredine passed his wedding night with his bride on a mattress in the future assassin's apartment, watching infidels being slaughtered.
On November 1, 2004, Mohammed Bouyeri spent a quiet evening with friends. They went out for a stroll, listening to Koranic prayers through headphones attached to digital music players. Mohammed remarked how beautiful the night sky looked. Next morning he rose at 5:30 AM, prayed to Allah, and then bicycled off to butcher van Gogh. He apparently intended to get killed himself in the ensuing gunfight with police.
Bouyeri's story has striking similarities with those of some of the London and Madrid bombers, and members of the Hamburg cell of al-Qaeda who were central to the September 11, 2001, attacks on New York. There's the same initial embrace and then angry rejection of modern European secular culture, whether in its Dutch, German, Spanish, or British variant, with its common temptations of sexual license, drugs, drink, and racy entertainment; the pain of being torn between two home countries, neither of which is fully home; the influence of a radical imam, and of Islamist material from the Internet, audiotapes, or videocassettes and DVDs; a sense of global Muslim victimhood, exacerbated by horror stories from Bosnia, Chechnya, Palestine, Afghanistan, and Iraq; the groupthink of a small circle of friends, stiffening one's resolve; and the tranquil confidence with which many of these young men seem to have approached martyrdom. Such suicide killers are obviously not representative of the great majority of Muslims living peacefully in Europe; but they are, without question, extreme and exceptional symptoms of a much broader alienation of the children of Muslim immigrants to Europe. Their sickness of mind and heart reveals, in an extreme form, the pathology of the Inbetween People.
3.
Buruma devotes a chapter to Ayaan Hirsi Ali and Submission, the film she made with Theo van Gogh showing the mistreatment of Muslim women. Ali's own story has been told in countless profiles and interviews. In fact, she is irresistible copy for journalists, being a tall, strikingly beautiful, exotic, brave, outspoken woman with a remarkable life story, now living under permanent threat of being slaughtered like van Gogh. Among the many awards listed on the back cover of her new book of essays, The Caged Virgin, next to the Moral Courage Award, the International Network of Liberal Women Freedom Prize, Dutchman [sic] of the Year 2004, the Coq d'Honneur 2004, and the Danish Freedom Prize, isGlamour magazine's Hero of the Month Award. That's how we like our heroes—glamorous. It's no disrespect to Ms. Ali to suggest that if she had been short, squat, and squinting, her story and views might not be so closely attended to.
While both books under review were at the press, a further scandal erupted around her. The hard-line Dutch immigration minister, Rita Verdonk, revoked Ms. Ali's Dutch citizenship, after a Dutch television report had "revealed" that she had given false details when applying for asylum in the Netherlands in 1992. (In fact, Ali had already told the story herself many times; when Buruma suggested to her that she was, in a phrase often used by the British tabloid press, a bogus asylum-seeker, she replied, "Yes, a very bogus asylum-seeker.") The minister's harsh decision provoked a storm of protest in the Dutch parliament, where Ayaan Hirsi Ali was a representative of Verdonk's own party. Verdonk was compelled to revoke her revocation, and the coalition forming the Dutch government fell apart as a result. But the damage had been done. Ali announced her resignation from the Dutch parliament and her intention to move to the American Enterprise Institute in Washington.
aving read many interviews with her, and spent an evening in London talking to her both onstage and off, I have enormous respect for her courage, her sincerity, and her clarity. This does not mean one must agree with all her views. The Caged Virgin is subtitled, in its American edition, "An Emancipation Proclamation for Women and Islam." It would be more accurate to call it a manifesto for the emancipation of women from Islam. She tells horrifying, true stories of the oppression and abuse of young women in some Muslim immigrant families in Europe, based on her experience first as an interpreter and then as a politician. Some of these young women are forced to marry people they don't want to marry—she uses the term "arranged rape." Others are abused by husbands, fathers, or uncles. If they try to leave, or take up with a boyfriend, they are intimidated, beaten, and even murdered in "honor killings." Ali writes that there were eleven such killings of Muslim girls in just two police districts of Holland in the space of seven months in 2004 and 2005.
Young girls from countries like Somalia are submitted to what is euphemistically called "female circumcision"—a procedure she describes as involving "the cutting away of the girl's clitoris, the outer and inner labia, as well as the scraping of the walls of her vagina with a sharp object—a fragment of glass, a razor blade, or a potato knife, and then the binding together of her legs, so that the walls of the vagina can grow together." Ali rightly describes this not as "female circumcision" but as "genital mutilation." (She herself was subjected to this horrifying procedure, at the behest of her Somali grandmother.) And she writes a moving and very practical text entitled "Ten Tips for Muslim Women Who Want to Leave"—preparing them for the shock, pain, and possible danger of leaving a Muslim family.
Ali performs a great service in drawing our attention to these horrors, which are the dark underside of a supposedly tolerant "multiculturalism." However, some Muslim women object to the way in which she blames their oppression on the religion of Islam, rather than on the specific national, regional, and tribal cultures from which they come. (Ali herself acknowledges that genital mutilation is not prescribed in the Koran.) Buruma reports a televised meeting she had with women in a Dutch shelter for abused housewives and battered daughters, several of whom objected strongly to the film Submission. "You're just insulting us," one cried. "My faith is what strengthened me." According to Buruma, she dismissed their objections with a lofty wave of her hand.
Submission was always meant to be a provocation. Muslim culture, Ali writes, needs something like Monty Python's The Life of Brian, directed by an Arabic Theo van Gogh, with a Mohammed figure in the main lead. (This sentence was probably written before van Gogh's murder; the Dutch edition of this book appeared in 2004.) She recalls that a decisive moment in her own experience was reading a book called The Atheist Manifesto. She also drew inspiration from John Stuart Mill's essay "On the Subjection of Women." "I ask that we do question the fundamental principles" of Islam, she says. And on the last page of her book she concludes that "the first victims of Mohammed are the minds of Muslims themselves. They are imprisoned in the fear of hell and so also fear the very natural pursuit of life, liberty, and happiness."
aving in her youth been tempted by Islamist fundamentalism, under the influence of an inspiring schoolteacher, Ayaan Hirsi Ali is now a brave, outspoken, slightly simplistic Enlightenment fundamentalist. In a pattern familiar to historians of political intellectuals, she has gone from one extreme to the other, with an emotional energy perfectly summed up by Shakespeare: "As the heresies that men do leave/are hated most of those they did deceive." This is precisely why she is a heroine to many secular European intellectuals, who are themselves Enlightenment fundamentalists. They believe that not just Islam but all religion is insulting to the intelligence and crippling to the human spirit. Most of them believe that a Europe based entirely on secular humanism would be a better Europe. Maybe they are right. (Some of my best friends are Enlightenment fundamentalists.) Maybe they are wrong. But let's not pretend this is anything other than a frontal challenge to Islam. In his crazed diatribe, Mohammed Bouyeri was not altogether mistaken to identify as his generic European enemy the "unbelieving fundamentalist."
Now every man and woman in Europe must self-evidently be free to advance such atheist or agnostic views, without fear of persecution, intimidation, or censorship. I regard it as a profound shame for Holland and Europe that we Europeans could not keep among us someone like Ayaan Hirsi Ali, whose intention was to fight for a better Holland and a better Europe. But I do not believe that she is showing the way forward for most Muslims in Europe, at least not for many years to come. A policy based on the expectation that millions of Muslims will so suddenly abandon the faith of their fathers and mothers is simply not realistic. If the message they hear from us is that the necessary condition for being European is to abandon their religion, then they will choose not to be European. For secular Europeans to demand that Muslims adopt their faith—secular humanism—would be almost as intolerant as the Islamist jihadist demand that we should adopt theirs. But, the Enlightenment fundamentalist will protest, our faith is based on reason! Well, they reply, ours is based on truth!
4.
The very Dutch stories of Theo van Gogh, Ayaan Hirsi Ali, and Mohammed Bouyeri fill only a small corner of the vast, complex tapestry of Europe and Islam. If we ask "what is to be done?" the answer is: many different things in different places. We must be foxes, not hedgehogs, to recall Isaiah Berlin's famous use of a fragment of Archilochus: "The fox knows many things but the hedgehog knows one big thing." Against the strident hedgehogs of Fox News we must continue to insist that this is not all just one big War on Terror, to be won by the Good Guys eliminating the Bad Guys.
Buruma rightly emphasizes the cultural diversity of Muslim immigrants: Berbers from the Rif mountains are not quite like Moroccans from the lowlands; Turks have different patterns of adaptation from Somalians, let alone Pakistanis in Britain. In the nineteenth century, European imperialists studied the ethnography of their colonies. In the twenty-first century, we need a new ethnography of our own cities. Since European countries tend to have concentrations of immigrants from their former colonies, the new ethnography can even draw on the old. At the same time, the British, French, Dutch, and German ways of integration—or nonintegration—vary enormously, with contrasting strengths and weaknesses. What works for, say, Pakistani Kashmiris in Bradford may not work for Berber Moroccans in Amsterdam, and vice versa.
We have to decide what is essential in our European way of life and what is negotiable. For example, I regard it as both morally indefensible and politically foolish for the French state to insist that grown women may not wear the hijab in any official institution—a source of additional grievance to French Muslims, as I heard repeatedly from women in the housing projects near Saint-Denis. It seems to me as objectionable that the French Republic forbids adult women to wear the hijab as it is that the Islamic Republic of Iran compels them to wear the hijab, and on the same principle: in a free and modern society, grown men and women should be able to wear what they want.[7] More practically, France surely has enough difficulties in its relations with its Muslim population without creating this additional one for itself.
On the other hand, freedom of expression is essential. It is now threatened by people like Mohammed Bouyeri, whose message to people like Ayaan Hirsi Ali is "if you say that, I will kill you." Indeed, Buruma tells us that Bouyeri explained to the court that divine law did not permit him "to live in this country or in any country where free speech is allowed." (In which case, why not go back to Morocco?) But free speech is also threatened by the appeasement policies of frightened European governments, which attempt to introduce censorship in the name of intercommunal harmony. A worrying example was the British government's original proposal for a law against incitement to religious hatred. This is a version of multiculturalism which goes, "You respect my taboo and I'll respect yours." But if you put together all the taboos of all the cultures in the world, you're not left with much you can speak freely about.
Skilled police and intelligence work to catch would-be terrorists before they act (as the British police and security services appear to have done on August 10 this year) is essential not just to save the lives of potential victims. It's also vital because every terrorist atrocity committed in the name of Allah hastens the downward spiral of mutual distrust between Muslim and non-Muslim Europeans. One young Moroccan-Dutch woman tells Buruma that before the September 11 attacks on New York, "I was just Nora. Then, all of a sudden, I was a Muslim." Heading off this danger will also mean closer surveillance of the militant Islamist imams whom we repeatedly find radicalizing disaffected young European Muslim men.
rom another angle, European economies need to create more jobs and make sure Muslims have a fair crack at getting them. A recent Pew poll found that the top concern among Muslims in Britain, France, Germany, and Spain was unemployment. In view of the historic sluggishness of job creation in Europe, fierce competition from low-cost skilled labor in Asia, and the reflexes of xenophobic discrimination in many European countries, this is easier said than done. Housing conditions are another major source of grievance. However, to try to remedy that through public expenditure will strain already stretched budgets; if it is seen to be done at the expense of the "native" population living nearby, it could also translate into more votes for populist anti-immigrant parties.
Europe's problem with its Muslims of immigrant origin, the pathology of the Inbetween People, would exist even if there were an independent, flourishing Palestinian state, and if the United States, Britain, and some other European countries had not invaded Iraq. But there's no doubt that the Palestinian issue and the Iraq war have fed into European Muslims' sense of global victimhood. This is made amply clear by the personal stories of the Madrid and London bombers. In a recent poll for Britain's Channel 4 television, nearly a third of young British Muslim respondents agreed with the suggestion that "the July bombings [of London] were justified because of British support for the war on terror."[8] Establishing a workable Palestinian state and withdrawing Western troops from Iraq would, at the very least, remove two additional sources of grievance. An attack on another Muslim country, such as Iran, would exacerbate it.
In the relationship with Islam as a religion, it makes sense to encourage those versions of Islam that are compatible with the fundamentals of a modern, liberal, and democratic Europe. That they can be found is the promise of Islamic reformers such as Tariq Ramadan—another controversial figure, deeply distrusted by Ayaan Hirsi Ali, the French left, and the American right, but an inspiration to many young European Muslims. Ramadan insists that Islam, properly interpreted, need not conflict with a democratic Europe. Where the Eurabianists imply that "more Muslim Europeans means more terrorists," Ramadan suggests that the more Muslim Europeans there are, the less likely they are to become terrorists. Muslim Europeans, that is, in the sense of people who believe—unlike Mohammed Bouyeri, Theo van Gogh, and, I suspect, Ayaan Hirsi Ali—that you can be both a good Muslim and a good European.[9]
Ultimately, this is a challenge as much for European societies as for European governments. Much of the discrimination in France, for example, is the result of decisions by individual employers, who are going against the grain of public policy and the law of the land. It's the personal attitudes and behavior of hundreds of millions of non-Muslim Europeans, in countless small, everyday interactions, that will determine whether their Muslim fellow citizens begin to feel at home in Europe or not. Together, of course, with the personal choices of millions of individual Muslims, and the example given by their spiritual and political leaders.
Is it likely that Europeans will rise to this challenge? I fear not. Is it still possible? Yes. But it's already five minutes to midnight—and we are drinking in the last chance saloon.
—September 6, 2006
Notes
[1] 732 is the date generally given, but two French scholars argue that it actually occurred in 733; see J.H. Roy and J. Deviosse, La Bataille de Poitiers—Octobre 733 (Paris: Gallimard, 1966).
[2] Originally the title of an obscure journal, the term "Eurabia" seems to have been popularized by a writer called Bat Ye'or. The jacket copy of her Eurabia: The Euro-Arab Axis (Fairleigh Dickinson University Press, 2005) summarizes its thesis: "This book is about the transformation of Europe into 'Eurabia,' a cultural and political appendage of the Arab/Muslim world. Eurabia is fundamentally anti-Christian, anti-Western, anti-American, and antisemitic." Much of Ms. Ye'or's argument, which has a strong element of conspiracy theory, is built around the alleged secret guiding influence of an organization called the Euro-Arab Dialogue (EAD).
Here is an example of her fair and balanced tone: "Is the European Union's covert war against Israel, through its Palestinian Arab allies, the secret Schadenfreude fulfillment of an interrupted Holocaust?" She describes the United Nations as "an international antisemitic tribunal, seeking to impose on Israel the Islamic condition of dhimmitude." Bruce Bawer, in While Europe Slept: How Radical Islam Is Destroying the West from Within (Doubleday, 2006), uncritically repeats Ye'or's thesis, going on to suggest that "Europe may simply persist in its passive ways, tamely resigning itself to a gradual transition to absolute sharia law and utter dhimmitude." Despite these dubious antecedents, the word "Eurabia" recently gained the ultimate seal of transatlantic respectability—to be used on an Economistcover. See The Economist, June 24–30, 2006.
[3] Jonathan Laurence and Justin Vaisse, Integrating Islam: Political and Religious Challenges in Contemporary France (Brookings Institution, 2006).
[4] Estimates of their number vary wildly, from as low as 3 million to as high as 30 million. In 2003, when advancing Russia's case for being a member of the Or- ganization of the Islamic Conference, Vladimir Putin named a suspiciously round number of 20 million. See the authoritative discussion by Edward W. Walker in Eurasian Geography and Economics, Vol. 46, No. 4 (2005), pp. 247–271. I am most grateful to John Dunlop for this reference.
[5] See the very useful article by Timothy M. Savage, "Europe and Islam: Crescent Waxing, Cultures Clashing," The Washington Quarterly, Vol. 27, No. 3 (Summer 2004), pp. 25–50.
[6] Until the closing minutes of the World Cup final, I hoped that Zidane's brilliant and disciplined performance as captain of the French team would provide an inspiring example for millions of French Muslims. Then his vicious but exquisitely executed headbutt of the white, presumably Catholic, Italian defender Marco Materazzi suggested a different kind of inspiration for European Muslims. Popular culture subsequently gave the story an unexpected twist, as a catchy and amusing song, ironically celebrating Zidane's headbutt (coup de boule), became an instant hit in France. It can be heard at www.koreus.com/media/ zidane-coup-boule-mix.html.
[7] Note that I refer specifically to adult women. There is an argument that teenage girls might actually feel liberated by the ban on wearing the hijab in schools from what they themselves feel to be oppressive parental, communal, or religious authority. But what, then, of the rights of teenage girls who would freely choose to wear a headscarf?
[8] For this and more detail on the alienation of the younger generation of British Muslims, see my column in The Guardian, August 10, 2006.
[9] This brief summary of Ramadan's position draws on presentations I have heard him make as a visiting fellow at St. Antony's College, Oxford, where he will now be a research fellow for the next two academic years, attached both to the European Studies Centre and to the Middle East Centre.
The intense controversies around him have resulted in his being made to feel unwelcome in much of French-speaking Europe and in his being refused a US visa to take up a permanent chair at Notre Dame University. A systematic presentation of his argument from Islamic law and jurisprudence is To Be a European Muslim: A Study of Islamic Sources in the European Context (Leicester: The Islamic Foundation; the date of first publication is given as 1999/1420 H).

Copyright © 1963-2010, NYREV

Hendrik Vos over een hem grondig onbekend onderwerp: democratie

2010-01-13T20:21:00.001+01:00

DEMOCRATIE IN ACTIE TE ZIEN IN HET EUROPEES PARLEMENT

Is de EU ondemocratisch?

Niet als je kijkt hoe de kandidaat-Europees commissarissen tegen het licht worden gehouden.

HENDRIK VOS vindt dat België, waar ministers hun expertise niet moeten bewijzen, daar nog wat van kan leren.

We kunnen wat leren van Europa

Over het democratisch gehalte van de Europese Unie wordt er heel wat afgemopperd. Toen Herman Van Rompuy (CD&V) onlangs als eerste Europese President werd aangewezen, glommen wij weliswaar van trots en contentement, maar in de andere lidstaten oefenen ze zich nog altijd in het uitspreken van zijn naam. Erg transparant is het toen allemaal niet verlopen. De reflex van staats- en regeringsleiders om zelf te beslissen over dit soort van topfuncties is begrijpelijk, maar geeft munitie aan de sceptici die de Europese Unie maar een duister complot vinden.

Dat is spijtig, want eigenlijk valt het in de Europese Unie met die democratie nog behoorlijk mee. Geregeld kunnen de lidstaten trouwens wat opsteken van de Europese manier van werken. Zoals deze week, tijdens de hoorzittingen van de kandidaat-commissarissen. Het zit zo: om de vijf jaar wordt er een nieuwe Europese Commissie aangewezen. Dat is een belangrijke oefening, want de Commissie is het dagelijks bestuur van de Unie. In een eerste fase wordt er gezocht naar een voorzitter. De staats- en regeringsleiders van de lidstaten suggereren een kandidaat en het Europees Parlement moet daarmee instemmen. Dat gebeurde deze zomer: José Manuel Barroso werd voor een tweede ambtstermijn naar voor geschoven en het parlement heeft daar, weliswaar na enige aarzeling en een bocht van de liberalen, mee ingestemd.

In een tweede fase wijst elke lidstaat een kandidaat-commissaris aan, waarna voorzitter Barroso een portefeuilleverdeling uitwerkt en op die manier een nieuw team samenstelt. Die ploeg moet vervolgens het vertrouwen krijgen van het Europees Parlement. Het Parlement neemt die taak heel ernstig. Zo heeft het de gewoonte om elke kandidaat-commissaris grondig te screenen. De meeste aandacht gaat daarbij naar het mondelinge examen: de hoorzittingen, die momenteel aan de gang zijn.

Elke kandidaat-commissaris wordt drie uur lang ondervraagd. Tijdens zo een toets wordt gepeild naar de competentie van de kandidaat en zijn kennis van de portefeuille waarvoor hij wordt voorgedragen. Ook zijn reputatie, communicatievaardigheden en ‘Europese overtuiging' worden kritisch bekeken.

In de nationale politiek loopt dat wel anders. Wie bij ons als minister wordt voorgedragen, moet op geen enkel moment blijk geven van enige expertise in zijn domein. Het is best mogelijk dat Ingrid Lieten van nature expert is in armoedebestrijding, alles weet over de media en zich de voorbije jaren bij wijze van hobby heeft ingewerkt in de wetgeving op overheidsinvesteringen. En misschien waren de uitspraken van Joke Schauvliege over haar zicht op het Vlaamse culturele veld in Terzake een spijtige onoplettendheid, en kent ze in realiteit de materie van binnen en van buiten. Het is goed denkbaar dat Pascal Smet niet alleen onderwijs genoten heeft, maar ook een groot kenner is van alle beleidsthema's waarmee scholen te maken krijgen. Alleen weten we dat niet. Het moment waarop iemand als minister wordt voorgedragen, vraagt het parlement bij ons niet om enige blijk van bekwaamheid. Met haar cultuuruitschuiver zou Schauvliege in Europa in elk geval niet makkelijk zijn weggekomen. En de grapjas uithangen in het Parlement, dat pakt in Europa al helemaal niet.

Homoseksualiteit

Voor de kandidaat-commissarissen is zo een hoorzitting geen gemakkelijke oefening. Ze worden ondervraagd door parlementairen die expert zijn in het domein. De kandidaten kunnen geen helplijnen inroepen en zich geen feitelijke fouten permitteren. Bovendien moeten ze ook een visie hebben die het Parlement overtuigt. Vrijblijvend is de oefening al evenmin. Dat bleek bij de samenstelling van de vorige Europese Commissie. De Voorzitter werd er toen toe gedwongen om een van de sollicitanten een lichtere portefeuille te geven en twee kandidaten te vervangen. De bekendste was Rocco Buttiglione, een conservatieve Italiaan voor wie homoseksualiteit een onsmakelijke ziekte was. Het Parlement struikelde over deze uitspraken en vond hem vooral verkeerd gecast: hij werd immers voorgedragen voor de portefeuille Justitie, waarbij hij ook verondersteld werd om te waken over fundamentele rechten.

Dit keer zal het vermoedelijk niet zo'n vaart lopen. Dat komt vooral omdat de lidstaten na de ervaring van de vorige keer beseffen dat ze stevige kandidaten moeten voordragen. In het huidige team zit op het eerste zicht geen charlatans. En Barroso lijkt de portefeuilles verstandig te hebben verdeeld, door de zware bevoegdheden te geven aan politici met een sterke reputatie. Maar verrassingen zijn nooit uit te sluiten en wie voor het Europees Parlement door het ijs zakt, moet onvermijdelijk op zoek naar een andere baan.

De hoorzittingen zijn deze week allemaal rechtstreeks te volgen op internet, in meer dan twintig talen, live gestreamd. Op facebook kan iedereen zijn gedacht kwijt over de prestaties van de kandidaat-commissarissen. Flickr publiceert foto's van de ondervragingen en belangrijk nieuws wordt onmiddellijk verspreid via twitter. Wie het democratisch gehalte van de Europese Unie op de korrel neemt, moet misschien beginnen met de aanschaf van een internetabonnement.

HENDRIK VOS
Wie? Hoogleraar Europese politiek aan de UGent.
Wat? De EU is nog lang niet zo ondemocratisch als haar tegenstanders beweren.
Waarom? Elke burger kan volgen hoe kandidaat-commissarissen urenlang op de rooster worden gelegd.

La votation suisse et l’hypocrisie européenne

2010-01-13T02:34:00.003+01:00

Liberté Politique

La votation suisse et l’hypocrisie européenne

Fr. Édouard-M. Gallez, f j

Par un référendum appelé chez eux « votation », le 29 novembre dernier, les Suisses décidaient majoritairement de ne plus permettre la construction de nouveaux minarets sur le territoire helvétique. Qu’on le veuille ou non, de telles constructions constituent une présence dans l’espace public qui n’est pas simplement locale ; il ne paraît donc pas extravagant a priori que le public soit consulté. Or l’idée même d’un tel référendum avait déjà suscité une vague de condamnations de la part des grands médias, et ses résultats positifs furent blâmés, et cela au nom de la liberté religieuse.
Or, au début du même mois, la Cour européenne des droits de l’homme avait interdit la présence de crucifix dans les écoles publiques italiennes, et cela également au nom de la liberté religieuse ; et ce décret était approuvé par ceux-là même qui critiquaient la tenue du référendum suisse ! Quelques jours après celui-ci, une commission parlementaire espagnole proposait de préparer une loi bannissant les crucifix des écoles publiques tandis que le parlement polonais votait une motion de protestation en sens contraire [1], puis, le 17 décembre, les parlementaires européens se divisaient sur le droit d’une institution européenne à intervenir contre des « symboles [qui] appartiennent à la tradition et constituent l’identité [d’une nation] ainsi qu’un aspect unificateur d’une communauté nationale » [2].
Ce projet de résolution européenne offrait pourtant l’avantage d’éloigner le débat de la notion de « liberté religieuse », qui présente une géométrie dangereusement variable, selon qu’il s’agit d’encourager les signes religieux à occuper l’espace public quand ils sont islamiques ou de les interdire quand ils sont chrétiens. Cette attitude révèle combien certaines positions étaient dictées par la crainte, c’est-à-dire par des menaces intériorisées et, en l’occurrence, sans fondement. Certains groupes islamistes ne cachent pas leur stratégie d’intimidation, voilée ou non – c’est leur fond de commerce. Les faits ont démontré une fois de plus que la crainte est mauvaise conseillère.

Liberté religieuse et liberté « des religions »

Notre propos n’est pas de mettre en cause les responsables des milieux politiques et journalistiques qui, en cette affaire, ont fait preuve d’une hypocrisie certaine. Leur indépendance est, on le sait, très limitée, et on sait également que les médias sont des entreprises qui, aujourd’hui, ne font plus que refléter la position de ceux auxquels elles appartiennent. La question à poser est plutôt celle du concept de liberté « religieuse » ou « des religions » qui a été employé en deux sens opposés. C’est autour de ce concept que s’est nouée l’hypocrisie, et à deux niveaux.
D’abord, l’idée de créer un ensemble appelé « les religions » est né dans le contexte de l’idéologie des Lumières, puis dans celui du positivisme du XIXe siècle : sous une apparence scientifique (et en particulier sociologique), il s’agissait d’asseoir la position athée face, donc, aux « religions » (conceptualisées en bloc) [3]. Mais que vaut le concept même de « religions » (au pluriel) ? Personne n’a jamais été en mesure de le définir. Pire : on ne se risque même plus à imaginer quels points seraient communs à tout ce qui est catalogué comme « religion », l’islam et l’hindouisme traditionnel par exemple. Pourtant, on continue à utiliser ce concept que tous les chercheurs savent vide.
Ce premier niveau d’hypocrisie va très loin : si l’on définissait la « religion » comme système de représentation du monde centré sur une histoire de Salut qui doit s’accomplir (ce qui vaut à peu près pour le judéo-christianisme, assurément pour tous les phénomènes idéologico-religieux apparus ensuite mais pas du tout pour les croyances et rites antérieurs), il faudrait dire que l’athéisme est une religion, ou a donné naissance à divers mouvements tout à fait religieux, s’appuyant sur des fidèles ayant une « foi » en un ou des sauveurs, et unis dans des « partis ». Comme par exemple le positivisme, le communisme, ou d’autres encore. Raymond Aaron a parlé de « religions séculières », tandis que Marcel Gauchet préfère les appeler des « anti-religions religieuses ». Cependant, leurs analyses ne passent pas le mur des médias actuels qui continuent à asséner au public le concept de « religions » opposé à celui d’athéisme ou plutôt – nouveauté oblige – à celui de « citoyenneté », qui n’est rien d’autre que celui, relooké, de l’athéisme néolibéral.
L’autre niveau de l’hypocrisie est lié à l’utilisation même du concept : il consiste à établir imaginairement une base commune entre « les religions » en niant leurs divergences radicales, en particulier entre le christianisme et l’islam. C’est ainsi que l’athéisme moderne s’est toujours justifié (par rejet de l’un et de l’autre), en particulier dans sa forme néolibérale aujourd’hui dominante.
Est-ce là une attitude scientifique ? Celle-ci consisterait plutôt à essayer de comprendre chacun des phénomènes dont on parle, selon leurs textes et leur histoire respectifs. Ce n’est pas pour rien que le phénomène « islamique » a pris le nom de islâm qui signifie soumission : un jeu de domination-soumission préside à toutes les réalités proprement « islamiques », qu’il s’agisse de l’attitude face à Dieu (ce qui est fondamental) ou des relations sociales et même familiales et conjugales (qui en découlent). L’image du Dieu qui écrase l’homme détermine l’idéal à vivre sur une terre, qui doit Lui être soumise [4].
À l’opposé se situe l’idéal chrétien, fondé sur une image biblique de Dieu qui est elle aussi tout autre. Ces quelques passages des évangiles – des paroles de Jésus – sont caractéristiques :
« Heureux ces serviteurs que le maître à son arrivée trouvera en train de veiller. En vérité, je vous le déclare, il prendra la tenue de travail, les fera mettre à table et passera pour les servir » (Lc 12,37). « De même, vous aussi, quand vous avez fait tout ce qui vous a été ordonné, dites : Nous sommes des serviteurs quelconques. Nous avons fait seulement ce que nous devions faire » (Lc 17,10).
On ne peut pas exprimer plus fortement l’idéal de service de Dieu et des autres :
« Les chefs des nations tiennent celles-ci sous leur pouvoir, et les grands sous leur domination. Il ne doit pas en être ainsi parmi vous. Au contraire, si quelqu’un veut être grand parmi vous, qu’il soit votre serviteur, et si quelqu’un veut être le premier parmi vous, qu’il soit votre esclave. C’est ainsi que le Fils de l’Homme est venu non pour être servi mais pour servir et donner sa vie en rançon pour la multitude » (Mt 20,26-28 ; Mc 10,42-45). « Le plus grand parmi vous sera votre serviteur. Qui s’élèvera sera abaissé, et qui s’abaissera sera élevé » (Mt 23,11-12). « Que le plus grand parmi vous prenne la place du plus jeune, et celui qui commande la place de celui qui sert. Lequel est en effet le plus grand, celui qui est à table ou celui qui sert ? N'est-ce pas celui qui est à table ? Or, moi, je suis au milieu de vous comme celui qui sert » (Lc 22,26-27).
Tout sociologue ou anthropologue devrait trouver ici le principe qui inspire les réalisations chrétiennes, et qui sont à la base des progrès sociaux : quand une société essaie de se donner le service mutuel pour idéal, elle progresse rapidement, y compris au plan des connaissances – que ce soit en Orient ou en Occident –, même si elle ne devient pas parfaite pour autant. Quand s’introduisent ou s’imposent peu à peu des principes tels que l’enrichissement à tout prix ou la soumission à ceux qui disent détenir la clef du futur, la société civile ne tarde pas à dépérir au seul profit d’un petit nombre, et la vie du plus grand nombre vire au cauchemar.
L’amalgame propre au concept de « religions » est le pire aspect de l’hypocrisie. Il n’existe ni justice ni État de droit sans l’exercice de la rationalité. Or la raison nous dit que les principes respectivement à la base du christianisme et de l’islam sont contraires l’un de l’autre, et donc que le pouvoir civil a le droit et le devoir d’en tenir compte. Le souci du bien commun commande de favoriser l’exercice du premier, tandis qu’une grande réserve s’impose quant au second (que l’État n’a certes pas à subventionner).
Accueillir l’étranger, c’est lui permettre d’apporter ce qu’il a de meilleur en le rétribuant en conséquence, et aussi l’aider à se défaire des conditionnements qui seraient une menace autant pour lui-même et sa famille que pour la société qui l’accueille. C’est à ce point de vue et d’analyse que la question de la multiplication des minarets dans l’espace public doit être jugée, à l’intérieur d’une gestion politique générale de cet espace (trop souvent vendu à la publicité commerciale, elle aussi discutable). Toute position autre ne relève pas de la raison, mais plutôt de certains a priori affectifs ou idéologiques, et parmi ces derniers, le concept des « religions » n’est pas le moindre.
La position des évêques suisses exprimée le 2 décembre reflétait de tels a priori, en plus d’un réflexe de boutiquier : ils voyaient dans le jugement de la Cour européenne et dans la votation une commune « pression exercée contre la visibilité des religions », comme si, diable ! les Suisses allaient s’en prendre tout à coup à leurs clochers. Soyons sérieux. S’il existe une menace, ce serait plutôt celle de blâmer la votation tout en approuvant le jugement de la Cour européenne, selon une logique sournoise visant d’une part l’identité culturelle de la population (ce que d’aucuns ont souligné) et d’autre part, contribuant à l’emprise de groupes islamiques sur la société. Cette logique de manipulation, on la voit à l’oeuvre de la part de régimes autoritaires non européens... notamment en Algérie depuis 1984, quand le pouvoir a lancé sa politique à la fois d’islamisation et d’arabisation pour mieux contrôler la population – on sait la terrible guerre civile qui en a résulté.
Mais ceci est sans doute jugé trop compliqué pour les évêques suisses. Y aura-t-il une âme charitable pour leur expliquer, avec des mots simples, 1/ que « les religions », ça n’existe pas, 2/ que les cultes religieux pré-chrétiens n’ont rien de commun avec les phénomènes post-chrétiens (entre-temps, il y a eu le judéochristianisme, qu’ils sont supposés connaître), et 3/ enfin, que les belles intentions politiquement bien correctes, que nul ne leur contestera, mènent rarement au paradis ?
Un dernier point : personne ne leur demande d’assister à une cérémonie de pose de la première pierre d’une mosquée – pardon, c’est dans un pays à l’ouest de la Suisse que cela s’est passé.

* Le Fr. Edouard-Marie Gallez fsj, est docteur en théologie et en histoire des religions, auteur de Le Messie et son Prophète (Ed. de Paris).

[1] AFP, 3 décembre 2009 pour les deux dépêches. [2] Cf. Parlement européen, la bataille des crucifix, Libertepolitioque.com, 18 décembre 2009. . [3] Il s’agissait également, au moins dans un certain courant, de légitimer des revendications quant à la mainmise sur l’espace public et sur l’éducation des enfants, au nom d’un État qui devrait être anti-religieux et qui, en France, a banni toutes les congrégations chrétiennes entre 1905 (mais pour certaines depuis 1885) et 1920, tandis qu’en Union soviétique commençait l’épuration anti-chrétienne et ses millions de morts. On ne peut pas dissocier le courant athée des horreurs qui ont ensanglanté le XXe siècle au nom précisément de telles revendications. [4] Pionnier de l’anthropologie, Claude Lévi-Strauss a consacré quelques analyses assez pointues au phénomène islamique, mais il ne paraît pas en avoir saisi le principe – à croire qu’il ne voulait pas ouvrir le Coran (voir les pages 463-469 de Tristes tropiques, rééd. 2001).

Statenvertaling

2010-01-12T14:06:00.003+01:00

Lukas 12:37 Zalig zijn die dienstknechten, welke de heer, als hij komt, zal wakende vinden. Voorwaar, Ik zeg u, dat hij zich zal omgorden, en zal hen doen aanzitten, en bijkomende, zal hij hen dienen.

Lukas 17:10 Alzo ook gij, wanneer gij zult gedaan hebben al hetgeen u bevolen is, zo zegt: Wij zijn onnutte dienstknechten; want wij hebben maar gedaan, hetgeen wij schuldig waren te doen.

Matthéüs 20:25 En als Jezus hen tot Zich geroepen had, zeide Hij: Gij weet, dat de oversten der volken heerschappij voeren over hen, en de groten gebruiken macht over hen. 26 Doch alzo zal het onder u niet zijn; maar zo wie onder u zal willen groot worden, die zij uw dienaar; 27 En zo wie onder u zal willen de eerste zijn, die zij uw dienstknecht. 28 Gelijk de Zoon des mensen niet is gekomen om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een rantsoen voor velen.

Markus 10:42 Maar Jezus, het tot Zich geroepen hebbende, zeide tot hen: Gij weet, dat degenen, die geacht worden oversten te zijn der volken, heerschappij voeren over hen, en hun groten gebruiken macht over hen. 43 Doch alzo zal het onder u niet zijn; maar zo wie onder u groot zal willen worden, die zal uw dienaar zijn. 44 En zo wie van u de eerste zal willen worden, die zal aller dienstknecht zijn. 45 Want ook de Zoon des mensen is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een rantsoen voor velen.

Matthéüs 23:11 Maar de meeste van u zal uw dienaar zijn. 12 En wie zichzelven verhogen zal, die zal vernederd worden; en wie zichzelven zal vernederen, die zal verhoogd worden.

Lukas 22:26 Doch gij niet alzo; maar de meeste onder u, die zij gelijk de minste, en die voorganger is, als een die dient.

Een ronduit schunnig artikel in De Standaard (overgenomen van de NRC)

2010-01-06T19:04:00.005+01:00

.
Britse shariarechtbank beslecht

geschillen snel en goedkoop

donderdag 31 december 2009

Floris Van Straaten, NRC Handelsblad

De rechters beseffen dat de sharia in het Westen een beladen begrip is en benadrukken dat ze geen bloeddorstige fanatiekelingen zijn.

LONDEN - REPORTAGE
Islamitische rechtspraak schiet voorzichtig wortel in VK De sharia, islamitisch recht met eigen arbitrage, staat in Groot-Brittannië in de kinderschoenen. Naast huwelijks- en erfrechtperikelen gaat het steeds vaker om economische geschillen.
Terwijl moslims elders in het gebouw hoorbaar aan het bidden zijn, zitten een jongeman en een vrouw gespannen op kuipstoeltjes te wachten op een gesprek met een lid van de shariarechtbank in de Oost-Londense wijk Leyton.

Na enige minuten ijzig zwijgen roept de man, die er kennelijk een maîtresse op nahoudt: 'Ik wil best voor jullie beiden tegelijk zorgen.' Zij barst in tranen uit en belt met haar mobieltje snel een vertrouwenspersoon op, nu eens in rap Engels sprekend, dan weer in het Punjabi. 'Hij wil van twee walletjes tegelijk eten', klaagt ze, nog nasnikkend. Als ze heeft opgehangen, vraagt de man: 'Wil je dan liever een scheiding?' Dan wordt het paar binnengeroepen bij een qadi, een islamitische rechtsgeleerde.

Huwelijksproblemen en scheidingszaken horen tot de vaste kost van de Islamitische Sharia Raad, die het midden houdt tussen een adviesbureau en een rechtbank. Een van de islamitische geleerden, die twee keer per week in Leyton zitting houdt, is Suhaib Hassan, een vriendelijke man met een witte baard en dito gebedsmutsje.

'Als er een probleem is in een relatie, proberen we conform de voorschriften van de Koran eerst de partijen met elkaar te verzoenen', zegt Hassan, die jarenlang in de Saudische heilige stad Medina studeerde. 'Als dat niet lukt, nemen we een besluit. Zoiets doe ik niet alleen, maar dat doen we op maandelijkse zittingen met een panel van islamitische geleerden.'

De Sharia Raad bestaat al sinds 1982, maar nog altijd schrikken veel Britten als ze met de term sharia - het islamitisch recht in al zijn facetten - worden geconfronteerd. De aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, ontketende vorig jaar een storm van verontwaardiging toen hij constateerde dat het onvermijdelijk was dat delen van de sharia in Groot-Brittannië zouden worden ingevoerd. Het riep bij velen visioenen op van afgehakte handen en stenigingen. Williams moest zijn excuses aanbieden.

Ook Hassan en zijn medewerkers beseffen dat de sharia, hoe dierbaar die hun ook is, in het Westen een beladen begrip is. Bij herhaling drukken zij de bezoekende journalist op het hart de feiten niet te verdraaien en hen niet als bloeddorstige fanatiekelingen af te schilderen. 'Ook de meeste moslims hier moeten niets van lijfstraffen hebben', zegt Furqan Mahmood, die is belast met de beantwoording van vragen aan de Sharia Raad per e-mail.

In werkelijkheid is de rol van de shariarechtbanken in Groot-Brittannië nog beperkt. Het gaat uitsluitend om civiele zaken. Het strafrecht blijft strikt voorbehouden aan de Britse justitie. Hassan schat dat de Sharia Raad waartoe hij behoort - de grootste en oudste in het land - in de 27 jaar van haar geschiedenis zo'n 7.000 zaken heeft afgehandeld, gemiddeld ruwweg één per dag. Er zijn inmiddels nog elf andere raden, die actief zijn in Britse steden met grotere moslimgemeenschappen.

De shariarechtbank in Leyton, een rommelige wijk met veel moslims van hoofdzakelijk Pakistaanse afkomst, maakt een nogal geïmproviseerde indruk. Ze zetelde tot dusver in een naburige woning, maar daar vindt een verbouwing plaats. Die kan nog maanden duren en de financiering is nog niet afgerond. Intussen hebben de medewerkers onderdak gekregen in de Al Tahwid-moskee, een voormalige bioscoop.

Niemand kan gedwongen worden voor een shariarechtbank te verschijnen. Beide zijden moeten het erover eens zijn een bepaalde zaak aan de Sharia Raad voor te leggen. Een uitspraak is vervolgens echter bindend, tenzij er procedurele fouten zijn gemaakt.

Voor veel moslims zijn de shariarechtbanken aantrekkelijk, omdat ze er geschillen kunnen laten beslechten op een goedkope manier, die bovendien aansluit bij hun eigen cultuur. Naast huwelijksproblemen gaat het vaak om erfrechtzaken.

'Veel moslims kloppen liever bij ons aan', zegt Hassan. 'Het knaagt aan hun geweten als moslims om hun huwelijk bijvoorbeeld alleen door een burgerrechter te laten ontbinden.' Bovendien zijn de shariarechtbanken bereid te kijken naar huwelijken die niet officieel zijn geregistreerd in Groot-Brittannië, maar bijvoorbeeld door geestelijken in Pakistan of Somalië zijn bekrachtigd.

Het islamitische huwelijksrecht wijkt aanzienlijk af van het Britse. Het behandelt mannen en vrouwen niet op basis van gelijkheid. Een man heeft altijd het recht om te scheiden. Hassan onderstreept echter dat hij wel een bruidsschat aan zijn vrouw moet terugbetalen. Voor vrouwen ligt het ingewikkelder, al kunnen ook die wel degelijk een scheiding verkrijgen via een shariarechtbank.

Eventuele kinderen gaan niet automatisch naar de vrouw, zoals in Groot-Brittannië gebruikelijk is. Volgens islamitisch recht mogen jongens van zeven jaar of ouder zelf kiezen bij welke ouder ze willen blijven. Meisjes die de puberteit al zijn gepasseerd, worden aan de vader toegewezen omdat hij verantwoordelijk is voor hun uithuwelijking. Die regels spreken veel vrouwen minder aan. 'Ze komen voor hun scheiding bij ons, maar voor de kwestie van het gezag over de kinderen gaan ze naar de Britse rechter, want ze weten dat ze daar meer kans hebben', moppert Hassan.

De shariarechtbanken, die maar gedeeltelijk vallen te vergelijken met reguliere Britse rechtbanken, hebben een enigszins informele status. Ze opereren op grond van een wet uit 1996, die hen toestaat arbitrage te bedrijven. Zoals bijvoorbeeld ook orthodoxe joden dat al jaren doen via hun zogeheten Beth Din-rechtbanken, een informeel stelsel van rechtbanken onder toezicht van rabbijnen die zich bezighouden met familiekwesties en financiële geschillen tussen particuliere ondernemers. Ook katholieken en anglicanen kennen eigen rechtbanken, die zich echter grotendeels beperken tot interne kerkelijke aangelegenheden.

De sharia staat in Groot-Brittannië in de kinderschoenen. De juridische procedures zijn nog niet uitgekristalliseerd. Geleerden van de Sharia Raad overleggen op hun bijeenkomsten in de moskee in Londens Regent's Park bijvoorbeeld nog over de ontwikkeling van beroepsmogelijkheden tegen uitspraken van de raad.

Een groeisector vormt die van de berechting van economische geschillen. Onlangs meldden Britse media dat ook sommige niet-moslims tegenwoordig vaak gebruik maken van een twee jaar geleden opgezet Muslim Arbitration Tribunal om zakelijke geschillen te beslechten. Dat gaat vaak sneller en goedkoper dan via de langzaam draaiende raderen van de officiële Britse justitie.

Rechter Hassan heeft in dat verband een tip voor de overheid. 'Ze kan de Britse rechtbanken ontlasten door ons meer bevoegdheden te geven', lacht hij.

Karel van het Reve en Martin van Amerongen over Kunst

2009-12-29T12:18:00.034+01:00

.
Is Kunst Elitair?

Deze vraag kwam aan bod in een vijf uur durend gesprek van Martin van Amerongen met Karel van het Reve (live! VPRO, 1986). Hieronder 2'44" uit dat gesprek: bijzonder grappig!
En helemaal onderaan nog een stukje (slot van het Tweede Uur) over Schillers Ode an die ...Freiheit !

MvA: Laten we maar eens even wat spreken over iets wat we nog nauwelijks hebben behandeld: de Schone Kunsten.
KvhR: Vooruit!

Kunst is elitair, zeg jij.
Nou ja, kunst is elitair …lui die het goed kunnen die komen weinig voor, die behoren tot een elite. Maar iedereen –ja, in zoverre is kunst helemaal niet elitair– iedereen doet wel iets aan kunst, al hangt ie maar een …een zonnebloempje van Van Gogh aan de muur, of een reekalfje van Poortvliet. Dus dat …doet iedereen aan kunst, iedereen versiert zichzelf en versiert zijn huis, en iedereen leest wel eens wat, of je hebt mensen die ook helemaal niet lezen, maar iedereen luistert wel eens naar iets, iedereen kijkt wel eens naar iets, dus wat dat betreft is kunst helemaal niet elitair.

Ja. Maar we praten natuurlijk niet over het reekalfje van Poortvliet, maar net over wat wij dan waarschijnlijk hooguit als echte kunst geneigd zijn te beschouwen.
Ja, ik maak geen verschil tussen echte kunst en Poortvliet. Dat wil zeggen, ik vind Rembrandt veel beter dan Poortvliet.

Hoor je wel vaker ja.
Maar ik vind niet dat Poortvliet geen tekenaar is, of geen kunstenaar. Waarom zou hij dat niet zijn? Een slecht mens is toch een …evengoed een mens? Waarom zou een slecht kunstenaar geen kunstenaar zijn?

Hm ja, laat ik zeggen, in cultuur-consumptief gedrag is er sprake van een zekere elitevorming.
Ja je hebt natuurlijk een zekere, hoe moet je dat zeggen, lui die graag tot een elite behoren en graag naar dingen kijken waar zij eigenlijk geen plezier in hebben. Vaak. Dus menigeen die naar een, een tentoonstelling van abstracte kunst gaat, die zou eigenlijk dolgraag zo’n, zo’n ...zo’n beestje van Poortvliet aan de muur willen hangen. Dat vindt hij eigenlijk pas mooi. Maar dat kan hij niet omdat ie ...dat zijn omgeving dat niet toelaat.

Nee.
Tenminste ik kom vaak – of kom vaak, maar je bent soms bij mensen ...daar hangt iets. En dan denk je: dat heb je daar gehangen omdat je denkt dat het mooi moet worden gevonden., en je probeert jezelf ervan te overtuigen dat je …terwijl als je Poortvliet ziet hangen, dan weet je dat die mensen dat echt mooi vinden.

Dat is waar ja. Dat is authentieker.
Hoe?

Het, het …bedoeld is: het consumptiegenot is dan authentieker dan...
Ja, dat geloof ik wel, dat geloof ik wel. Mensen die een kasteelroman lezen, die lezen dat omdat ze dat fijn vinden. En mensen die “Opwaaiende Zomerjurken” lezen laten we maar zeggen, die doen dat omdat …je moet dat gelezen hebben. Menige minister zit nu “Opwaaiende Zomerjurken” te lezen, omdat hij denkt, d’er kan mij door de VPRO gevraagd worden: Wat doe je aan de Nederlandse literatuur? en dan kan hij met die zomerjurken, terwijl hij de pest heeft aan die jurken…

Jaja, precies.
…er helemaal geen aardigheid in heeft.

Of hij moet naar het Hollands Dagboek. In de NRC Handelsblad van zaterdag, ja dan moet je toch wel een paar Franse studiën bij de hand hebben.
Dat heb ik niet gelezen.

Nee, maar zo gaat dat altijd. D’er wordt veel copieus geluncht in de Hollandse Dagboeken over het algemeen…
Ja, jaja.

…er wordt veels Franse studiën bestudeerd.
Haa.

Ode an die Freiheit

.

Gunstige kritiek!

2009-12-23T12:20:00.003+01:00

http://www.frankthevissen.com/

Gerhard Schröders fauler Friede

2009-12-12T00:18:00.005+01:00

Gerhard Schröders fauler Friede

In der gestrigen "Zeit" schreibt der Altkanzler über "Das Recht auf Türme" und sagt: "Das Schweizer Bauverbot für Minarette zeigt: Europas Blick auf den Islam ist immer noch geprägt von Angst und Unwissen."

Eine Antwort. Von Necla Kelek

Der bekannteste weise Narr der islamischen Welt ist Nasreddin Hodscha. Er soll im dreizehnten Jahrhundert in Anatolien gelebt haben, und man erzählt sich unter Türken noch heute seine Geschichten. Eine geht so: Nasreddin betrat ein Teehaus und verkündete: "Der Mond ist nützlicher als die Sonne." Die Leute waren erstaunt und fragten, warum. "Weil wir in der Nacht das Licht nötiger brauchen."

Gerhard Schröders Artikel zum Schweizer Minarettverbot erinnert mich mit seinen luziden Erkenntnissen über den Islam an diesen weisen Mann. Der frühere Bundeskanzler schreibt vom Mond: "Der Islam ist keine politische Ideologie, sondern eine friedliche Religion. Das lehrt der Koran." Und als Beweis legt er eine falsche Spur: "Es waren keine islamischen Staaten , die die beiden Weltkriege des vergangenen Jahrhunderts verbrochen worden." Das mit den Weltkriegen hat ja auch niemand behauptet, aber was ist mit dem heiligen Krieg, der seit seiner Erfindung im siebten Jahrhundert die Hälfte der damals bekannten Welt unter sein Schwert brachte und erst tausend Jahre später von den Polen vor Wien 1683 gestoppt werden konnte? Lehrte das der Koran?
Tilman Nagel und Bassam Tibi, zwei der hervorragendsten Islamexperten unserer Zeit, forschten und lehrten in Schröders Nähe, in Göttingen. Sie hätten es ihm besser erklären können als ich: Der Islam ist Hingabe an den einen Gott. Er ist Glaube, Kultur, Weltanschauung und Politik. Seine Lehre kennt keine Trennung von Staat und Religion. Er ist unbestritten auch eine politische Ideologie, auch wenn Schröder das vom Tisch wischen will. Es gibt säkulare aufgeklärte Muslime, aber der Islam selbst kennt bisher keine Aufklärung, relativiert Menschenrechte unter den Vorgaben der Scharia, dem islamischen Recht, wie auch aus der Kairoer Erklärung der islamischen Staaten hervorgeht.
Was Schröder über den Minarettstreit schreibt, ist schlicht diskriminierend - für säkulare Muslime hier und zum Beispiel in der Türkei. Er beschreibt die Werte der Demokratie und Aufklärung ganz richtig als "universell", und gleichzeitig dürfe das nicht bedeuten, "kulturelle und religiöse Unterschiede beseitigen zu wollen." Ja, was denn? Es geht bei der Auseinandersetzung mit dem Islam doch gerade um die Grundfragen, um die Freiheit des Einzelnen, die religiös und kulturell zum Beispiel durch den Zwang zur Heirat eingeschränkt werden, und um die Freiheit von religiöser Bevormundung. Schröder legt zweierlei Maß an und relativiert.
Da sind die Europäer, die die Aufklärung für sich gepachtet haben, und auf der anderen Seite die Muslime, die noch nicht soweit sind, von denen man nicht verlangen kann, dass sie die Menschenrechte achten und zulassen mögen, dass man Kirchen in ihrem Land zulässt. Schröders Männerfreundschaft mit Erdogan und die Hoffnung auf Demokratie in allen Ehren, aber die Frauen in der Türkei werden unter der AKP-Regierung immer weiter gesellschaftlich an den Rand, also ins Haus gedrängt. Nur noch jede vierte Frau ist erwerbstätig. Vor Erdogan war es noch jede Dritte. Aber das scheint Schröder nicht so wichtig, bei dem die "seltenen Fälle von Zwangsehen" und das "Kopftuchverbot" angeblich für das schlechte Image der Muslime herhalten müssen. Den Alltag der Muslime scheint der "Zeit"-Autor nur aus den Nachrichten zu kennen.
Seine Haltung ist die eines Machtmenschen, der Probleme relativiert und Werte formuliert, wenn sie ins politische Kalkül passen. Diese Haltung hat nicht nur die Sozialdemokratie und die Sozialarbeit jahrzehntelang auch in der Integrationspolitik vor sich hergetragen. Die muslimischen Migranten, so wurde unterstellt, sind noch nicht soweit, wir können von ihnen nicht zuviel Eigenverantwortung verlangen.
Die Muslime haben ein Recht auf Moscheen und Minarette. Die Volksabstimmung in der Schweiz über ein Verbot war ein Bocksgesang, ein tragischer Entscheid. Kaum ein Schweizer bestreitet nämlich das Recht der Muslime, ihre Religion zu leben, und wohl jeder gesteht den Schweizern zu, zu entscheiden, wie sie miteinander leben wollen. Tragisch ist die Situation dadurch, dass auf legitime Weise über eine Sache entscheiden wurde, um die es gar nicht ging. Muslimorganisationen, die türkische Regierung und jetzt auch Schröder meinen, es sei über Religionsfreiheit abgestimmt worden, eine Minderheit werde diskriminiert. Solche Schweizkritiker üben sich im Fremdschämen für das Volk und Europa. Tatsächlich wollen sie nicht über den Islam diskutieren, sondern wie immer über Europas Schuld.
Auch in Deutschland stellen Islamvereine Anträge für den Bau von Moscheen, es sind 150 Moscheen mit und ohne Minarett in Planung oder Bau. Es sind meist Repliken trivialisierter osmanischer Sinan-Moscheen mit Kuppel und Minarett, ganz so wie sie zehntausendfach in Anatolien stehen, wahrlich keine "architektonischen Wunderwerke". Auch architektonisch findet eine Integration nicht statt. Nur in den wenigsten Fällen erfährt man etwas darüber, was in den Moscheen geschehen soll, wer sie finanziert. Meist werden nicht sakrale Räume, sondern Islamische Zentren geplant. Die muslimische Gemeinschaft hat mit einer zivilen Bürgergesellschaft Probleme. Ein offener Dialog über das ,"was" der Islam ist, findet nämlich selbst in der Islamkonferenz nicht statt, sondern nur darüber, "wie" eine Gruppe von Muslimen ihn leben will, zum Beispiel mit Moscheen und Kopftüchern, mit den Symbolen Halbmond und Schwert.
Der eigentliche "Hinterhof" ist die Abgrenzung gegenüber der offenen Zivilgesellschaft. Das Misstrauen der Schweizer gegenüber den Moscheevereinen rührt auch aus der Konspiration, die in den Moscheen gepflegt wird. Selbst die Schweizer Regierung weiß nicht, was in den Moscheen gepredigt wird. Von den Muslimen erfahren das die Schweizer sowenig wie die Deutschen. Aber läuft sicher auch unter Religionsfreiheit.
Dass der Islam ein "System" ist und nicht nur der Glaube an den einen Gott, will auch Schröder nicht verstehen, und wieder sind es die Europäer und ihre Medien, die sich ändern sollen, die die Muslime die Muslime mit "verändertem Blick" betrachten müssen. Mit dieser wieder nur an den Westen gerichteten Aufforderung fällt der Altkanzler uns säkularen Muslimen im Streit mit den Wächtern des Islam in den Rücken. Ich kenne mich nicht mit Gasleitungen aus, deshalb schreibe ich auch nicht darüber. Ich schreibe über den Islam und der ist, Gerhard Schröder möge es mir glauben, nicht das, was man im Schatten des Halbmondes sieht. Als anatolische Migrantin möchte ich mit dem Staatsmann, die Weisheit Nasreddins teilen: Der Hodscha setzte sich immer verkehrt herum auf sein Reittier, weil er nicht in dieselbe Richtung wie sein Esel gucken wollte.

Die Soziologin Necla Kelek veröffentlichte zuletzt das Buch "Bittersüße Heimat: Bericht aus dem Inneren der Türkei".

Text: F.A.Z., 11.12.2009

Die Muslime sind zu empfindlich

2009-12-02T02:28:00.009+01:00

Die Muslime sind zu empfindlich

In Europa wird ein Maulkorb schneller gefertigt
als jedes Gegenargument.

Ein Gastkommentar des Politikwissenschaftlers und Historikers

HAMED ABDEL-SAMAD

1.12.2009 0:00 Uhr

Europas Auseinandersetzung mit dem Islam befindet sich noch im infantilen Zustand. Infantil sind ebenfalls die Anforderungen und Ambitionen vieler Euro-Muslime. Das jetzt häufig als überraschend bezeichnete Votum der Schweizer gegen den Bau von Minaretten kommt mir in keiner Weise überraschend vor. Es ist eine natürliche Folge des Auseinanderdriftens der politischen und der öffentlichen Meinung bezüglich des Islam in ganz Europa. Während weite Teile der europäischen Bevölkerung berechtigte Ängste vor dem Islam haben, sehen die meisten Politiker die jüngste abrahamitische Religion und deren Anhänger als Bestandteil Europas. Sie liefern ihrer Bevölkerung dafür aber keine schlagkräftigen Argumente.

Aus Angst oder aus politischem und wirtschaftlichem Kalkül wird eine Appeasementpolitik gegenüber dem Islam betrieben, während die Ängste der eigenen Bevölkerung aus der politischen Debatte ausgeblendet werden. Nur im Rahmen einer scheinheiligen Integrationsdebatte tauchen diese Bedenken verkleidet wieder auf. Jedem Politiker, der es wagt, sie offen zu thematisieren, wird sofort Populismus und Stimmungsmache vorgeworfen. Eine Anzeige der Grünen gegen den Betroffenen wegen Volksverhetzung lässt gewöhnlich nicht lange auf sich warten. Und so wird der Maulkorb schneller gefertigt als jedes Gegenargument. Ergebnis: Das Volk verhetzt sich selbst, und die Angst vor dem Islam schlägt in Ressentiments um.

Für Nietzsche entsteht ein Ressentiment aus dem subjektiven Gefühl, ständig ungerecht behandelt zu werden. Und so sieht er die Psychologie des Ressentiments als Selbstvergiftung durch eine unvollzogene, gehemmte Rache. Rachegedanken, die nicht ausgeführt werden, seien laut Nietzsche wie ein Fieberanfall, den man nie loswird. Diese Metapher erklärt sowohl die antieuropäischen Ressentiments seitens der Muslime als auch antiislamische Ressentiments seitens der Europäer. Beide sind Ergebnis eines jahrhundertealten Fieberanfalls, der sich durch Misstrauen, Unehrlichkeit und unvollzogene Wutausbrüche nährt.

Vor acht Jahren entschied sich ein wütender Moslem, seinen Rachegelüsten freien Lauf zu lassen und jagte die Twin Towers von New York in die Luft. Er hat den Ton angegeben und seitdem tanzen wir alle nach seiner Pfeife. Die dänische Zeitung „Jyllands Posten“ antwortete vier Jahre später und platzierte eine Bombe im Turban des Propheten. Aufgebrachte Moslems gingen auf die Straße und bewarfen westliche Botschaften mit Molotowcocktails, um den Vorwurf des Terrorismus von ihrem Propheten abzuwenden. Kurz danach warf der Papst in seiner Regensburger Rede dem Islam vor, unvernünftig und gewalttätig zu sein. Wiederum gingen Muslime, unvernünftig und gewalttätig, auf die Straße, um auch diesen Vorwurf zu entkräften.

„Jyllands Posten“ brach mit den Mohammed-Karikaturen ein Tabu und so verlor das Land seine Jungfräulichkeit. Nun scheint auch die Schweiz ihre Unschuld verloren zu haben. Dafür bin ich den beiden Ländern sehr dankbar. Diese beiden Vorgänge haben keine neue Realität geschaffen, sondern die Gemütslage beider Seiten deutlicher gemacht. Europa hat Angst vor dem Islam, und Moslems wissen nicht, wie sie darauf reagieren können. Die Maulkörbe, die die Muslime den Islamkritikern zu verpassen versuchten, bewirkten genau das Gegenteil. Die islamische Überempfindlichkeit gegenüber Kritik führte zur Entstehung einer verkrampften Streitkultur, wo deutliche Meinungen unerwünscht waren.

Nach dem 11. September begnügten sich die islamischen Gemeinschaften in Europa mit Lippenbekenntnissen zu der Demokratie und leisteten kaum Beitrag zur Aufklärung. Als wäre nichts passiert, forcierten sie den Bau von repräsentativen Moscheen weiter, ohne die örtliche Bevölkerung dafür reichlich zu sensibilisieren. Oft gingen sie mit der Brechstange in die Debatte und gingen auf die Ängste und Bedenken ihrer Nachbar nicht ein. Statt sich der Debatte zu stellen, sind die meisten Muslime in Europa mit sich selbst beschäftigt. Ihre unreflektierte Verteidigung des Islam und ihre nur zögerliche Distanzierung vom Terrorismus ließen die Angst und das Misstrauen der Europäer ihnen gegenüber wuchern.

Dänemark und die Schweiz haben ihre Jungfräulichkeit verloren, und das ist gut so. Die kleinen Staaten haben angefangen und bald werden die großen auch folgen. Auch wenn es vielen nicht passt, finde ich es besser, wenn die Menschen laut und deutlich sagen, wie sie denken und was sie empfinden. Erst dann kann man ihnen antworten.

Ich hoffe, Moslems in der Schweiz und überall auf der Welt werden dieses Mal anders reagieren und das Votum der Schweizer als Anlass für eine differenzierte Debatte ohne große Emotionen sehen. Ich hoffe ebenfalls, dass Schweizer und Europäer erkennen werden, dass der Baustopp von Minaretten oder Moscheen kein Beitrag zur Abwehr gegen den fundamentalistischen Islam sein kann. Denn wenn Ali mich mit einem Messer bedroht, hilft es überhaupt nicht, wenn ich seinem Kind den Spielball wegnehme!

Der Autor ist Politikwissenschaftler und Historiker an der Universität München und Autor des Buches „Mein Abschied vom Himmel. Aus dem Leben eines Muslims in Deutschland“ (Fackelträger).

(Erschienen im gedruckten Tagesspiegel vom 01.12.2009)

Makkers, laten we het oneens blijven

2009-11-22T19:25:00.006+01:00

DE MORGEN

Yves Desmet antwoordt Paul Goossens, Etienne Vermeersch
en anderen in het islamdebat

Makkers, laten we het oneens blijven

Yves Desmet is politiek commentator van deze krant.

Na zijn essay "Makkers, staakt uw wild geraas" (DM 14/11), waarin hij de islamcritici en de progressieve goegemeente vroeg om het islamdebat iets zindelijker en constructiever te voeren, kreeg Yves Desmet lik op stuk van de twee kanten. Zelfs met een aantal zinnige argumenten, vindt hij zelf.

Wanneer je de twee tegenpolen in een debat aanpakt, krijg je het van alle kanten terug, en dat is maar goed ook. Alleen die botsing van ideeën kan uiteindelijk tot een begin van overeenstemming leiden. Op voorwaarde dat iedereen tenminste zijn verantwoordelijkheid opneemt en durft te erkennen dat hij mogelijk wel eens in de fout gaat. Dat lukt aan beide kanten moeilijk, en liever houdt men een competitie in slachtofferschap.

Zo klaagt Paul Goossens dat het belang en de invloed van links in het migrantendebat "compleet overschat, en die van de islamofoben onderschat" worden, en dat het "migratiedebat volledig gekaapt is door de islamcritici, de curatoren van het groot museum van elitaire angsten en bekrompenheid." (DM 17/11) Daarmee doet hij zichzelf, en de hele linkerzijde, groot onrecht aan, want zij hebben het debat wel degelijk jarenlang beheerst en gestuurd. Vanuit een terechte en zelfs lovenswaardige bekommernis voor de zwakkeren van de samenleving, vanuit een even terechte en juiste strijd tegen racisme en onverdraagzaamheid. Maar wat daarbij tegelijk ontwikkeld werd, was een blinde vlek voor een aantal fenomenen die de migratie ook veroorzaakt heeft: de vervreemding en angst voor het vreemde, de reële problematiek van achterstelling die heeft geleid tot criminaliteit en onaangepast sociaal gedrag, maar ook de culturele verschillen die soms, niet altijd, wel degelijk in conflict staan met een aantal grondwaarden van deze samenleving. We hadden dat nochtans kunnen weten. Al in 1984, vijfentwintig (!) jaar geleden, schreef Gerard van Westerloo, een onbesproken progressieve journalist, in Vrij Nederland een reportage over lijn 16, een tramlijn die het toen al steeds multiculturelere Amsterdam doorkruiste. Daar hadden de trambestuurders op zich niet eens zoveel problemen mee. Waar ze wel problemen mee hadden, was dat er, wanneer ze met een mes bedreigd werden door jonge Surinamers tijdens hun dienst en daar hun beklag over maakten bij de vervoersmaatschappij, als antwoord een cursus werd gegeven om hen te leren waar Paramaribo lag en hoe ze met cultuurverschillen moesten omgaan. Terwijl die bestuurders eigenlijk alleen wilden dat het messengetrek zou ophouden. Van Westerloo werd na die reportage net niet als een halve racist weggehoond door de Amsterdamse grachtengordel. Tien jaar later stemden die trambestuurders op Pim Fortuyn, vandaag waarschijnlijk op Geert Wilders.

Paul Goossens, de vrijwel voltallige linkerzijde en trouwens ook bovengetekende, hebben die blinde vlek jarenlang gekoesterd en zo toegestaan dat het migratiedebat inderdaad door anderen gekaapt is. In plaats van dan in het fout gebleken grote gelijk te blijven steken is het misschien aangewezen om het debat terug te claimen, en om naast de terechte en juiste stelling dat de islam en de migratie onverbrekelijk met Vlaanderen gelinkt zullen blijven, te erkennen dat die nieuwe realiteit ook een aantal nieuwe problemen schept. Het minimaliseren of negeren van die problemen geeft alleen het debat weg aan hen die de feiten wel correct benoemen, maar er jammer genoeg alleen onzinnige oplossingen voor kunnen bedenken.

Ook Benno Barnard koestert het slachtofferschap, smeekt om hem niet langer als een "onmens" te behandelen. Dat woord stond bij mijn weten niet in mijn stuk, en ik denk dat evenmin, net zomin als ik Barnard het recht ontzeg om aan islamkritiek te doen. Alleen heb ik ook het recht om kritiek te leveren op zijn kritiek, zonder daarom meteen als een naïeveling bestempeld te worden.

Natuurlijk heeft Etienne Vermeersch gelijk wanneer hij het zorgwekkend vindt dat de Organisatie van Islamitische Landen de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens al in 1980 ondergeschikt verklaarde aan de sharia. Net zo zorgwekkend trouwens als Philip Dewinter, die het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens ondergeschikt verklaarde aan het principe "Eigen volk eerst", of als het Vaticaan, dat zijn gelovigen een bepaalde seksuele moraal meent te moeten opdringen. Alleen, net zoals de meeste katholieken zich daar weinig van aantrekken, zie ik in mijn stad Mechelen, die nochtans een van de grootste concentraties migranten(kinderen) van Marokkaanse oorsprong van het land heeft, nooit betogingen rondstappen die de invoering van de sharia eisen.

De weinige moslimfundamentalisten in dit land die hun ideologie in de praktijk wilden brengen, zijn inmiddels opgepakt door de gerechtelijke politie en zitten in de gevangenis. En terecht. Voor het overige is de radicaalste moslim in Vlaanderen een Antwerpse imam die pleit voor de oprichting van moslimscholen. Een rotslecht idee, maar hij kleurt wel perfect binnen de lijntjes van de vrijheid van meningsuiting en van onderwijs, verankerd als een grondwaarde van onze samenleving in de constitutie. Mag ik dan de zogezegd zekere ondergang van het Avondland een beetje relativeren? Maar ik beloof plechtig dat wanneer dat ooit een echte bedreiging wordt, deze krant op de barricaden zal staan om de verworvenheden van de verlichting en de democratie te verdedigen tegen een oprukkend godsdienstfanatisme.

Beste Paul, beste Benno

Ons islamdebat leefde in Mechelen overigens iets minder dan een incident dat de afgelopen week wel hét gespreksonderwerp was. Daar had een veertienjarige nieuwe Belg zijn derde Ford Fiesta gestolen, er was een wilde achtervolging door het drukke stadscentrum ontstaan waarbij hij net geen tienjarige fietster van de sokken reed, en uiteindelijk crashte hij tegen een paar geparkeerde wagens, waarop hij ingerekend werd door de politie. Hij had al een paar keer huisarrest gekregen voor eerdere inbraken en handtasdiefstallen. Ik denk niet, beste Paul, dat zijn gedrag een wat creatieve invulling van het verkeersreglement was, of te verklaren valt uit een gerechtvaardigd verzet tegen maatschappelijke achterstelling en racisme, noch uit het gegeven dat zijn stem niet genoeg weerklank krijgt in het maatschappelijke debat. Ik denk niet, beste Benno, dat hij gedreven werd door een diep islamitische overtuiging, of dat hij zijn hoogst individuele invulling gaf aan de jihad.

Misschien kunnen we eens met zijn allen nadenken over wat je aan dit soort situaties doet, in plaats van ons te begraven in het grote gelijk van een mooie polemiek over elkaars ideologieën.